H ολική κατάπτωση της ελληνικής διπλωματίας

Δεν υπάρχει πλέον ειδικός στα θέματα οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών που να σέβεται τον εαυτό του και να μην κράζει άσχημα το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών για τις πρωτοφανείς παλινωδίες με το υποβρύχιο καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, εκτός ίσως από τον καθηγητή Συρίγο (ο οποίος δεν έχω καταλάβει σε τι ακριβώς είναι ειδικός πέραν του λιβανίσματος των ανεκδιήγητων κυβερνητικών χειρισμών).

Βαριά ονόματα πανεπιστημιακών ερευνητών με εξειδίκευση στο Δίκαιο της Θάλασσας (ενδεικτικά αναφέρω τον πρώην πρύτανη του Παντείου, καθηγητή Γρηγόρη Τσάλτα, τη δρα Κέρη Μαυρομμάτη και τον δρα Βενιαμίν Καρακωστάνογλου) προστίθενται πλέον στην ατελείωτη λίστα πολιτικών, ακαδημαϊκών, πρώην διπλωματών και ανώτατων δημόσιων προσώπων, όπως ο Προκόπης Παυλόπουλος, που ασκούν σφοδρή κριτική στη μυστική διπλωματία Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη, στηλιτεύοντας τη γαλλική ανάμειξη και μιλώντας για παραχώρηση εθνικής κυριαρχίας μέσω τρίτων.

Δυστυχώς, όμως, η υπόθεση με το καλώδιο που οδήγησε στη νομιμοποίηση των τουρκικών αξιώσεων μέσω της περιβόητης NAVTEX είναι απλώς το κερασάκι της τούρτας μιας μακράς ιστορίας προοδευτικής κατάπτωσης. Της χρεοκοπίας, δηλαδή, της ελληνικής διπλωματίας που ξεκινά την περίοδο των Μνημονίων και κορυφώνεται στις μέρες μας.

Το πιο απογοητευτικό είναι ότι σε αυτό το θλιβερό σίριαλ απαξίωσης της εξωτερικής μας πολιτικής συμμετέχουν πλέον συνειδητά ανώτεροι υπάλληλοι του διπλωματικού κλάδου που στρατεύονται αδιαμαρτύρητα στις επιταγές των πολιτικών τους προϊσταμένων, ακόμη κι όταν αυτές προσκρούουν εξόφθαλμα σε βασικούς κανόνες Διεθνούς Δικαίου.

Το κακό, όπως προανέφερα, άρχισε με τα Μνημόνια. Την περίοδο εκείνη το υπουργείο Εξωτερικών, που συρρικνώθηκε ανεπίτρεπτα, σε επίπεδο διεθνούς εκπροσώπησης, έπαιξε ρόλο «τελάλη» της ευρωπαϊκής πολιτικής ορθότητας. Οποιος δεν μπορούσε να υπηρετήσει αυτή τη συγκεκριμένη ατζέντα, όποιος τολμούσε να εκφέρει επιφυλάξεις για το «αλάθητο» των Ευρωπαίων δανειστών, όποιος είχε την ατυχή έμπνευση να ασκήσει την παραμικρή κριτική στις επιλογές της γερμανοκρατούμενης Ε.Ε., ακόμη και όσες αντιστρατεύονταν ευθέως τα εθνικά συμφερόντα, δεν είχε καμία ελπίδα επαγγελματικής ανέλιξης στο διπλωματικό σώμα. Η επόμενη μετάθεσή του θα ήταν στην Αμπούτζα της Νιγηρίας ή κάπου εξίσου εξωτικά.

Το ίδιο περίπου διάστημα άρχισε και η «φίμωση» στα εθνικά θέματα, με προεξάρχον πεδίο τα Ελληνοτουρκικά, καθώς στον συγκεκριμένο τομέα η επίσημη εξωτερική πολιτική άρχισε να διαμορφώνεται από την άτυπη «συμβουλευτική ομάδα» του περιβόητου ΕΛΙΑΜΕΠ, ερευνητές του οποίου εγκαταστάθηκαν σε γραφεία των κτιρίων της Βασιλίσσης Σοφίας.

