Καταπέλτης η Κομισιόν: «Ξηλώνει» τον Προϋπολογισμό!
Εκθεση-ψυχρολουσία για την κυβέρνηση! Στο 1,5% θα κατρακυλήσει η ανάπτυξη
Νέες εφιαλτικές αυξήσεις τιμών, συρρίκνωση των πλεονασμάτων και μείωση της ανάπτυξης κάτω από τον στόχο που έχει θέσει η κυβέρνηση προβλέπει στη νέα της έκθεση η Κομισιόν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει πως μετά το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης η ανάπτυξη θα πέσει στο 1,5%, ένα ποσοστό το οποίο, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα ανοίξει προεκλογικά μια δύσκολη συζήτηση για το παραγωγικό αποτύπωμα των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Οι φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανατρέπουν την εικόνα μιας οικονομίας που θα μπορούσε να διατηρήσει ισχυρή δυναμική και μετά την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης. Η ανάπτυξη περιορίζεται στο 1,8% το 2026 και πέφτει στο 1,5% το 2027 και το 2028. Την ίδια στιγμή, ο πληθωρισμός παραμένει υψηλότερος από τον μέσο όρο της ευρωζώνης, ενώ τα πλεονάσματα υποχωρούν. Πρόκειται για αριθμούς που αναγκάζουν την κυβέρνηση να επανεξετάσει τις παραδοχές και τα περιθώρια του Προϋπολογισμού, όχι όμως για αυτόματη υποχρέωση αναθεώρησής του.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να εμφανίζει υψηλότερη ανάπτυξη από την ευρωζώνη, η οποία προβλέπεται στο 1,2% για το 2026 και το 2027 και στο 1,3% το 2028. Ωστόσο, αυτή η σύγκριση χρειάζεται προσοχή, καθώς οι χαμηλές επιδόσεις μεγάλων οικονομιών, όπως η Γαλλία, η Γερμανία και η Αυστρία, συμπιέζουν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Πολλές μικρότερες οικονομίες καταγράφουν αισθητά υψηλότερους ρυθμούς από την Ελλάδα.
Μετά το 2026 οι αυστηρότερες συνθήκες χρηματοδότησης, το υψηλό κόστος ενέργειας και η ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών εκταμιεύσεων θα δοκιμάσουν τις επενδύσεις. Η διατήρηση της ανάπτυξης θα εξαρτηθεί περισσότερο από ιδιωτικά κεφάλαια και πραγματικά κέρδη παραγωγικότητας. Αυτό είναι το κριτήριο με το οποίο θα κριθεί η αποτελεσματικότητα των προηγούμενων επιλογών (βλέπε πίνακα 1).

Η ακρίβεια δεν αποτελεί παροδική υποσημείωση των προβλέψεων. Ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Ελλάδα εκτιμάται στο 4,1% το 2026, έναντι 3,2% στην ευρωζώνη. Η διαφορά των 0,9 ποσοστιαίων μονάδων σημαίνει μεγαλύτερη πίεση στην αγοραστική δύναμη των ελληνικών νοικοκυριών, σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος μεταφέρεται σταδιακά και στις τιμές άλλων αγαθών και υπηρεσιών.
Το πρόβλημα δεν τελειώνει το 2026. Για το 2027 προβλέπεται πληθωρισμός 3,2% στην Ελλάδα έναντι 3,1% στην ευρωζώνη, και για το 2028 2,4% έναντι 2,1%. Η Ελλάδα παραμένει και στα τρία έτη πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η αποκλιμάκωση του ρυθμού ανατιμήσεων δεν σημαίνει ότι οι τιμές επιστρέφουν στα προηγούμενα επίπεδα. Η επίμονη αυτή απόκλιση θέτει ερωτήματα για τον ανταγωνισμό, το κόστος παραγωγής και την αποτελεσματικότητα των μέτρων προστασίας των καταναλωτών (βλέπε πίνακα 2)

Την ίδια στιγμή, η αποκλιμάκωση της ανεργίας αποτελεί θετική εξέλιξη, χωρίς να αναιρεί τα προβλήματα της αγοράς εργασίας. Το δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ανεργία διαμορφώθηκε στο 8,3%, ενώ η μακροχρόνια ανεργία στο 4,3%, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. Επιχειρήσεις, ιδίως στον τουρισμό, δυσκολεύονται να καλύψουν θέσεις εργασίας.
