Τη μνήμη των Μεγαλομαρτύρων Γερβασίου και Ναζαρίου, που παρέμειναν ακλόνητοι στην πίστη τους μέχρι το μαρτύριο, καθώς και του Οσίου Ιγνατίου, επισκόπου Μηθύμνης, ο οποίος συνέδεσε τη ζωή του με την πνευματική και εκπαιδευτική αναγέννηση της Λέσβου, τιμά σήμερα, 14 Οκτωβρίου, η Εκκλησία. Η διαδρομή τους αναδεικνύει την προσφορά προς τον συνάνθρωπο, τη δύναμη της ομολογίας και τη στήριξη των πιστών σε δύσκολες εποχές.
Σύμφωνα με τη συναξαριακή παράδοση, ο Ναζάριος μεγάλωσε σε χριστιανική οικογένεια, με γονείς τον Αφρικανό και την Περπετούα, οι οποίοι συνδέονται με τη διδασκαλία του Αποστόλου Πέτρου. Παρότι έμεινε ορφανός σε νεαρή ηλικία, διατήρησε την πίστη του και, όταν έγινε είκοσι ετών, μοίρασε την περιουσία του στους φτωχούς. Στη συνέχεια άρχισε να περιοδεύει, κηρύσσοντας το Ευαγγέλιο.
Η πορεία του τον οδήγησε στα Μεδιόλανα, το σημερινό Μιλάνο, όπου συνάντησε τον Γερβάσιο και τον Προτάσιο. Μαζί εργάστηκαν για τη διάδοση του χριστιανισμού, προσελκύοντας ανθρώπους από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα. Ο Ναζάριος συνέχισε την αποστολή του στη Γαλλία, όπου γνώρισε τον νεαρό Κέλσιο, ο οποίος ασπάστηκε τη χριστιανική πίστη και τον ακολούθησε.
Όταν επέστρεψε στα Μεδιόλανα, συνελήφθη, ενώ ο Γερβάσιος και ο Προτάσιος βρίσκονταν ήδη στα χέρια των διωκτών τους. Κατά τον Συναξαριστή, η άρνησή τους να εγκαταλείψουν την πίστη τους οδήγησε στη θανάτωσή τους, μαζί με τον Κέλσιο, με διαταγή του επάρχου Αννουλίνου. Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη και των τεσσάρων την ίδια ημέρα.
Αιώνες αργότερα, στη Λέσβο της οθωμανικής κυριαρχίας, ο Όσιος Ιγνάτιος Αγαλλιανός ανέπτυξε σημαντικό ποιμαντικό έργο. Γεννήθηκε το 1492 στο χωριό Φάραγγα, κοντά στην Καλλονή, και το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης. Ακολουθώντας την πορεία του πατέρα του, ο οποίος ήταν ιερέας, παντρεύτηκε και χειροτονήθηκε. Μια επιδημία, όμως, στέρησε τη ζωή από τη σύζυγο και τα παιδιά του, με εξαίρεση τον γιο του Μεθόδιο. Μετά την οικογενειακή αυτή δοκιμασία αποσύρθηκε στον Λειμώνα, αφιερώνοντας τη ζωή του στην προσευχή και τη μελέτη.
Η δράση του αποδείχθηκε καθοριστική για την αναζωογόνηση του μοναχισμού στο νησί. Συνδέθηκε με την ανάπτυξη της Μονής Λειμώνος και ίδρυσε τη γυναικεία Μονή της Παναγίας Μυρσινιώτισσας. Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στην παιδεία, δημιουργώντας σχολείο στη Μονή Λειμώνος, το οποίο συνέβαλε στη μόρφωση των χριστιανών και στη διατήρηση των ελληνικών γραμμάτων. Τα μοναστήρια εξελίχθηκαν σε σημαντικά κέντρα θρησκευτικής και πνευματικής ζωής.
Ως ποιμενάρχης Μηθύμνης συνέχισε να στηρίζει τους χριστιανούς της Λέσβου. Εκοιμήθη το 1566, αφήνοντας παρακαταθήκη ένα έργο που συνδύασε την εκκλησιαστική διακονία με τη φροντίδα για τη μόρφωση και την πνευματική συνοχή της τοπικής κοινωνίας.