Με το που ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όμως, προστέθηκε ακόμα μία σοβαρή παθογένεια. Ιδανικοί διπλωμάτες για τη στελέχωση κρίσιμων πόστων αναδείχτηκαν μόνον εκείνοι που μπόρεσαν να μειώσουν την πολιτική έκθεση της κυβέρνησης σε επικοινωνιακό κόστος και κινδύνους. Αυτοί που διά της απραξίας ή ακόμη χειρότερα διά της διολισθήσεως από πάγιες εθνικές θέσεις βοήθησαν τα «ήρεμα νερά» στο Αιγαίο και κατέστησαν την ελληνική εξωτερική πολιτική… αόρατη και ανυπόληπτη.

Την έκαναν, δηλαδή, «να περνάει κάτω από τα ραντάρ», όπως το θέτει έξοχα η σημερινή υφυπουργός Εξωτερικών, πρέσβης Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου. Να μην προκαλεί εντάσεις, να ευθυγραμμίζεται πλήρως με την πολιτική της Ε.Ε., ακόμη και σε καταστροφικές επιλογές, όπως η μετωπική σύγκρουση με τη Ρωσία και γενικώς να μην κάνει το παραμικρό που θα μπορούσε να δημιουργήσει πονοκέφαλο στον πρωθυπουργό,
Ανώτατοι διπλωμάτες έγιναν νεροκουβαλητές της κυβερνητικής υποτέλειας και οι επιδόσεις τους κρίνονταν από το ποιος θα έχει την καλύτερη επινόηση ή πρωτοβουλία υποχωρητικότητας για να κατευναστεί η εδαφική βουλιμία των απέναντι.

Ετσι, στο διπλωματικό επιτελείο του πρωθυπουργού ευδοκίμησαν μόνο πρόσωπα «ευέλικτα» που υπηρέτησαν με… αυταπάρνηση τη γραμμή της «φινλανδοποίησης» έναντι της Τουρκίας. Μια κυρία που σήμερα υπηρετεί σε ανώτατο πόστο της Κομισιόν και ανέλαβε τις μυστικές επαφές με τον σύμβουλο του Ερντογάν, Ιμπραήμ Καλίν, υπό την άγρυπνη επίβλεψη του γερμανικού παράγοντα, ένας πρέσβης άπταιστος γνώστης της τουρκικής και αδερφός μεγαλοεπιχειρηματία με τεράστια συμφέροντα στην τουρκική αγορά, όπως και μία άλλη κυρία που στο παρελθόν ως πρέσβης στην Αλβανία απέφυγε να παραστεί στην κηδεία του Κωνσταντίνου Κατσίφα για να μη στεναχωρήσει τον Ράμα. Σε αυτό το πνεύμα αναδείχτηκε και το μεγάλο αστέρι της διπλωματίας «Μητσοτάκη – Γεραπετρίτη», η ταλαντούχα «κυρία Αλεξάνδρα», που έχει λύσεις για όλα.

Η χαριστική βολή στη λειτουργία του διπλωματικού σώματος δόθηκε, χωρίς αμφιβολία, με την έλευση στο υπουργείο του «φιλέλληνα» καθηγητή Γιώργου Γεραπετρίτη. Τότε έπαψαν να έχουν λόγο οι επαγγελματίες διπλωμάτες και η πολιτική έναντι της Τουρκίας έφτασε να υπαγορεύεται από τους ταγούς του ΕΛΙΑΜΕΠ. Την τέως διευθύντρια κυρία Μαρία Γαβουνέλη, που παρομοίασε την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων με το παζάρεμα στη λαϊκή για μια σακούλα πατάτες, τον πρώην γενικό γραμματέα και γνωστό… γκουρού του ενδοτισμού Χρήστο Ροζάκη, που εκφέρει τις απόψεις του υπό τη μορφή «κατευθυντήριων οδηγιών» στην εφημερίδα «Καθημερινή», και διάφορους άλλους άσχετους που δεν έχουν καμία τριβή με αυτό που οι αγγλοσάξονες ονομάζουν «μάχιμη διπλωματία» (front line diplomacy)

