ΕΟΠΥΥ: Έκθεση-κόλαφος αποκαλύπτει το μπάχαλο στα φαρμακεία

Σοβαρές δυσλειτουργίες στη διαχείριση φαρμάκων αξίας δισεκατομμυρίων ευρώ, ελλιπείς ελέγχους, προβληματικές απογραφές και φαρμακεία που δεν πληρούν βασικές προδιαγραφές ασφαλείας αποκαλύπτει η έκθεση-καταπέλτης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τον ΕΟΠΥΥ. Την ώρα που ασθενείς με σοβαρές, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις εξαρτώνται από την απρόσκοπτη χορήγηση πανάκριβων θεραπειών, το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο καταγράφει ένα σύστημα με σημαντικά οργανωτικά κενά, ανεπαρκείς μηχανισμούς παρακολούθησης και σοβαρές ελλείψεις στη φύλαξη των φαρμάκων.

Τα ευρήματα περιλαμβάνονται στην έκθεση ελέγχου 1/2026, η οποία εγκρίθηκε στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 και βασίστηκε σε έλεγχο 14 φαρμακείων του ΕΟΠΥΥ, με περίοδο αναφοράς το 2024 και τους τέσσερις πρώτους μήνες του 2025.

Το μέγεθος της υπόθεσης αποτυπώνεται στα οικονομικά στοιχεία: το κόστος των φαρμάκων που διαχειρίστηκαν τα φαρμακεία του Οργανισμού ανήλθε σε περίπου 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024 και 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025, βάσει τιμών προμήθειας χωρίς ΦΠΑ και πριν από ορισμένες εκπτώσεις και επιστροφές.

Χωρίς οργανισμό λειτουργίας έπειτα από τόσα χρόνια

Μία από τις σοβαρότερες διαπιστώσεις αφορά το γεγονός ότι ο ΕΟΠΥΥ εξακολουθούσε, κατά την ολοκλήρωση του ελέγχου, να λειτουργεί χωρίς τον προβλεπόμενο Οργανισμό Εσωτερικής Υπηρεσίας.

Παρότι η σχετική διαδικασία είχε ξεκινήσει από το 2022, δεν είχε ολοκληρωθεί, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η κατανομή του προσωπικού και να δημιουργείται σύγχυση αρμοδιοτήτων.

Σε αρκετά φαρμακεία διαπιστώθηκε ότι δεν υπηρετούν όλες οι προβλεπόμενες ειδικότητες, ενώ εργαζόμενοι αναλαμβάνουν ταυτόχρονα διαφορετικά καθήκοντα, ακόμη και στην παραλαβή και απογραφή φαρμάκων.

Η υποστελέχωση αντιμετωπίζεται κυρίως με συμβάσεις ορισμένου χρόνου και αποσπάσεις, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετες ανάγκες εκπαίδευσης και δυσχεραίνει τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό.

Δεν υπήρχε αυτόματη προειδοποίηση για φάρμακα που τελειώνουν

Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι τα ευρήματα για το πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης. Κατά τον χρόνο του ελέγχου, το σύστημα δεν επέτρεπε την αυτοματοποιημένη παρακολούθηση των ημερομηνιών λήξης των φαρμάκων ούτε διέθετε μηχανισμό ειδοποίησης όταν τα αποθέματα έπεφταν κάτω από ένα ασφαλές επίπεδο.

Αυτό σημαίνει ότι ο έγκαιρος εντοπισμός πιθανών ελλείψεων εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από την εμπειρία και τη συνεχή παρακολούθηση του προσωπικού.

Παράλληλα, οι αποθήκες των επιμέρους φαρμακείων δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους σε πραγματικό χρόνο. Έτσι, όταν ένα σκεύασμα έλειπε από κάποιο φαρμακείο, οι εργαζόμενοι αναγκάζονταν να επικοινωνούν με την κεντρική υπηρεσία ή με συναδέλφους άλλων περιοχών για να εντοπίσουν διαθέσιμο απόθεμα.