Η αναντιστοιχία δεξιοτήτων, η περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες φροντίδας και η επιβράδυνση της οικονομίας συγκρατούν την αύξηση της απασχόλησης. Η μείωση της ανεργίας δεν σημαίνει αυτομάτως και ουσιαστική βελτίωση της ποιότητας των θέσεων εργασίας ή των πραγματικών εισοδημάτων. Για το σύνολο του 2026 η Επιτροπή προβλέπει ανεργία 8,4%, με υποχώρηση στο 8% το 2027 και στο 7,7% το 2028. Ακόμη και τότε το ελληνικό ποσοστό θα παραμένει υψηλότερο από το 6,6% της ευρωζώνης.
Περιορίζονται τα πλεονάσματα και οι παροχές
Η Κομισιόν προβλέπει ότι το συνολικό πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης θα περιοριστεί από 2% του ΑΕΠ το 2025 σε 0,9% το 2026, 0,7% το 2027 και μόλις 0,2% το 2028. Η σταδιακή εξάντληση του περιθωρίου είναι κρίσιμη για τον σχεδιασμό νέων παροχών. Κάθε μόνιμη δέσμευση θα πρέπει να στηρίζεται σε αντίστοιχα μόνιμα έσοδα ή εξοικονομήσεις.
Το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται να μειωθεί από 5,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 4,1% το 2026, 3,7% το 2027 και 3,4% το 2028. Η απόσταση ανάμεσα στο πρωτογενές και το συνολικό αποτέλεσμα υπενθυμίζει το βάρος των τόκων. Παρά την αύξηση των κρατικών εσόδων το δημοσιονομικό περιθώριο γίνεται μικρότερο. Οι παρεμβάσεις του 2026, χωρίς τις ενεργειακές ενισχύσεις, εκτιμάται ότι επιβαρύνουν επιπλέον τον Προϋπολογισμό κατά 0,8% του ΑΕΠ. Περιλαμβάνουν μειώσεις φόρου εισοδήματος, αυξήσεις αποδοχών στο Δημόσιο και πρόσθετη στήριξη συνταξιούχων και Ατόμων με Αναπηρία. Οι ενεργειακές ενισχύσεις προσθέτουν κόστος 0,3% του ΑΕΠ, με τα περισσότερα μέτρα να αναμένεται να αποσυρθούν το 2027.
Η έκθεση της Κομισιόν έχει και κάποιες θετικές ενδείξεις, με τη σημαντικότερη να αφορά τη συνεχιζόμενη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Οπως επισημαίνεται, από 140,8% του ΑΕΠ τον Ιούνιο του 2026, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να φτάσει στο 135,7% στο τέλος του έτους, στο 130,7% το 2027 και στο 126,6% το 2028. Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με την ευρωζώνη, όπου ο αντίστοιχος δείκτης προβλέπεται να αυξηθεί από 89,6% σε 91,3%.
Η πτώση του ελληνικού δείκτη στηρίζεται στην αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, στα πρωτογενή πλεονάσματα και στη χρήση ταμειακών διαθεσίμων για αποπληρωμές. Ομως, το χρέος παραμένει εξαιρετικά υψηλό και η βελτίωση του λόγου προς το ΑΕΠ δεν αρκεί για να απαντήσει στο βασικό ερώτημα των προβλέψεων: ποια θα είναι η πηγή ισχυρής, διατηρήσιμης ανάπτυξης όταν τελειώσουν οι έκτακτοι ευρωπαϊκοί πόροι; (Βλέπε πίνακα 3)