Σήμερα τα κριτήρια προαγωγής ή επιβράβευσης των διπλωματικών υπαλλήλων καριέρας είναι η απόλυτη υπακοή στους πολιτικούς ιθύνοντες και τους εξωτερικούς συμβούλους τους, η δαιμονοποίηση κάθε ιδέας που προϋποθέτει πολιτικό ρίσκο και η εναρμόνιση με την ιδέα μιας «ρεαλιστικής συγκυριαρχίας» στο Αιγαίο. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο υιοθετήθηκε η ιδέα της κοινής ελληνοτουρκικής υποψηφιότητας του Φεριντούν Σινιρλίογλου για τη θέση του επικεφαλής (Γενική Γραμματεία) του ΟΑΣΕ, που σήμερα πληρώνουμε πολύ ακριβά.

Ενδεικτικό της απολύτως ανορθολογικής -τουλάχιστον με αξιοκρατικά κριτήρια- επιλογής διπλωματών για κρίσιμα πόστα ήταν η τοποθέτηση στη μόνιμη αντιπροσωπία του ΟΗΕ μιας κυρίας που συλλαβίζει αγγλικά σαν υπάλληλος ρεσεψιόν συνοικιακού ξενοδοχείου, την ώρα μάλιστα που η Ελλάδα ανέλαβε την εκ περιτροπής προεδρία στο Συμβούλιο Ασφαλείας.

Κι αν ήταν αυτό το μοναδικό ντεφό της, θα μπορούσε ίσως να συγχωρεθεί (αν και σε τέτοιες θέσεις προπαιτούμενο είναι να βάλεις κάποιον με πλήρες command της αγγλικής και ακόμα μίας ευρέως ομιλούμενης γλώσσας). Η κυρία δυστυχώς αποδείχτηκε εντελώς ανεπαρκής και στα υπόλοιπα καθήκοντά της. Στη μοναδική ευκαιρία που είχε για να κάψει την υποψηφιότητα του Σινιρλίογλου για τη θέση του γ.γ. του ΟΗΕ έκανε μια βλακώδη ερώτηση-πάσα για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, που του επέτρεψε να πει ότι δεν απαντά ως εκπρόσωπος της χώρας και ταυτόχρονα να θυμίσει ότι η Ελλάδα τον είχε προτείνει ως επικεφαλής σε έναν οργανισμό με απολύτως ανάλογες δικαιοδοσίες, τον ΟΑΣΕ. Σε πλήρη αντιδιαστολή η Κύπρια εκπρόσωπος Μαρία Μιχαήλ με εξαιρετικό επαγγελματισμό τον στρίμωξε άγρια, αναγκάζοντάς τον να εκτεθεί διά της σιωπής όταν τον ρώτησε αν αναγνωρίζει ο ίδιος προσωπικά και όχι ως εκπρόσωπος της Τουρκίας την κυριαρχία του κυπριακού κράτους.

Θα μπορούσα να συνεχίσω γράφοντας πολλά για πρόσωπα και καταστάσεις, αλλά το κακό είναι ότι στους διαδρόμους του υπουργείου Εξωτερικών δημιουργείται μια σχολή κομματικής ευνοιοκρατίας που ανταμείβει τον ενδοτισμό και την αβουλία ως κριτήρια επαγγελματικής ανέλιξης. Ταυτόχρονα ενθαρρύνεται η εξωθεσμική εισπήδηση στα κέντρα λήψεως διπλωματικών αποφάσεων διαφόρων πλανόδιων καθηγητών, ερευνητών και συμβούλων, οι οποίοι μπορούν να υποκαθιστούν ή και να παρακάμπτουν τους υπηρεσιακούς παράγοντες στη χάραξη πολιτικής με ασαφή κίνητρα και εξαρτήσεις. Πολύ φοβάμαι πως αυτό είναι συνταγή χρεοκοπίας όχι του διπλωματικού σώματος αλλά ολόκληρης της εξωτερικής πολιτικής μιας χώρας.