Η Μεσόγειος υπήρξε διαχρονικά λίκνο πολιτισμών, εμπορικός κόμβος και πεδίο συνάντησης λαών. Παράλληλα, όμως, υπήρξε και θέατρο συγκρούσεων, ανταγωνισμών και διαφορετικών συμφερόντων. Σήμερα, σε μια εποχή που τα προβλήματα απαιτούν συνεργασία και όχι αντιπαράθεση, τίθεται το εύλογο ερώτημα: Γιατί όχι σε μια ουσιαστική συζήτηση μεταξύ των παράκτιων μεσογειακών χωρών;
Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να αποτελέσει βήμα ειρήνης και κοινής προόδου. Οι χώρες που βρέχονται από τη Μεσόγειο -από την Ισπανία έως την Τουρκία και από την Ελλάδα έως την Αίγυπτο- μοιράζονται κοινά χαρακτηριστικά: κλίμα, πολιτιστική κληρονομιά, τουριστικό ενδιαφέρον, αλλά και κοινές προκλήσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η διαχείριση θαλάσσιων πόρων και το μεταναστευτικό ζήτημα. Μια θεσμική πλατφόρμα διαλόγου θα μπορούσε να λειτουργήσει ως δίκτυο συνεννόησης, προωθώντας την αλληλοκατανόηση και τη συνεργασία.
Ωστόσο, η ερώτηση «γιατί όχι;» εμπεριέχει και τις αιτίες που καθιστούν μια τέτοια συζήτηση δύσκολη. Οι πολιτικές εντάσεις, τα ανοιχτά ζητήματα θαλάσσιων ζωνών και τα ενεργειακά συμφέροντα δημιουργούν ένα περίπλοκο πλαίσιο. Κάποιοι βλέπουν τη Μεσόγειο όχι ως κοινό χώρο συνύπαρξης, αλλά ως πεδίο ανταγωνισμού για επιρροή, φυσικούς πόρους και στρατηγικά πλεονεκτήματα. Η έλλειψη εμπιστοσύνης και η διαφορετική γεωπολιτική προσέγγιση συχνά εμποδίζουν την έναρξη ενός ειλικρινούς διαλόγου.
Παρά τις δυσκολίες, τα οφέλη μιας τέτοιας συζήτησης είναι αδιαμφισβήτητα. Μια περιφερειακή συνεργασία θα μπορούσε να προωθήσει την πράσινη ανάπτυξη, τη θαλάσσια ασφάλεια, την αντιμετώπιση της παράνομης μετανάστευσης, καθώς και την προστασία του πολιτιστικού και φυσικού πλούτου της Μεσογείου. Θα μπορούσε ακόμη να συμβάλει στη μείωση της επιρροής εξωτερικών δυνάμεων που εκμεταλλεύονται τα ρήγματα της περιοχής προς όφελός τους. Η Μεσόγειος χρειάζεται έναν νέο ανθρωποκεντρικό και ειρηνικό ορίζοντα.
Αντί να εστιάζουμε στις διαφορές, μπορούμε να χτίσουμε επάνω στις ομοιότητες. Μια ειλικρινής συζήτηση μεταξύ των παράκτιων χωρών δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα, αλλά θα μπορούσε να ανοίξει δρόμους συνεργασίας εκεί που σήμερα υπάρχουν τείχη. Η πρόταση που έγινε από τον πρωθυπουργό, με τις θέσεις της Ελλάδος γνωστές και αμετακίνητες σε αποφασιστικά σημεία, αλλά και κάποιες παλαιότερες -προς την αυτή κατεύθυνση του προέδρου της Τουρκίας-, ακούγονται λογικές, σε μια περίοδο που η «ειρήνη» πάει να γίνει μόδα.
Ισως τελικά το ερώτημα δεν είναι «γιατί να γίνει αυτή η συζήτηση», αλλά «γιατί να μη γίνει»! Η ιστορία μάς διδάσκει ότι η Μεσόγειος υπήρξε πάντοτε γέφυρα, όχι φράγμα. Και μόνο αν οι λαοί της το συνειδητοποιήσουν αυτό θα μπορέσουν να μετατρέψουν τη θάλασσα που τους χωρίζει σε θάλασσα που τους ενώνει.
Η ΑΚΙΣ