Οι ελεγκτές διαπίστωσαν επίσης περιπτώσεις παραγγελιών φαρμάκων, παρότι υπήρχε ήδη απόθεμα και δεν είχε καταγραφεί κατανάλωση τους προηγούμενους μήνες.

Επιπλέον, κατά την παραλαβή δεν χρησιμοποιούνταν σαρωτής γραμμωτού κώδικα για την καταχώριση των εξατομικευμένων στοιχείων κάθε σκευάσματος, με αποτέλεσμα οι ημερομηνίες λήξης να παρακολουθούνται συχνά με χειροκίνητες διαδικασίες.

Άλλα έδειχναν οι αποθήκες και άλλα οι υπολογιστές

Σημαντικές αδυναμίες εντοπίστηκαν και στις απογραφές. Σύμφωνα με το Ελεγκτικό Συνέδριο, οι προβλεπόμενες διαδικασίες δεν τηρούνταν πάντοτε, ενώ καταγράφονταν αποκλίσεις ανάμεσα στις ποσότητες φαρμάκων που υπήρχαν πραγματικά στις αποθήκες και σε εκείνες που εμφάνιζε το ηλεκτρονικό σύστημα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι διαφορές συνδέονταν με εκκρεμότητες προηγούμενων ετών που εξακολουθούσαν να μεταφέρονται χωρίς να έχουν τακτοποιηθεί.

Σε δύο φαρμακεία με μεγάλο όγκο εργασιών διαπιστώθηκε μάλιστα ότι στο πληροφοριακό σύστημα δεν περιλαμβανόταν το υπόλοιπο έναρξης της αποθήκης, δυσχεραίνοντας τον ακριβή προσδιορισμό των αποθεμάτων.

Προβλήματα προκαλούσαν και οι καθυστερημένες καταχωρίσεις συνταγών, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις τα φάρμακα παραδίδονταν στους ασθενείς, αλλά η αντίστοιχη αφαίρεσή τους από την ηλεκτρονική αποθήκη πραγματοποιούνταν αργότερα.

Ακόμη, οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι οι αποκλίσεις δεν αιτιολογούνταν πάντοτε στα σχετικά πρωτόκολλα και ότι δεν ενημερώνονταν συστηματικά τα αρμόδια όργανα του Οργανισμού.

Φάρμακα δισεκατομμυρίων χωρίς συστηματικούς ελέγχους

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η διαπίστωση ότι στην πλειονότητα των ελεγχόμενων φαρμακείων δεν προέκυψε η διενέργεια ελέγχου από τα αρμόδια επιτελικά όργανα του ΕΟΠΥΥ κατά την εξεταζόμενη περίοδο.

Στην έκθεση αναφέρεται μάλιστα ότι, σύμφωνα με στοιχεία που δόθηκαν στους ελεγκτές, ο τελευταίος διοικητικός έλεγχος από το Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας είχε πραγματοποιηθεί το 2015.

Παράλληλα, η οργάνωση και λειτουργία των φαρμακείων δεν είχαν αποτελέσει αντικείμενο των δραστηριοτήτων της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου του ΕΟΠΥΥ.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο διαπίστωσε επίσης ότι δεν είχε διαμορφωθεί ολοκληρωμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, με αναλυτική καταγραφή των διαδικασιών, των δημοσιονομικών κινδύνων και των απαιτούμενων δικλίδων προστασίας.

Ασθενείς στην αναμονή, διαρροές νερού και προβλήματα πρόσβασης

Η έκθεση δεν περιορίζεται στη διαχείριση των αποθεμάτων, αλλά αποκαλύπτει και προβλήματα στις ίδιες τις εγκαταστάσεις. Σε ορισμένα φαρμακεία οι χώροι αναμονής ήταν τόσο περιορισμένοι, ώστε ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας αναγκάζονταν να περιμένουν έξω από τα κτίρια, ακόμη και υπό βροχή, κρύο ή καύσωνα.

