Επέτειος αποτυχίας (και) με την Ουκρανία

Οι επιδόσεις του Μαξίμου, εν μέσω πολέμου που διαρκεί παραπάνω από 4,5 χρόνια, θα προκαλούσαν θυμηδία, αν τα προβλήματα δεν ήταν τόσο σοβαρά

Η Ελλάδα -υποτίθεται πως- θα αξιοποιούσε, σύμφωνα με την εκδοχή του Μεγάρου Μαξίμου, την Κοινή Δήλωση (επίσημο ανακοινωθέν) του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ουκρανό πρόεδρο, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στις 16 Νοεμβρίου 2025, για «την εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας με θαλάσσια UAVs», την «ανάπτυξη πρωτοβουλιών για την κυβερνοασφάλεια», την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και άλλα θέματα.

Ομως, ακριβώς έναν χρόνο μετά, η συνολική εικόνα των σχέσεων Αθήνας – Κιέβου προκαλεί αφενός έκπληξη για το μέγεθος της αποτυχίας της κυβέρνησης και αφετέρου ανησυχίες για την παρασκηνιακή επιδείνωση της διμερούς σχέσης και την ελληνική θέση στο μεταπολεμικό σκηνικό. Οι επιδόσεις του Μαξίμου, εν μέσω πολέμου που διαρκεί παραπάνω από 4,5 χρόνια, θα προκαλούσαν θυμηδία, αν τα προβλήματα δεν ήταν τόσο σοβαρά. 

Συγκεκριμένα, ως προς τα συμφωνηθέντα πέρυσι το Νοέμβριο, είναι πια εμφανές ότι ο κ. Μητσοτάκης διέπραξε κολοσσιαίο λάθος, εκδίδοντας την Κοινή Δήλωση (προβάλλοντάς την ως επιτυχία μάλιστα!) για τα θαλάσσια drones και «τη διεξαγωγή κοινών ασκήσεων με μη επανδρωμένα συστήματα και ενισχυμένη ανταλλαγή πληροφοριών για θαλάσσιες απειλές». Πολύ γρήγορα, τον Δεκέμβριο του 2025, το Κίεβο απέστειλε σχέδιο σύμβασης με κύριο όρο ότι για όσα θαλάσσια drones συμπαράγονταν θα έπρεπε να δίδεται η δική του έγκριση προτού χρησιμοποιηθούν από τις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις ή εξαχθούν σε τρίτες χώρες. Ουσιαστικά, όσα δεν μπορούσε να απαιτήσει η Ακγυρα, τα ξεκαθάρισε εξαρχής το Κίεβο. Ακολούθησε, τον Μάιο φέτος, το γνωστό επικίνδυνο περιστατικό με το απολεσθέν ναυτικό drone στη Λευκάδα, για το οποίο ο διορισμένος υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, επεδίωκε να συνομιλήσει (τηλεφωνικά και διά ζώσης) με τον ομόλογό του Αντρέι Σίμπιχα. Ο Ουκρανός υπουργός δεν του έδωσε καμία απολύτως σημασία για πολλές εβδομάδες και, τελικά, απέρριψε τη ρηματική διακοίνωση που υποβλήθηκε διά της διπλωματικής οδού. Και -το χειρότερο για τα οικονομικά συμφέροντα της Ελλάδας και την εμπορική ναυτιλία της- αποδείχθηκε πως το Κίεβο εννοούσε την υπογραφείσα «ανταλλαγή πληροφοριών» σχεδόν σαν υποχρέωση της Αθήνας να απομακρύνει τα πλοία ελληνικών συμφερόντων από τη Μαύρη Θάλασσα. Γι’ αυτό προ διμήνου η Ουκρανία απέρριψε και δεύτερη διακοίνωση για πλήγματα κατά ελληνικών πλοίων (που νομίμως μετέφεραν ρωσικό πετρέλαιο με οροφή τιμής βάσει έγκρισης της Ε.Ε.), υποστηρίζοντας πως όλοι οι συνεργαζόμενοι με τη Μόσχα αποτελούν νόμιμο στόχο. 

