Ο εκφυλισμός της δημοκρατίας αποτελεί «μνημειώδες» έργο. Εχει συντελεστεί και εξακολουθεί να συντελείται με αμείωτο ρυθμό, από τη γέννησή της στην Αθήνα έως σήμερα. Πολλοί και σημαντικοί, εντός και εκτός εισαγωγικών, έχουν συμβάλει σε αυτό, τις περισσότερες φορές επικαλούμενοι υποκριτικά ότι αποτελούν τους κατεξοχήν «υπερασπιστές» της ίδιας και των απλών και αδύναμων πολιτών της.
Οσα αντιμετωπίζουμε άναυδοι, εντός κι εκτός, αυτές τις μέρες, επιβεβαιώνουν δραματικά ότι οι ατέλειες των δημοκρατικών θεσμών, όπως τα δημοψηφίσματα και τα εκλογικά συστήματα, μπορούν να γίνουν μια χαρά εργαλεία στα χέρια όσων ενδιαφέρονται για την πραγματική δημοκρατία όσο ο Ν. Φάρατζ για να ξαναβρούμε το δυστυχώς απωλεσθέν, με γερμανική κυρίως ευθύνη, ευρωπαϊκό κεκτημένο!
Τρία είναι, κατά την άποψή μου, τα αίτια της κατρακύλας που επιτρέπουν σε έναν ανερμάτιστο, λαϊκίστικο λόγο να παριστάνει τον «κληρονόμο και συνεχιστή» της ιλιγγιώδους σημασίας και αξεπέραστης ακόμη για την παγκόσμια Ιστορία, έννοιας του έθνους. Σε αντίθεση με τον χαρακτηρισμό των καρπουζιών ποιότητας… τρία άλφα, τα τρία άλφα εν προκειμένω αφορούν ένα πολύ… μάπα καρπούζι όπως αυτό που ευδοκιμεί πλέον στις δυτικές δημοκρατίες.
Κατά πρώτον, η ανασφάλεια και η αναζήτηση του τέλους της. Οταν με τον καπιταλισμό-καζίνο η συσσώρευση πλούτου παγκοσμίως γίνεται με τέτοιους ρυθμούς από τόσο απελπιστικά λίγους εις βάρος δισεκατομμυρίων, όταν η εργασία δεν εξασφαλίζεται από κανέναν και για τίποτα, η αστάθεια και το απρόβλεπτο αποτελούν κοινό και επαναλαμβανόμενο τόπο παντού, οι τρόποι ανέλιξης βορβορώδεις και το παράδειγμα της πλειονότητας των ελίτ προς αποφυγήν, τι απομένει; Ποιο μήνυμα δίνεται σε κάθε δυστυχή για να αντιμετωπίσει την απρόβλεπτη ζωή του; Ποιος μπορεί με το χέρι στην καρδιά να ζητήσει ευθύνες από τον πάτο του βαρελιού, όταν το καπάκι του βρομάει περισσότερο;
Καθώς η αναζήτηση αυτή της ασφάλειας γίνεται δίχως φραγμούς, δίχως όρια, ξεπροβάλλει και η αγένεια για να τη συντροφέψει. Μία αγένεια που προφανώς δεν αφορά μόνο τρόπους συμπεριφοράς, αλλά κυρίως τρόπους να αντιλαμβάνεσαι τον κόσμο γύρω σου και να ενεργείς αναλόγως. Η ενσυναίσθηση και η συναισθηματική νοημοσύνη, η ικανότητα να μπαίνεις με διακριτικότητα και ευγένεια στη θέση και στον πόνο του άλλου για να τον συνδράμεις αναλόγως. Πόσο μας λείπουν αυτά; Πόσα δεινά συσσωρεύει η απουσία τους από τις πιο καθημερινές μέχρι τις πιο σημαντικές εκδηλώσεις της ζωής; Πόσο πιο ανθρώπινη γίνεται, όταν αυτές εμφανίζονται; Για πόσες δεκαετίες τα έχουμε αποκλείσει τόσο ως στοιχειώδη προαπαιτούμενα της συμπεριφοράς μας όσο και από την κλίμακα αξιών με την οποία μετράμε και χαρακτηρίζουμε ανθρώπους και καταστάσεις;
Ανασφαλείς και αγενείς έχουμε καταντήσει εξαιτίας κυρίως της αμορφωσιάς μας. Στην αγωνία μας να περιχαρακώσουμε τα όρια του «ευημερούντος» μικρόκοσμού μας, στερημένοι από πρότυπα αλλά και από τη διάθεση να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει στον κόσμο, φοβικοί μπροστά σε κάθε αλλαγή, σπεύδουμε να αποθεώσουμε ό,τι και όποιον γαργαλάει τα πιο ταπεινά μας ένστικτα και κανακεύει τις χειρότερες πλευρές της ψυχής μας. Παραζαλισμένοι από αυθαίρετες εξωραϊστικές προσλαμβάνουσες, με τις οποίες επιχειρούμε να δικαιολογήσουμε τα αδικαιολόγητα, ανακατεύουμε ξεδιάντροπα και την πίστη και την παράδοσή μας σε αυτά. Σαν να μην είναι αυτή η πίστη που μας ξεστράβωνε για αιώνες με τα πιο φωτισμένα από τα μυαλά της να φλέγονται από την επιθυμία να συνδεθούν με τον κόσμο του πνεύματος και της επιστήμης παγκοσμίως. Και σαν να μην είναι αυτή η παράδοση που θέλει «άνθρωπο αγράμματο, ξύλο απελέκητο»!
Επιτρέψτε μου να θεωρώ ότι η αντιμετώπιση των φαινομένων εκφυλισμού της δημοκρατίας απαιτεί την εξάλειψη αυτών των παθογενειών. Γιατί η δημοκρατία είναι αποδεδειγμένα πολίτευμα ασφαλών, ευγενών και μορφωμένων ανθρώπων. Αλλιώς δεν υπάρχει.
Γιώργος Κ. Στράτος
*Δικηγόρος – δημοσιογράφος
