H προχθεσινή εξαίρεση της Λήμνου από άσκηση ηλεκτρονικού πολέμου του ΝΑΤΟ, λόγω τουρκικού βέτο περί δήθεν επιβεβλημένης αποστρατικοποίησης του νησιού, αποτελεί την πρώτη σκιά στη στενή συνεργασία Αθήνας – Ατλαντικής Συμμαχίας την τελευταία διετία.
Η εξέλιξη δεν είναι, ασφαλώς, καταστροφική, καθώς το πρόβλημα της ένταξης ή του αποκλεισμού της Λήμνου από τους συμμαχικούς σχεδιασμούς υφίσταται από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, αλλά αποτελεί και παράπλευρη ζημιά της υποβάθμισης του διπλωματικού πεδίου του ΝΑΤΟ από όλες τις εκάστοτε ελληνικές κυβερνήσεις. Ενώ παλαιά και ισχυρά μέλη, όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, καθώς και νεότερα μέλη, όπως οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ, πασχίζουν να επιβάλουν ακόμα και μια μικρή παράγραφο στις συμμαχικές αποφάσεις, η Ελλάδα αποφεύγει να αφιερώνει πολλές διπλωματικές δυνάμεις σε αυτό το επίπεδο.
Οι κυβερνήσεις της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ έτρεμαν την ακροαριστερή κριτική, με αποτέλεσμα η χώρα άλλοτε να χάνει τις έδρες συμμαχικών στρατηγείων από το έδαφός της («άθλος» του Ευ. Βενιζέλου το 2011), άλλοτε να μη στέλνει καν παρατηρητές σε διεθνείς αποστολές, χάνοντας εκπαίδευση και εμπειρίες, και άλλοτε να μην αξιοποιεί κονδύλια για επιστημονικούς, ερευνητικούς σκοπούς. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝ.ΕΛ. υπό το βάρος της προσφυγικής – μεταναστευτικής κρίσης έσπασε μεν τα ταμπού με την πρόσκληση της ναυτικής δύναμης SNMG2 στο Αιγαίο (άλλη μια κατάρρευση μύθων της Αριστεράς), αλλά εξακολουθεί να βλέπει το ΝΑΤΟ μόνον ως μεσολαβητή σε ημέρες κορύφωσης της έντασης μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η (μη ανακοινωθείσα) χρησιμότατη παρέμβαση του ανώτατου διοικητή των συμμαχικών δυνάμεων Ευρώπης (Supreme Allied Commander Europe – SACEUR), του Αμερικανού στρατηγού Κέρτις Σκαπαρότι, λίγες ημέρες μετά τον πλου της ηγεσίας των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων γύρω από τα Ιμια και την «εκπαιδευτική» χρήση πραγματικών πυρών από τουρκικό περιπολικό σκάφος κοντά στο Φαρμακονήσι.
Σε αυτό το πλαίσιο, ειδικά για τη Λήμνο, είναι απορίας άξιο πώς (επιπλέον του ακλόνητου επιχειρήματος για στρατιωτικοποίηση με βάση τη Συνθήκη του Μοντρέ του 1936 και την τότε παραδοχή των διατάξεών της από το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών) η ελληνική πλευρά δεν χρησιμοποιεί και νεότερα στοιχεία. Ενα από αυτά είναι υπηρεσιακό τηλεγράφημα (Νοέμβριος 1983) της Μόνιμης Αντιπροσωπίας των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ προς το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Πεντάγωνο, το οποίο «αποχαρακτηρίστηκε» προ πενταμήνου από την απόρρητη διαβάθμισή του με βάση την ομοσπονδιακή Freedom of Information Act. Ο τότε αντιπρόσωπος των ΗΠΑ υπογράμμιζε, με πρακτικό τρόπο και χωρίς να εισέρχεται στην ουσία του νομικού θέματος, ότι είναι σκόπιμο να συμπεριλαμβάνεται (ειδικά στα γυμνάσια με ενεργά πολεμικά σχέδια) και η Λήμνος «με την αιτιολογία ότι, σε μια πραγματική σύγκρουση, ο SACEUR είναι υποχρεωμένος να υπερασπιστεί όλο το έδαφος του ΝΑΤΟ».
Ο αιφνιδιασμός της Λήμνου υπενθυμίζει στην Αθήνα ότι δεν πρέπει να θεωρεί τίποτα δεδομένο εν όψει της λήψης σημαντικών αποφάσεων στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Στις 25 Μαΐου, στην πρώτη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ επί προεδρίας Τραμπ, θα καθοριστούν οι τομείς συνεργασίας της Συμμαχίας με την Ε.Ε., δίνοντας έμφαση στον υβριδικό πόλεμο, στις επιχειρήσεις στη Μεσόγειο (Sea Guardian και Sophia), στις κοινές ασκήσεις και σε θέματα στρατηγικών επικοινωνιών.
Στη δε Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. στις 22 Ιουνίου θα εξεταστούν οι νέες αμυντικές δομές της ίδιας της Ευρώπης, που ήδη χωρίζεται σε πολλές ομάδες συμφερόντων (ανάλογα, π.χ., με τις εθνικές αμυντικές βιομηχανίες ή με τις σχέσεις με ΗΠΑ και Ρωσία), και με την ενεργό ανάμειξη και του Ηνωμένου Βασιλείου, αφού, παρά το Brexit, θα συνεχιστεί η αμυντική συνεργασία.
Αλέξανδρος Τάρκας
*Εκδότης του περιοδικού «Αμυνα & Διπλωματία» και σύμβουλος ξένων εταιριών μελέτης επιχειρηματικού ρίσκου για τη ΝΑ Ευρώπη
