Ο Σεπτέμβρης είναι ο μήνας της Θεσσαλονίκης, ταυτισμένος με την ΔΕΘ που παλιότερα, πέρα από πραγματική Διεθνής έκθεση με επίσημη συμμετοχή δεκάδων ξένων κρατών, ήταν ταυτόχρονα κάτι σαν μεγάλο πανηγύρι με πληθώρα και εκδηλώσεων άλλης μορφής. Τις μέρες των εγκαινίων η Θεσσαλονίκη ήταν το επίκεντρο γιατί από εδώ ο εκάστοτε πρωθυπουργός μιλούσε για τα οικονομικά της χώρας δίνοντας και το στίγμα της μελλοντικής πορείας ενώ τα τελευταία 20-25 χρόνια οι πρωθυπουργοί έψαχναν να πουν κάτι και για το νέο ρόλο της Θεσσαλονίκης μετά την κατάρρευση των γειτονικών κομμουνιστικών καθεστώτων και το άνοιγμα των συνόρων κι έτσι ακούσαμε κατ΄ επανάληψη υποσχέσεις για νέο ρόλο της Θεσσαλονίκης που τάχα θα γινόταν Βαλκανική Μητρόπολη.
Όμως η αλήθεια είναι ότι κάθε Σεπτέμβρη ακούγαμε τις ίδιες υποσχέσεις για έργα που δεν γίνονταν (με λίγες εξαιρέσεις) ποτέ η καρκινοβατούσαν και για τάχα ρόλους που εκ των προτέρων ναρκοθετούσε η κεντρική εξουσία. Οι εξ Αθηνών αξιωματούχοι (δυστυχώς κάποιοι με καταγωγή από Θεσσαλονίκη) μας «δούλευαν» μιλώντας για την αγάπη της κυβέρνησης προς την «νύμφη του Θερμαϊκού», την τάχα «συμπρωτεύουσα ερωτική Θεσσαλονίκη» ενώ οι κάθε λογής εκπρόσωποι της πόλης αμήχανοι παρακολουθούσαν τα τεκταινόμενα σκύβοντας μοιρολατρικά το κεφάλι κι ακούγοντας για πολλοστή φορά για τον «μητροπολιτικό ρόλο της Θεσσαλονίκης»,την «σύντομη ολοκλήρωση και επέκταση του μετρό» που σύμφωνα με τις εξαγγελίες έπρεπε ήδη να λειτουργεί εδώ και χρόνια, για την θαλάσσια συγκοινωνία κλπ.
Η αλήθεια είναι ότι η κεντρική εξουσία στην Ελλάδα διαχρονικά δεν πιστεύει στην αποκέντρωση. Έτσι ακόμα κι όταν αναγκαζόταν να δώσει υποσχέσεις στη συνέχεια τις ναρκοθετούσε και εν συνεχεία τις ματαίωνε. Ενδεικτικά θα αναφέρω ότι μετά την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων στις γειτονικές χώρες δημιουργήθηκε μια ιστορική ευκαιρία για την Θεσσαλονίκη αλλά και τον Ελληνισμό. Η Ελλάδα ήταν η μόνη χώρα της περιοχής που ήταν μέλος της Ε.Ε και του ΝΑΤΟ και θα μπορούσε να ζητήσει να εδρεύουν στην Θεσσαλονίκη (πόλη που γειτνιάζει με τις άλλες βαλκανικές χώρες) φορείς και οργανισμοί που θα βοηθούσαν στην ανασυγκρότηση των Βαλκανίων δίνοντάς της την δυνατότητα να λειτουργεί ως το μεγάλο εμπορικό και πνευματικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής σε συνδυασμό με δημιουργία της σχετικής υποδομής.
