Η αντίδραση του νομικού κόσμου και η προτίμηση των πολιτών να βρεθούν ενώπιον φυσικού δικαστή
Από τον
Γιώργο Κ. Στράτο
Συχνά στην ιστορία των κοινωνιών και των θεσμών τους οι μεγαλύτερες οπισθοδρομήσεις κρύβονται πίσω από τις καλύτερες προθέσεις και είναι βαφτισμένες με τα πιο φιλόδοξα ονόματα στην προσπάθειά τους να αποκτήσουν τη μέγιστη δυνατή κοινωνική αποδοχή. Κάτι τέτοιο φοβάμαι ότι θα συμβεί και με την περίπτωση της εισαγωγής της υποχρεωτικής προσφυγής στη Διαμεσολάβηση για τους πολίτες προτού αυτοί μπορέσουν να ασκήσουν τα δικαιώματά τους ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Η απονομή δικαιοσύνης στη χώρα μας πάσχει. Οι λόγοι είναι πολλοί και σοβαροί. Οι καθυστερήσεις είναι τέτοιες, που αγγίζουν τα όρια της αρνησιδικίας. Το αποτύπωμα αυτής της κατάστασης έχει πολλαπλές διαλυτικές παρενέργειες πάνω στο σώμα της κοινωνίας. Δημιουργεί μία γενικευμένη αίσθηση ανασφάλειας και ατιμωρησίας που βαθμιαία οδηγεί τους πολίτες είτε στην παραβατική συμπεριφορά είτε στην αυτοδικία. Και οι δύο είναι εξίσου επικίνδυνες για μία ευνομούμενη Πολιτεία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η αποσυμφόρηση των δικαστηρίων και η εξασφάλιση πιο πολιτισμένων συνθηκών για την επίλυση των διαφορών δεν μπορεί παρά να είναι επιθυμητές και καλοδεχούμενες. Αρκεί να προσεγγίζονται και να επιχειρούνται με τρόπο που απαιτεί η σοβαρότητα του ζητήματος.
Οσα προηγήθηκαν του Ν. 4512/2018, με τον οποίο εισήχθη η υποχρεωτική Διαμεσολάβηση, φανερώνουν μία σπουδή αχρείαστη στα της Δικαιοσύνης. Οι διατάξεις του εμφανίστηκαν από το υπουργείο Δικαιοσύνης προς διαβούλευση στις 28/12/2017 και η δημοσίευση του νόμου στο ΦΕΚ έγινε στις 17/1/2018. Είπαμε να εκσυγχρονιστούμε, όχι όμως να ζαλιστούμε από ρυθμούς ιλιγγιώδεις που δεν μπορούν να ακολουθήσουν ούτε χώρες με τα πιο οργανωμένα δικαστικά συστήματα!
Τις ενστάσεις τους και την έντονη διαφωνία τους για τη διαδικασία που ακολουθήθηκε εξέφρασε στο σύνολό του ο νομικός κόσμος της χώρας. Οι δικαστές ορθά και απολύτως λογικά πρότειναν τον θεσμό της δικαστικής διαμεσολάβησης, αλλά δεν έλαβαν καμία απάντηση από το υπουργείο. Η Ολομέλεια των Προέδρων Δικηγορικών Συλλόγων της χώρας, πέραν των παρεμβάσεών της που οδήγησαν σε σημαντικές βελτιωτικές τροποποιήσεις στον νόμο, τονίζει: «Σε κάθε περίπτωση, η υποχρεωτική Διαμεσολάβηση, όπως ψηφίστηκε στο νομοσχέδιο, βρίσκει αντίθετο το δικηγορικό σώμα, καθώς αντίκειται στο Σύνταγμα και το ενωσιακό δίκαιο, τούτο δε θα επιδιωχθεί να διαγνωστεί με κάθε πρόσφορο νόμιμο μέσο». Τις επιφυλάξεις αυτές συμμερίζεται και το επιστημονικό συμβούλιο της Βουλής στην έκθεσή του.
Πέρα όμως από τη στάση των ειδικών, έχει ιδιαίτερη σημασία η στάση των πολιτών επί του θέματος. Εδώ και επτά χρόνια που ισχύει ο θεσμός της Διαμεσολάβησης στην Ελλάδα ως προαιρετικός έγιναν 25 διαμεσολαβήσεις.
Πρόκειται επομένως για θεσμό εκ των πραγμάτων αποτυχημένο. Αυτό και μόνο το συντριπτικό στοιχείο θα έπρεπε να επιβάλει στην ηγεσία του αρμόδιου υπουργείου μεγαλύτερη σύνεση και ευρύτερη συναίνεση στην προσέγγισή του και μάλιστα εν όψει της υποχρεωτικής επιβολής του.
Μπορεί πολλοί δικηγόροι στο κυνήγι του μεροκάματου και στην αγωνία διεύρυνσης της ύλης τους να προμηθεύτηκαν τη διαπίστευση του «διαμεσολαβητή», μπορεί τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρίες, ισχυροί πόλοι της οικονομίας να έχουν εκφράσει τη θέλησή τους για να υπάρξει υποχρεωτική διαμεσολάβηση. Γιατί τότε δυσπιστούν απέναντί της οι πολίτες;
Γιατί αισθάνονται πολύ πιο ασφαλείς για την επίλυση της διαφοράς τους μπροστά στον φυσικό τους δικαστή επειδή, παρά τα προβλήματά της, θεωρούν τη δημόσια απονομή δικαιοσύνης θεμελιώδη διαδικασία για το κράτος δικαίου. Την κάνει ακόμη πιο αξιόπιστη από τον θεσμό της Διαμεσολάβησης το γεγονός ότι ο διαμεσολαβητής δεν χρειάζεται να έχει αποκτήσει τίτλο σπουδών από νομική σχολή!
Και αντιλαμβάνονται μετά τον Μεσαίωνα οι άνθρωποι ότι μακριά από τα δικαστήρια, χωρίς την «ενοχλητική» νομολογία, χωρίς δικαστές που τιμούν το λειτούργημά τους επιβάλλοντας δικαιοσύνη, ανοίγει ο δρόμος για το «δίκιο του ισχυρότερου» που οδηγεί στη ζούγκλα.
*Δικηγόρος – δημοσιογράφος