Σε άλλη περίπτωση, φαρμακείο δεν διέθετε ράμπα ή αναβατόριο για την κάλυψη υψομετρικής διαφοράς επτά σκαλιών, καθιστώντας αδύνατη την πρόσβαση ατόμων με κινητικές δυσκολίες. Δεν υπήρχε επίσης κατάλληλος χώρος υγιεινής για χρήστες αναπηρικού αμαξιδίου.

Οι ελεγκτές κατέγραψαν ακόμη προβλήματα παλαιότητας των κτιρίων, με χαρακτηριστική περίπτωση διαρροής νερού από οροφή σε χώρο φύλαξης φαρμάκων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, πάντως, δεν διαπιστώθηκε αλλοίωση των σκευασμάτων.

Σε άλλο φαρμακείο, μέρος της οροφής είχε φουσκώσει εξαιτίας της υγρασίας.

Χωρίς επαρκή προστασία ακόμη και τα ψυγεία των φαρμάκων

Προβληματισμό προκαλούν και οι ελλείψεις στα συστήματα συντήρησης και ασφάλειας. Κατά περίπτωση, διαπιστώθηκε απουσία συστήματος πυρανίχνευσης, έλλειψη σύνδεσης ψυγείων και κλιματιστικών με γεννήτρια, καθώς και απουσία αυτόματης ειδοποίησης σε περίπτωση απόκλισης από τα επιτρεπτά όρια θερμοκρασίας. Εντοπίστηκαν επίσης περιπτώσεις χωρίς ενεργές συμβάσεις συντήρησης ψυγείων και κλιματιστικών.

Στο πεδίο της φύλαξης, καταγράφηκαν αποθήκες χωρίς σύστημα ελεγχόμενης πρόσβασης, συναγερμοί εκτός λειτουργίας, απουσία καμερών και ανεπαρκής προστασία θυρών και παραθύρων.

Σε συγκεκριμένο φαρμακείο, η φύλαξη προβλεπόταν μόνο τις καθημερινές από τις 08:00 έως τις 16:00, αφήνοντας τον χώρο χωρίς αντίστοιχη επιτήρηση κατά τις υπόλοιπες ώρες, τις νύχτες, τα Σαββατοκύριακα και τις αργίες.

Επτά συστάσεις και ερωτήματα για το υπουργείο Υγείας

Το Ελεγκτικό Συνέδριο απευθύνει επτά συστάσεις προς τον ΕΟΠΥΥ, ζητώντας, μεταξύ άλλων, την ολοκλήρωση του Οργανισμού Εσωτερικής Υπηρεσίας, την ενίσχυση της στελέχωσης, την αναβάθμιση των πληροφοριακών συστημάτων και την καθιέρωση αξιόπιστων απογραφών.

Ζητεί ακόμη συστηματικούς διοικητικούς και επιτόπιους ελέγχους, ολοκληρωμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου, βελτίωση των κτιριακών εγκαταστάσεων και ενίσχυση της συντήρησης και της ασφάλειας του εξοπλισμού.

Από την πλευρά του, ο ΕΟΠΥΥ είχε ενημερώσει ότι νέο διαχειριστικό πρόγραμμα λειτουργούσε πιλοτικά από τις 21 Νοεμβρίου 2025 στο φαρμακείο της Αγίας Παρασκευής, στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού του Οργανισμού. Η έκθεση, ωστόσο, δεν πιστοποιεί ότι όλες οι σχετικές αδυναμίες έχουν πλέον αποκατασταθεί.

Το Ανώτατο Δημοσιονομικό Δικαστήριο διευκρινίζει ότι ο έλεγχος δεν ανέδειξε στοιχεία σκόπιμης αφαίρεσης ή φθοράς φαρμάκων από αμέλεια. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί τη σοβαρότητα των συστημικών αδυναμιών που καταγράφηκαν.

Το ερώτημα που προκύπτει πλέον για τη διοίκηση του ΕΟΠΥΥ και το υπουργείο Υγείας είναι σαφές: πόσες από αυτές τις ελλείψεις έχουν αντιμετωπιστεί και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα για την πλήρη θωράκιση ενός συστήματος από το οποίο εξαρτώνται ασθενείς που έχουν ανάγκη κρίσιμων θεραπειών;