Έρευνα Πανεπιστημίου Πειραιώς: 1 στα 4 παιδιά θύμα σχολικού bullying

Ανησυχητικές διαστάσεις έχει λάβει ο σχολικός εκφοβισμός στον Πειραιά, με περισσότερους από έναν στους τέσσερις μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης να δηλώνουν ότι έχουν πέσει θύματα bullying από την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Ακόμη πιο προβληματικό είναι το γεγονός ότι σημαντικός αριθμός παιδιών επιλέγει να υπομείνει σιωπηλά όσα βιώνει, χωρίς να απευθυνθεί σε γονείς, εκπαιδευτικούς ή κάποιο άλλο πρόσωπο εμπιστοσύνης.

Την εικόνα αυτή αποτυπώνει επιστημονική έρευνα του Πανεπιστημίου Πειραιώς και της Ακαδημίας Αθηνών, η οποία πραγματοποιήθηκε σε σχολεία του Δήμου Πειραιά. Τα αρχικά ευρήματα παρουσιάστηκαν την Τρίτη, σε ημερίδα στον Πειραϊκό Σύνδεσμο, αναδεικνύοντας τόσο την έκταση του προβλήματος όσο και τις δυσκολίες εντοπισμού του.

Το 26,6% έχει υποστεί εκφοβισμό – Πολλά παιδιά δεν μιλούν

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το 26,6% των μαθητών ανέφερε ότι έχει βιώσει τουλάχιστον ένα περιστατικό σχολικού εκφοβισμού από την αρχή της σχολικής χρονιάς. Για το 8,5%, μάλιστα, η κατάσταση είναι επαναλαμβανόμενη, καθώς τα περιστατικά σημειώνονται τουλάχιστον δύο έως τρεις φορές τον μήνα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η διαπίστωση ότι περίπου το ένα τέταρτο των παιδιών που έχουν υποστεί εκφοβισμό δεν έχει αποκαλύψει την εμπειρία του σε κανέναν. Πρόκειται για ένα στοιχείο που αναδεικνύει πόσο εύκολα μπορούν τέτοιες συμπεριφορές να παραμένουν αθέατες μέσα στη σχολική καθημερινότητα.

Μάλιστα, η έρευνα δείχνει ότι ο εκφοβισμός δεν εκδηλώνεται κυρίως με σωματικές επιθέσεις. Αντίθετα, συχνότερες είναι οι λιγότερο εμφανείς μορφές του, όπως οι προσβολές, η διάδοση ψευδών πληροφοριών και η σκόπιμη απομόνωση μαθητών από τις παρέες τους.

Αυτές οι συμπεριφορές μπορεί να μην αφήνουν ορατά σημάδια, ωστόσο επηρεάζουν τις σχέσεις μεταξύ των παιδιών και συχνά διαφεύγουν της προσοχής των ενηλίκων.

Ένας στους πέντε έχει δεχθεί διαδικτυακό εκφοβισμό

Η κατάσταση δεν περιορίζεται στις σχολικές αίθουσες και στους προαύλιους χώρους, καθώς σημαντικό μέρος του προβλήματος μεταφέρεται πλέον και στο διαδίκτυο.

Ειδικότερα, το 18,4% των μαθητών δήλωσε ότι έχει υποστεί διαδικτυακό εκφοβισμό, ενώ το 14,1% παραδέχθηκε ότι έχει εκδηλώσει ανάλογη συμπεριφορά εις βάρος άλλου παιδιού.

Παράλληλα, το 15,6% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι έχει ασκήσει σχολικό εκφοβισμό, ενώ ακόμη μεγαλύτερο ποσοστό, που φτάνει το 24,4%, αναγνώρισε ότι έχει συμπεριφερθεί με τρόπο που πλήγωσε κάποιον συμμαθητή του.

Η διαφοροποίηση των δύο ποσοστών καταδεικνύει ότι δεν αντιλαμβάνονται απαραίτητα όλοι οι μαθητές τις επιπτώσεις των πράξεών τους ή δεν τις αναγνωρίζουν ως μορφές εκφοβισμού.

Η ελπιδοφόρα πλευρά της έρευνας

Παρά τα ανησυχητικά ευρήματα, η μελέτη καταγράφει και ένα στοιχείο που μπορεί να αποτελέσει βάση για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Σχεδόν επτά στους δέκα μαθητές, ποσοστό 69,4%, δήλωσαν ότι θα ήταν πρόθυμοι να παρέμβουν και να βοηθήσουν έναν συμμαθητή τους εάν διαπίστωναν ότι δέχεται εκφοβισμό.

Η στάση αυτή αναδεικνύει τη δυνατότητα ενεργοποίησης των ίδιων των παιδιών, μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα που ενισχύουν την αλληλεγγύη, την αναγνώριση των περιστατικών και την αναζήτηση βοήθειας.

Δεν αντιμετωπίζουν όλα τα σχολεία το ίδιο πρόβλημα

Ένα ακόμη σημαντικό συμπέρασμα είναι ότι η συχνότητα του εκφοβισμού διαφέρει μεταξύ των σχολικών περιβαλλόντων. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι απαιτείται περαιτέρω εξέταση της επίδρασης που ασκούν οι οικογενειακές συνθήκες, οι κοινωνικές ανισότητες και τα οικονομικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Παράλληλα, διεθνείς επιστημονικές μελέτες έχουν συσχετίσει την άσκηση σχολικού εκφοβισμού με αυξημένο κίνδυνο μεταγενέστερης αντικοινωνικής συμπεριφοράς, ενώ ιδιαίτερες δυσκολίες μπορεί να αντιμετωπίσουν παιδιά που έχουν υπάρξει ταυτόχρονα θύτες και θύματα.

Για τον λόγο αυτό, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση του bullying δεν μπορεί να εξαντλείται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις έπειτα από ένα περιστατικό. Αντίθετα, απαιτείται διαρκής συνεργασία σχολείων, οικογενειών, τοπικής αυτοδιοίκησης και Πολιτείας, με προγράμματα πρόληψης προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε σχολικής κοινότητας.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία και χρηματοδότηση της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας «Όλοι για τον Πειραιά», με την έγκριση της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πειραιά. Επιστημονικός υπεύθυνος της ομάδας του Πανεπιστημίου Πειραιώς ήταν ο καθηγητής Δημήτριος Γεωργακέλλος, ενώ η μελέτη διεξήχθη υπό την επίβλεψη της ερευνήτριας της Ακαδημίας Αθηνών Αγγελικής Υφαντή.