Από εκεί και πέρα, ως προς τις πέρυσι συμφωνηθείσες πρωτοβουλίες για την κυβερνοασφάλεια, πάλι καλά που ο κ. Μητσοτάκης δεν θέλησε να απεκδυθεί των τεράστιων ευθυνών του, απολύοντας τον γ.γ. Εθνικής Ασφάλειας, Θάνο Ντόκο. Ως γνωστόν, ο κ. Ντόκος, μολονότι υπεύθυνος και για την κυβερνοασφάλεια, έπεσε θύμα υβριδικής επίθεσης ή κοινής φάρσας από Ρώσους που, κατά -μη διαψευσθείσα- δήλωσή τους, δεν χρειάστηκε να παραβιάσουν κάποιο ηλεκτρονικό πρωτόκολλο, παρά μόνο να στείλουν ένα απλό μήνυμα στο Gmail.

Γενικότερα, ως προς τη διμερή συνεργασία, ενώ ο κ. Μητσοτάκης -ορθώς- σημειώνει πάντοτε την επιλογή της «σωστής πλευράς της Ιστορίας» στο Ουκρανικό, δεν αποτολμά την κύρωση της διμερούς Συμφωνίας Ασφάλειας που ο ίδιος υπέγραψε με τον κ. Ζελένσκι τον Οκτώβριο του 2024. Σε αντίθεση με όλους τους Ευρωπαίους ομολόγους του, που είχαν το πολιτικό θάρρος να παρουσιάσουν στα Κοινοβούλιά τους τις δικές τους ανάλογες συμφωνίες, ο Ελληνας πρωθυπουργός δεν την καταθέτει στην εθνική αντιπροσωπία. Δεν εξηγεί τον λόγο ή τους λόγους της στάσης του. Μήπως συνειδητοποίησε ότι δεν έπρεπε να την υπογράψει, αφού οι πάντες γνώριζαν ότι ο κ. Ζελένσκι είναι πλήρως ευθυγραμμισμένος με την Αγκυρα, υποβαθμίζοντας τις σχέσεις με την Αθήνα και τη Λευκωσία; Ηλπιζε ο πρωθυπουργός ότι, σταδιακά, θα έπειθε τον Ουκρανό πρόεδρο να μεταβάλει στάση; Υπήρξαν αμοιβαίες προσδοκίες ή άλλες άτυπες συμφωνίες που δεν υλοποιήθηκαν στο μεταξύ; 

Παράλληλα, ως προς τα ενεργειακά θέματα της Κοινής Δήλωσης της 16ης Νοεμβρίου 2025, η κυβέρνηση θα επιχειρήσει τις προσεχείς εβδομάδες να παρουσιάσει σαν μεγάλη επιτυχία την υπογραφή διακυβερνητικής συμφωνίας στη Βαρσοβία ως συνέχεια της σύμπραξης της ουκρανικής Naftogaz με τη ΔΕΠΑ για προμήθεια LNG μέσω του Κάθετου Διαδρόμου. Μακάρι τα πράγματα να ήταν τόσο ειδυλλιακά, καθώς η τιμολόγηση από τον Κάθετο Διάδρομο είναι ακριβότερη των εναλλακτικών οδών προμήθειας που έχουν οι κεντροευρωπαϊκές χώρες. Είναι χαρακτηριστικό ότι, κατά τον πρόσφατο Στρατηγικό Διάλογο Ελλάδας – ΗΠΑ, Αμερικανός εμπειρογνώμονας έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου σε όσους Ελληνες συνομιλητές του ήθελαν ή μπορούσαν να καταλάβουν. Τόνισε πως, παρά την επιτευχθείσα πρόοδο, τα προβλήματα εμφανίζονται μετά τη λήξη των διαπραγματεύσεων με τρίτα κράτη, οπότε και διαπιστώνονται οι δυσχέρειες εφαρμογής των αρχικών σχεδίων. Και τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα από την 1η Ιανουαρίου του 2030, όταν οι εμπλεκόμενοι ελληνικοί όμιλοι θα είναι υποχρεωμένοι, βάσει της υπογεγραμμένης σύμβασης, να αγοράζουν αμερικανικό LNG στην τιμή που προσφέρεται, χωρίς δυνατότητα διαπραγμάτευσης. 

