Πάνω από 9 στις 10 συμβάσεις με απευθείας ανάθεση

Διαδικασίες χωρίς ανοιχτό ανταγωνισμό εντοπίστηκαν στο 93,4% (!) του δείγματος που εξετάστηκε από το ευρύτερο δασικό μέτρο 16849, στο οποίο εντάσσονται τα προγράμματα AntiNero και άλλες σχετικές δράσεις.

• Από τον Νάσο Χατζητσάκο

Η κυβέρνηση, εντείνοντας τις «γκρίζες ζώνες» γύρω από την επιλογή των αναδόχων και την πιστοποίηση των εργασιών, επέλεξε τον δρόμο των απευθείας αναθέσεων και στην περίπτωση αυτή, η οποία αφορά αρχικό συμβατικό αντικείμενο άνω των 678 εκατ. ευρώ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία που έφερε στη δημοσιότητα η εφημερίδα «DEALnews» στο φύλλο της Παρασκευής 16 Οκτωβρίου 2026, από τις 242 αρχικές συμβάσεις που εντοπίστηκαν και εξετάστηκαν οι 226 καταχωρίζονται στο Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων (ΚΗΜΔΗΣ) ως απευθείας αναθέσεις. Η συνολική αξία αυτής της κατηγορίας ανέρχεται σε 677,9 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Σχεδόν 9 στα 10 ευρώ εγκρίθηκαν, δηλαδή, με αυτόν τον τρόπο.

Εάν προστεθούν και οι εννέα περιπτώσεις διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, τότε το ποσό που κατακυρώθηκε εκτός ανοιχτών διαγωνισμών φτάνει τα 741,2 εκατ. ευρώ (το 97% του συνόλου). Μόλις επτά ανοιχτές διαδικασίες καταγράφηκαν, ύψους 23,1 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Η συνολική αρχική αξία του δείγματος φτάνει τα 764,3 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, από τα οποία το 88,7% αντιστοιχεί στο σκέλος των απευθείας αναθέσεων.

Οι συμβάσεις εντοπίστηκαν μέσω των κωδικών χρηματοδότησης του μέτρου 16849 (πρόκειται για τη χρηματοδοτική «ομπρέλα» του Ταμείου Ανάκαμψης που περιλαμβάνει τα AntiNero, αναδασώσεις, αντιδιαβρωτικές και αντιπλημμυρικές παρεμβάσεις). Το συμπέρασμα από την εξέταση των στοιχείων είναι σαφές. Ενα τεράστιο πρόγραμμα οργανώθηκε σχεδόν εξολοκλήρου χωρίς ανοιχτό ανταγωνισμό, μέσα σε ένα «θολό» τοπίο, που η κυβέρνηση οφείλει να φωτίσει για λόγους δημόσιου συμφέροντος.

Για τις συγκεκριμένες κατηγορίες δασοτεχνικών έργων, το ειδικό νομοθετικό πλαίσιο παρέχει δυνατότητα προσφυγής στη συγκεκριμένη μέθοδο και προβλέπει ότι δεν εφαρμόζεται η παρ. 5 του άρθρου 118 του ν. 4412/2016, δηλαδή ο ετήσιος περιορισμός του 10%. Η ρύθμιση αυτή παρέχει νομική βάση για την επιλογή του τρόπου κατακύρωσης, δεν αίρει όμως το πολιτικό ζήτημα. Οταν, ωστόσο, καλύπτει το 93,4% του συνόλου, η εξαίρεση μετατρέπεται επί της ουσίας σε κανόνα και η τυπική νομιμότητα δεν υποκαθιστά τη λογοδοσία.

Τα «θολά» σημεία και τα ερωτήματα σε σχέση με το AntiNero και τα δασικά προγράμματα είναι αρκετά και συνοψίζονται στα εξής: Ποιος επέλεγε τις επιχειρήσεις που προσκαλούνταν; Με ποια κριτήρια; Πόσες προσφορές κατατέθηκαν; Ποιες εκπτώσεις επιτεύχθηκαν και πόσα χρήματα πληρώθηκαν τελικά;

Eνιαίος πίνακας

Οπως άλλωστε είχε αποκαλύψει η «DEALnews» στις 14 Αυγούστου 2026, δεν έχει ακόμα δημοσιοποιηθεί ένας ενιαίος πίνακας ο οποίος να συνδέει κάθε σύμβαση με τον ανάδοχο, την έκταση, τις εργασίες, τα πρωτόκολλα παραλαβής και τις πληρωμές. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, υπό τον υπουργό Σταύρο Παπασταύρου, σε απάντησή του μετά το δημοσίευμα της εφημερίδας, αντέτεινε ότι 139 προσκλήσεις όλων των φάσεων απευθύνθηκαν σε περισσότερους από 300 διαφορετικούς οικονομικούς φορείς.

Το στοιχείο αυτό δεν απαντά, όμως, στο ποιοι προσκλήθηκαν σε κάθε διαδικασία, με ποια κριτήρια και ποιο ήταν το τελικό οικονομικό αποτέλεσμα κάθε σύμβασης. Η έλλειψη εύκολα ελέγξιμης και ενοποιημένης πληροφόρησης επομένως εξακολουθεί να συντηρεί μια εικόνα δομικής αδιαφάνειας.

Η εικόνα της χαμηλής συμμετοχής δεν εξαντλείται, άλλωστε, μόνο στον χαρακτηρισμό των διαδικασιών. Στις 24 περιπτώσεις του 2026 για τις οποίες εμφανίζεται στο ΚΗΜΔΗΣ αριθμός υποβληθεισών προσφορών, τα δεδομένα αποτυπώνουν εξαιρετικά περιορισμένο ανταγωνισμό: στις 16 κατατέθηκε μόνο μία, σε επτά υποβλήθηκαν δύο και μόλις σε μία καταγράφηκαν τρεις. Μια εικόνα, λοιπόν, χίλιες λέξεις…