Ο καθηγητής Β. Φίλιας, πρώην πρύτανις ΠΑΣΠΕ, με πλούσιο συγγραφικό έργο, που έφηβος συμμετείχε στην εθνική αντίσταση αλλά και έμεινε 5 χρόνια στη φυλακή στα χρόνια της δικτατορίας, στο βιβλίο του «τα αξέχαστα και τα λησμονημένα», που εκδόθηκε το 1997, κάνοντας μια αποτίμηση της πολιτικής ζωής στην Ελλάδα τα χρόνια της μεταπολίτευσης, δηλαδή για την μετά το 1974 περίοδο έγραφε επιγραμματικά και λίγο προφητικά (εν σχέσει με όσα χειρότερα ακολούθησαν): «ποτέ στο παρελθόν-με εξαίρεση ίσως την περίοδο Βούλγαρη (του επιλεγόμενου Τσουμπέ),τον περασμένο αιώνα-η ζωή του τόπου δεν είχε φτάσει σ΄ αυτό το σημείο κατάπτωσης. Κατάπτωσης και κατάρρευσης όλων των διαχρονικών αξιών, που δίνουν το υπόβαθρο σε μια κοινωνία να λειτουργεί συγκροτημένα και να μην αποσυντίθεται… Λέξεις και φράσεις υποκαθιστούν την πρόταση επεξεργασμένων και συγκεκριμένων λύσεων και η λογική της κινούμενης άμμου σ΄ όλες τις αντιμετωπίσεις, εκτός του ότι σημαδεύει τα πάντα με τη σφραγίδα της προχειρότητας, δεν αφήνει κανένα περιθώριο δημιουργίας σταθερών στη λειτουργία του κράτους… η μεταπολίτευση υγροποίησε τις έννοιες της Αλλαγής, του Σοσιαλισμού, του εκσυγχρονισμού, της Ανανέωσης. Τις υγροποίησε και τις σχετικοποίησε σε βαθμό αφανισμού, για να φτάσουμε στην καταβαράθρωση που παρουσιάζει σήμερα η δημόσια ζωή»
Θα έλεγα ότι για την μεταπολίτευση, με εξαίρεση την στερέωση της δημοκρατίας και τις ελευθερίες που απήλαυσαν οι ΄Ελληνες, τα όσα αναφέρει στο βιβλίο του ο Β. Φίλιας αποδίδουν αρκετά την πραγματικότητα… Οι θεσμοί του δημοκρατικού πολιτεύματος υπολειτουργούσαν, υπήρχε (δυστυχώς συνταγματικά κατοχυρωμένη μέσω της σύντομης παραγραφής) προκλητική ατιμωρησία των επίορκων πολιτικών, ασύστολη ρουσφετολογία που γιγάντωσε το δημόσιο, έλλειψη αξιοκρατίας και διαφάνειας και γενίκευση της οικογενειοκρατίας με διπλή ζημιά: αφενός η χώρα στερούνταν των υπηρεσιών άξιων πολιτών που θα μπορούσαν να προσφέρουν αλλά και για να εκλεγούν με σιγουριά κάποιοι συγγενείς υπερτιμημένων πρωταγωνιστών της πολιτικής ζωής έφταναν μέχρι του σημείου σε συγκεκριμένη η συγκεκριμένες εκλογικές περιφέρειες να αποκλείεται κάθε αξιόλογη υποψηφιότητα… Είναι βέβαιο ότι ο ιστορικός του μέλλοντος με θυμηδία θα αναφερθεί σε χαρακτηριστικές περιπτώσεις κάποιων πρωταγωνιστών που επέβαλλαν στην πολιτική ζωή ασήμαντους συγγενείς με φαύλες μεθοδεύσεις ενώ συγχρόνως μιλούσαν για κόμματα αρχών… Αυτή την περίοδο είχαμε μαζικοποίηση των πολιτικών κομμάτων αλλά και ταυτόχρονα προβολή ως προτύπου κομματικού στελέχους αυτού που κάνει ότι δεν βλέπει τα σκάνδαλα της δικής του παράταξης και καταγγέλλει σκάνδαλα μόνο όταν βαρύνουν τους αντιπάλους. Οι λίγοι που είχαν και έχουν το θάρρος και την εντιμότητα να καταγγέλουν και σκάνδαλα της παράταξής τους περιθωριοποιούνταν…
Βεβαίως για όλα αυτά έχουν ευθύνη βασικοί πρωταγωνιστές της πολιτικής ζωής στη μεταπολίτευση αλλά ευθύνη έχουμε κι΄ εμείς οι πολίτες που αδιαμαρτύρητα αποδεχθήκαμε τέτοιες καταστάσεις αλλά και δεν αναγνωρίζαμε και την προσφορά των λίγων που προσπαθούσαν κόντρα στο ρεύμα της παρακμής να υλοποιηθούν κάποιες ελάχιστες μεταρρυθμίσεις από τις πολλές που είχε ανάγκη η χώρα.. Έτσι ενδεικτικά μόνο αναφέρω ότι ο εμπνευστής της διαδικασίας αξιοκρατικής πρόσληψης στο δημόσιο με ΑΣΕΠ Αν. Πεπονής δεν εξελέγη Βουλευτής στις επόμενες εκλογές κι΄ αντί αυτού εξελέγησαν αυτοί που υπόσχονταν αναξιοκρατικούς διορισμούς.