Σε αυτό το πλαίσιο, η σημερινή κατάσταση δεν έχει καμία σχέση με το, όπως αποδεικνύεται, εξωπραγματικό περιεχόμενο της Κοινής Δήλωσης και όσων ταυτόχρονα συζητούνταν, χωρίς να αποτυπωθούν εγγράφως. Τα μεγάλα λόγια περί δυναμικής οικονομικής παρουσίας της Ελλάδας στην Ουκρανία, κατά τη διάρκεια του πολέμου και στην περίοδο της ανοικοδόμησης, έχουν ήδη εξαερωθεί. Εκτός από την προαναφερθείσα συνεργασία Naftogaz – ΔΕΠΑ, μόνον η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ έχει συνδράμει σε επείγουσες ενεργειακές ανάγκες της Ουκρανίας και η «Μεσόγειος» δραστηριοποιείται σε έργο υγειονομικής ταφής αποβλήτων. Αλλες εταιρίες, όπως οι Metlen, Βιοχάλκο, EFA, Theon Sensors, Spirit, Ιατρικό Κέντρο κ.λπ., δεν εκτέθηκαν στους κινδύνους της ουκρανικής αγοράς, ενώ δεν υπήρξε πρόοδος ούτε στην ανάμειξη της Onex στις λιμενικές εγκαταστάσεις της Οδησσού. 

Παράλληλα, κρίσιμης σημασίας θα είναι ο βαθμός εμπλοκής της Ε.Ε. (και συλλογικά ή αυτόνομα των κρατών-μελών της) στις συζητήσεις ΗΠΑ – Ρωσίας για την όποια λύση στην Ουκρανία, αν και όποτε επιτευχθεί. Ο,τι και αν ορίζουν μία μεταβατική ή η τελική συμφωνία, το μόνο βέβαιο, προς το παρόν, είναι ότι θα συνεχιστούν οι μεγάλες πληρωμές της Αθήνας. Και μέσω των δανείων της Ε.Ε. προς κάλυψη των εξοπλιστικών και αμιγώς οικονομικών αναγκών της Ουκρανίας και μέσω της Ατλαντικής Συμμαχίας για τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της ως το 2030 και για το πρόγραμμα PURL (πληρωμές από τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ για την αγορά αποκλειστικά αμερικανικών οπλικών συστημάτων προς διάθεση στο Κίεβο). 

Το πρόσθετο σημαντικό στοιχείο των τελευταίων ημερών είναι ότι οι δημόσιες απαιτήσεις του Ρώσου προέδρου, Βλαντιμίρ Πούτιν, για τη μη κάλυψη των άλλων ευρωπαϊκών χωρών από τις «πυρηνικές ομπρέλες» της Βρετανίας και της Γαλλίας έχουν και μία ελληνική πτυχή για την οποία η κυβέρνηση θα πρέπει να είναι έτοιμη. Γιατί ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν έχει αναγγείλει δημόσια, από τον Μάρτιο του 2026, ότι η Ελλάδα θα αποτελεί μέρος του «σχεδίου πυρηνικής αποτροπής» το οποίο συγκεντρώνει διακομματική συναίνεση στη Γαλλία και θα προωθηθεί ανεξάρτητα από το ποιος θα είναι ο νέος ένοικος του Ελιζέ τον Μάιο του 2027.