Ηταν μία στρατηγική συντριβή χωρίς μάχη. Πρώτη φορά η Ελλάδα αποδέχθηκε εμπράκτως ότι η κυριαρχία της μπορεί να τεθεί υπό διαπραγμάτευση
«Ευχαριστώ τους Αμερικανούς»! Υπάρχουν φράσεις που δεν είναι απλώς ατυχείς, αλλά ιστορικές ομολογίες ήττας.
- Του Γιάννη Χ. Κουριαννίδη*
Η φράση του τότε πρωθυπουργού Κώστα Σημίτη, 30 χρόνια πριν, από το βήμα της Βουλής, μετά την κρίση των Ιμίων, ήταν μία δημόσια παραδοχή πολιτικής ανεπάρκειας. Η τότε κυβέρνηση αναγνώρισε, με τη φράση αυτή, ότι δεν μπορούσε να δώσει λύση και έτσι προχώρησε σε… απευθείας ανάθεσή της!
Τα Ιμια ήταν μία στρατηγική συντριβή χωρίς μάχη. Πρώτη φορά η Ελλάδα αποδέχθηκε εμπράκτως ότι η κυριαρχία της μπορεί να τεθεί υπό διαπραγμάτευση. Και το έκανε από φόβο! Η χυδαία παραποίηση της πραγματικότητας με το ψευτοδίλημμα «Τι θέλετε να κάνουμε; Πόλεμο;» αποπειράθηκε να γίνει το άλλοθι της τότε κυβέρνησης. Κανείς όμως δεν απαιτούσε πόλεμο, παρά απλώς στοιχειώδη κρατική αξιοπρέπεια, αποφασιστικότητα και ενεργοποίηση της αποτρεπτικής ισχύος της πατρίδας μας.
Αντί γι’ αυτά, είδαμε ένα κράτος παραλυμένο, μία κυβέρνηση σε πανικό και μία ηγεσία που έψαχνε εναγωνίως σωσίβιο σωτηρίας στην Ουάσινγκτον. Δεν υπήρξαν ούτε ενιαίο σχέδιο αποφάσεων ούτε πολιτική πυγμή. Υπήρξαν μόνο σύγχυση, αναποφασιστικότητα και μετακύλιση ευθυνών. Ενοπλες Δυνάμεις υπήρχαν. Πολιτική βούληση δεν υπήρχε. Η αποδοχή του εξευτελιστικού «no ships, no flags, no troops» εξίσωσε τον νόμιμο κυρίαρχο με τον εισβολέα και από εκείνη τη νύχτα γεννήθηκαν οι «γκρίζες ζώνες». Οχι ως νομική πραγματικότητα, αλλά ως πολιτικό τετελεσμένο που επέβαλε η Τουρκία και αποδέχθηκε σιωπηρά η Ελλάδα.
Αυτή ήταν και η βαριά κληρονομιά των Ιμίων: Η θεσμοποίηση της υποχωρητικότητας! Και δυστυχώς καμία μεταγενέστερη κυβέρνηση δεν τόλμησε να ανατρέψει αυτό το προηγούμενο. Αντί να αποκαταστήσουν την αποτρεπτική αξιοπιστία της πατρίδας, όλες κινήθηκαν και κινούνται στη λογική της διαχείρισης του προβλήματος. Ετσι άνοιξε ο δρόμος για το τουρκικό αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η Αγκυρα δεν ξύπνησε ένα πρωί με επεκτατικές φαντασιώσεις, που έτσι κι αλλιώς αυτές είναι κυρίαρχες στη νοοτροπία και την Ιστορία των Τούρκων. Τις συγκεκριμένες φαντασιώσεις της στο Αιγαίο τις έχτισε μεθοδικά, βήμα βήμα, πάνω στην ελλαδίτικη ατολμία και τη μόνιμη αναζήτηση «ήρεμων νερών». Κάθε υπέρπτηση, κάθε NAVTEX, κάθε αμφισβήτηση κυριαρχίας μας είναι απότοκα εκείνης της νύχτας.
Με τις πομπώδεις επικλήσεις μας του Διεθνούς Δικαίου η Αγκυρα γελά. Γιατί ξέρει καλά ότι το Διεθνές Δίκαιο δεν επιβάλλεται από μόνο του, αλλά απαιτεί ισχύ, αποφασιστικότητα, σαφή στρατηγική, και ότι χωρίς αποτροπή είναι απλώς ευχή. Η Ελλάδα πάσχει διαχρονικά από την έλλειψη ενός συγκροτημένου εθνικού σχεδίου αντιμετώπισης κρίσεων ή, αν διαθέτει, αρνείται να το εφαρμόσει όταν έρθει η ώρα. Κυριαρχούν ο φόβος του πολιτικού κόστους, η μικροπολιτική λογική ή η ψευδαίσθηση ότι θα μας σώσουν οι «σύμμαχοι»!
Το «ευχαριστώ τους Αμερικανούς» αποτέλεσε την επιτομή μιας νοοτροπίας υποτέλειας. Ηταν η επίσημη παραδοχή ότι η Ελλάδα παραιτήθηκε από την πρωτοβουλία των κινήσεών της και αποδέχθηκε έναν ρόλο παθητικού παρατηρητή των εξελίξεων, στα ίδια της τα σύνορα. Τα Ιμια δεν ανήκουν στο παρελθόν. Είναι ζοφερό παρόν. Αποτυπώνονται σε κάθε τουρκική πρόκληση που μένει αναπάντητη, σε κάθε «διάλογο» χωρίς προϋποθέσεις, σε κάθε κυβέρνηση που «μπερδεύει» τη σύνεση με τη δειλία. Και όσο αυτή η νοοτροπία δεν ανατρέπεται, η πατρίδα θα συνεχίσει να πληρώνει βαρύ το τίμημα εκείνης της νύχτας, κατά την οποία δεν χάθηκε απλώς έδαφος. Χάθηκαν στρατηγική, αυτοσεβασμός και πολιτική αξιοπιστία!
*Διευθυντής περιοδικού «Ενδοχώρα»