Θα περίμενε κάποιος ότι η δεινή κρίση που βιώνει τώρα η χώρα θα λειτουργούσε ως καταλύτης για τον πολιτικό κόσμο και θα άρχιζε περίοδο ανάτασης της πολιτικής ζωής. Κι επειδή πρέπει να λέμε μόνο αλήθειες, επισημαίνω ότι δυστυχώς ο πολιτικός κόσμος ούτε αυτοκριτική έκανε και με λίγες εξαιρέσεις δεν άλλαξε συμπεριφορά. Για να γίνω κατανοητός, ενδεικτικά επισημαίνω ότι με τις κυβερνήσεις συνεργασίας θα έπρεπε κατά την στελέχωση του κρατικού μηχανισμού να αναζητηθούν οι άξιοι πέρα από κομματικά κριτήρια. Δυστυχώς όμως (με κάποιες εξαιρέσεις) συνεχίζεται η τακτική του παρελθόντος με στελέχωση του κρατικού μηχανισμού με συγγενείς υπουργών, ανεπάγγελτους γόνους, αποτυχημένους πολιτευτές, πρόσωπα του LIFE STYLE που ασχολούνται μόνο για την προβολή τους με αποτελέσματα καταστροφικά γιατί είναι αναποτελεσματικός ο κρατικός μηχανισμός.
Λέγεται ότι κατέρρευσε ο μύθος της μεταπολίτευσης και έκλεισε ο κύκλος της. Δυστυχώς όμως το κλίμα που διαμορφώθηκε στην μεταπολίτευση ως φάντασμα εξακολουθεί να δυναστεύει την πολιτική ζωή γι΄ αυτό βλέπουμε ακόμη στελέχωση του κρατικού μηχανισμού με αναξιοκρατικά κριτήρια που τον καθιστούν αναποτελεσματικό, αλλά και συμπεριφορές στο υποβαθμισμένο κοινοβούλιο που μας κάνουν να ντρεπόμαστε για κάποιους εκπροσώπους μας
Τελειώνοντας θα ήθελα να επισημάνω και την δική μας ευθύνη, των πολιτών. Γιατί όπως έλεγε ο Τ. Κέννεντυ στο βιβλίο του «Σκιαγραφία των Γενναίων: «σε μια δημοκρατία, κάθε πολίτης, άσχετα με το ενδιαφέρον που έχει για την πολιτική, ασκεί κι΄ αυτός ένα λειτούργημα και υπέχει μια ευθύνη. Και σε τελική ανάλυση το είδος της κυβερνήσεως που έχουμε εξαρτάται κυρίως από το πώς εκπληρώνει ο καθένας τις υποχρεώσεις του. Εμείς, ο λαός, είμαστε τα αφεντικά και θα έχουμε την πολιτική ηγεσία, καλή η κακή, που εμείς θέλουμε και αξίζουμε».
Ο Δημήτρης Γαρούφας είναι δικηγόρος – πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης.