Έπρεπε άμεσα να γίνει το Διεθνές Πανεπιστήμιο, να έχει ολοκληρωθεί στη δεκαετία του 1990 η Εγνατία Οδός, να έχουν ολοκληρωθεί οι κάθετοι οδικοί άξονες με Σόφια, Τίρανα κλπ. ούτως ώστε οι πολίτες των γειτονικών χωρών να μπορούν να βρίσκονται σε 2 ώρες στη Θεσσαλονίκη. Αν γίνονταν αυτά πέρα από την λειτουργία της Θεσσαλονίκης ως εμπορικού και πνευματικού κέντρου της ευρύτερης περιοχής θα αναβαθμίζονταν και ο ρόλος της Ελλάδας στην Ε.Ε γιατί θα βοηθούσε στην κατά κάποιο τρόπο ενοποίηση της βαλκανικής αγοράς, θα βοηθούσε τις γειτονικές χώρες να αποκτήσουν σταθερούς δημοκρατικούς θεσμούς και θα συνέβαλλε στην άμβλυνση των αντιθέσεων με προβολή της Ευρωπαϊκής προοπτικής. Στην πράξη όμως το Διεθνές Πανεπιστήμιο έγινε με καθυστέρηση 15 ετών, με την ίδια καθυστέρηση ολοκληρώθηκε η Εγνατία οδός ενώ οι κάθετοι οδικοί άξονες από Θεσσαλονίκη για Σόφια, Σκόπια κλπ. δεν έχουν ολοκληρωθεί ακόμη. Παράλληλα αποβιομηχανοποιήθηκε πλήρως η Β. Ελλάδα με μεταφορά βιοτεχνιών, επιχειρήσεων κλπ. σε γειτονικές χώρες χωρίς έγκαιρη πρόβλεψη για υλοποίηση προγράμματος αναπλήρωσης των θέσεων εργασίας σε άλλους τομείς γιατί απλά δεν δημιουργήθηκε τέτοια υποδομή ανάπτυξης. Σε κάποιες προσπάθειες πραγματικής αποκέντρωσης που έγιναν, η κεντρική εξουσία δεν τις πίστεψε ποτέ και εγκαταλείφθηκαν.
Ενδεικτικά θα αναφέρω ότι μετά από μακρόχρονο αγώνα του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης με απόφαση της τότε κυβέρνησης ιδρύθηκε αθλητικό δικαστήριο στη Θεσσαλονίκη (με αρμοδιότητα Μακεδονία, Θράκη, Θεσσαλία και ΄Ηπειρο) που λειτούργησε μόνο για 6 μήνες από Φεβρουάριο του 2006 μέχρι Αύγουστο του 2006 γιατί με «περίεργη» απόφαση της ΕΠΟ καταργήθηκε με την αιτιολογία ότι πρέπει να υπάρχει μόνο ένα αθλητικό δικαστήριο στην Ελλάδα για να μην διασπάται η νομολογία!Φυσικά, η κεντρική εξουσία και τα πολιτικά κόμματα σιώπησαν.
Κάποιοι φορείς της Β. Ελλάδας βλέποντας την ολιγωρία της κεντρικής εξουσίας έγκαιρα ανέπτυξαν πρωτοβουλίες και δημιούργησαν διαβαλκανικές ενώσεις με έδρα τη Θεσσαλονίκη (Ένωση Βαλκανικών δικηγορικών συλλόγων, Ένωση Οικονομικών Πανεπιστημίων, Δίκτυο Βαλκανικών πόλεων κλπ.) που με τη δράση τους τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1990 βοήθησαν στη γνωριμία λαών και πολιτισμών αλλά δεν βοηθήθηκαν από την κεντρική εξουσία κι έτσι ατόνησαν. Κλείνοντας με αφορμή κάποια «διαρροή» κυβερνητικών κύκλων ότι ο πρωθυπουργός σκέφτεται να δημιουργήσει γραφείο του πρωθυπουργού και στη Θεσσαλονίκη για να τονίσει το ρόλο της,θα θέλαμε να πούμε ότι δεν αναβαθμίζεται με επικοινωνιακές κινήσεις η Θεσσαλονίκη. Αν θέλουν αναβάθμιση της Θεσσαλονίκης πρέπει να φροντίσουν για ολοκλήρωση των έργων που καρκινοβατούν αλλά και δημιουργία θεσμών πραγματικής αποκέντρωσης.
O Δημήτρης Γαρούφας είναι δικηγόρος-πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης
