Η τυχόν ομαλοποίηση των σχέσεων Τουρκίας – Ισραήλ θα πρέπει να ενεργοποιήσει τα αντανακλαστικά τόσο της Ελλάδας όσο και της Κύπρου
Στο άρθρο μας της Παρασκευής, με τίτλο «Τι δέον γενέσθαι με το Ισραήλ», αναφερθήκαμε στις κινήσεις που γίνονται κυρίως από πλευράς Τουρκίας για προσέγγιση με το Ισραήλ, με αποκορύφωμα την ενεργό ανάμειξη της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών στην άσκηση πίεσης προς τη Χαμάς, για να αποδεχτεί το σχέδιο των 20 σημείων του Τραμπ και κυρίως να απελευθερώσει τους ομήρους.
- Του Σάββα Καλεντερίδη
Μάλιστα, κλείνοντας το άρθρο μας, αναφέραμε τα εξής: Στόχος (της ενεργούς συμμετοχής της Τουρκίας στο να πειστεί η Χαμάς) ήταν ο κατευνασμός του Ισραήλ και η προετοιμασία για την επόμενη ημέρα στις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις. Γι’ αυτό είναι επιβεβλημένη η υπογραφή μιας συμφωνίας μεταξύ Ελλάδος – Κύπρου – Ισραήλ στην οποία να καταγράφονται με ακρίβεια οι υποχρεώσεις της κάθε πλευράς.
Ειδάλλως…
Τώρα έρχεται ο αρθρογράφος της έγκριτης εφημερίδας «Cumhuriyet» Μεχμέτ Αλί Γκιουλέρ, με άρθρο του, που έχει τίτλο «“Ειρήνη” Τραμπ: Χτίζοντας ένα μέτωπο κατά του Ιράν», να μας διαφωτίσει για τα τεκταινόμενα στην περιοχή και για το θέμα της προσέγγισης Τουρκίας – Ισραήλ.
Το άρθρο του Γκιουλέρ, ο οποίος, σημειωτέον, έχει καλές πηγές στο τουρκικό κράτος, αναφέρει τα εξής:
Οι ΗΠΑ χτίζουν μια νέα τάξη πραγμάτων στη Μέση Ανατολή. Για να λειτουργήσει αυτή η τάξη πραγμάτων, οι ΗΠΑ απαιτούν «ομαλοποίηση των σχέσεων Τουρκίας – Ισραήλ». Ο κύριος στόχος αυτής της νέας τάξης πραγμάτων είναι το Ιράν.
Οι ΗΠΑ προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα μέτωπο εναντίον του Ιράν. Ο Διάδρομος Τραμπ στον Καύκασο (Διάδρομος Ζανγκεζούρ), η «ειρήνη» του Τραμπ στη Γάζα, η ενσωμάτωση, κατά κάποιον τρόπο, των δημοκρατικών δυνάμεων της Συρίας (SDF) στον στρατό της Δαμασκού και το άνοιγμα προς την Τουρκία αποτελούν όλα κινήσεις για να συγκροτηθεί το μέτωπο κατά του Ιράν.
Το θέμα είναι ότι τόσο το κυβερνών κόμμα όσο και το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι πρόθυμα να διαδραματίσουν ρόλο σε αυτή τη νέα τάξη πραγμάτων των ΗΠΑ.
Ομαλοποίηση σχέσεων
Η διακήρυξη που υπέγραψε ο Τραμπ με τους ηγέτες της Τουρκίας, της Αιγύπτου και του Κατάρ, μετά το σχέδιο 20 σημείων για τη Γάζα, δεν στοχεύει καν στην πραγματική ειρήνη. Υπάρχει μόνο ένας δρόμος προς την πραγματική ειρήνη και δεν είναι άλλος από την αναγνώριση του κράτους της Παλαιστίνης με τα σύνορά του του 1967. Οποιοδήποτε ειρηνευτικό σχέδιο που δεν περιλαμβάνει αυτό είναι μια Συνθήκη των Σεβρών για την Παλαιστίνη.
Η Διακήρυξη Διαρκούς Ειρήνης και Ευημερίας του Τραμπ, που υπογράφηκε από τον Τραμπ, τον Ερντογάν, τον Αιγύπτιο πρόεδρο Σίσι και τον εμίρη του Κατάρ Αλ Θάνι, στοχεύει στη βελτίωση της «σχέσης του Ισραήλ με τους περιφερειακούς γείτονές του» με βάση την πρόοδο στη Γάζα. Ο «περιφερειακός γείτονας» με τον οποίο οι ΗΠΑ θέλουν να βελτιώσουν τη σχέση τους με το Ισραήλ είναι πρωτίστως η Τουρκία.
Η έκθεση 26 σελίδων του Κέντρου Ερευνών του Κογκρέσου των ΗΠΑ, με τίτλο «Τουρκία: Σημαντικά ζητήματα και σχέσεις με τις ΗΠΑ», με ημερομηνία 15 Σεπτεμβρίου 2025, επισημαίνει επίσης την εστίαση της Τουρκίας και του Ισραήλ στο «κοινό συμφέρον της μείωσης της επιρροής του Ιράν» και στους «ρόλους των δύο χωρών στην περιφερειακή τάξη».
Βήματα στη Συρία
Τόσο η δήλωση του Τραμπ όσο και η έκθεση του Κογκρέσου των ΗΠΑ δείχνουν ότι η ομαλοποίηση Τουρκίας – Ισραήλ θα μπορούσε να εξελιχθεί κατά μήκος των γραμμών της Γάζας και της Συρίας. Οι ΗΠΑ σταδιακά εγκατέλειψαν τη λύση του «ενιαίου» κράτους που η Αγκυρα προωθεί στη Συρία. Ο Σάρα πείστηκε να συμφωνήσει με το σχέδιο Μπαράκ – CENTCOM μέσω της απειλής των κυρώσεων. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Αγκυρα και ειδικός αντιπρόσωπος για τη Συρία Τομ Μπαράκ και ο διοικητής της CENTCOM Μπραντ Κούπερ συμφώνησαν με τον Σύρο πρόεδρο Σάρα και με τον διοικητή των SDF Αμπντί τα εξής: 1) Οι SDF θα αποτελούν μέρος του συριακού στρατού στην περιοχή τους, σε τρεις μεραρχίες. 2) Η Συρία θα είναι, σύμφωνα με τα λόγια του Μπαράκ, «μια δομή που δεν θα είναι ομοσπονδία, αλλά κάτι κοντά σε αυτήν».
Θα δούμε πόσο θα επηρεάσει αυτό την πρωτοβουλία για «διαχείριση» του Κουρδικού, που είναι σε εξέλιξη στην Τουρκία. Ωστόσο, το μοντέλο της επιδιωκόμενης «τουρκικής – κουρδο-αραβικής συμμαχίας» δημιουργεί ήδη μια αντιιρανική εικόνα, όπως επιθυμεί η Ουάσινγκτον. Η μετατροπή του Διαδρόμου της Ζανγκεζούρ από τον πρόεδρο των ΗΠΑ σε «Διάδρομο Τραμπ», θέτοντάς τον υπό τον έλεγχο αμερικανικών εταιριών και μισθοφόρων για 99 χρόνια, είναι επίσης ένας μηχανισμός για την άσκηση πίεσης στο Ιράν από τον Βορρά.
Το πρόβλημα είναι ότι τόσο η κυβέρνηση όσο και η αντιπολίτευση, καθοδηγούμενες από το ΝΑΤΟ και τον Ατλαντισμό, είναι πρόθυμες να διαδραματίσουν ρόλο στο αντιιρανικό μέτωπο σε αυτή τη νέα τάξη πραγμάτων των ΗΠΑ. Η έκθεση 28 σελίδων με τίτλο «Η απειλή του Ιράν για την περιφερειακή και ευρωατλαντική ασφάλεια», που εκπονήθηκε από την Ειδική Ομάδα του ΝΑΤΟ για τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, με εισηγητή το μέλος του CHP, Utku Çakırözer, αποτελεί μια εκδήλωση αυτού του ενθουσιασμού.
Ωστόσο, η ταυτότητα του εισηγητή δεν πρέπει να ερμηνεύεται αποκλειστικά ως η άποψη της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η κοινή συνεδρίαση της Πολιτικής Επιτροπής της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ΝΑΤΟ και της Ειδικής Ομάδας του ΝΑΤΟ για τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, όπου συζητήθηκε αυτή η έκθεση, πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και οι συμμετέχοντες σε αυτή ήταν, φυσικά, κυρίως μέλη του AKP.
Ισχυρή συμμαχία
Κατά συνέπεια, τόσο η κυβέρνηση όσο και η αξιωματική αντιπολίτευση διεκδικούν έναν ρόλο στη «νέα τάξη πραγμάτων στη Μέση Ανατολή» που οικοδομείται υπό το πρόσχημα της «αμερικανικής ειρήνης». Το μήνυμα του προέδρου του CHP, Özgür Özel, στο CNN, «υποστηρίζουμε την ολοκλήρωση με τη Δύση και μια ισχυρή συμμαχία με το ΝΑΤΟ, αλλά η κυβέρνηση αποτελεί εμπόδιο σε αυτό», ήταν, δυστυχώς, μια τυπική δήλωση αυτής της κούρσας.
Με βάση τα παραπάνω και πέραν του ενδεχομένου αναθέρμανσης των σχέσεων Τουρκίας – Ισραήλ, που ασφαλώς αφορά και επηρεάζει πρωτίστως την Κύπρο και την Ελλάδα, μπορούμε να εξαγάγουμε το συμπέρασμα ότι δεν είναι δυνατόν το Κυπριακό, η ανατολική Μεσόγειος και το Αιγαίο να συνεχίσουν να είναι μια εξαιρετικά «ενοχλητική εκκρεμότητα» για τις ΗΠΑ. Οπότε, καιρός να ανασκουμπωθούμε σε Λευκωσία και Αθήνα…
