Από σανίδα σωτηρίας για την ελληνική κοινωνία αλλά και για εκατοντάδες χιλιάδες λαθραίους που ζουν στην Ελλάδα σαν ποντίκια υπό μεσαιωνικές συνθήκες, το αισιόδοξο στην αρχή πρόγραμμα εθελοντικού επαναπατρισμού κινδυνεύει να μεταβληθεί στο μεγαλύτερο βατερλό του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, που θα εκθέσει και θα ρεζιλέψει τη χώρα διεθνώς. Κι αυτό γιατί, πρώτον: Η υπόθεση «εθελοντικός επαναπατρισμός» περνάει μέσα από την ίδρυση κέντρων φιλοξενίας (στρατοπέδων συγκέντρωσης), που ήταν ένα προκλητικό προεκλογικό πυροτέχνημα, έτσι το εξέλαβαν οι τοπικές κοινωνίες και φαίνεται ότι το απορρίπτουν και του γυρίζουν την πλάτη, αφού ήδη έχουν στηθεί στις συνοικίες τα πρώτα οδοφράγματα. Και δεύτερον: Γιατί υπάρχει απίστευτη οργανωτική και επιχειρησιακή αδυναμία στις Αρχές να καταγράψουν και να συγκεντρώσουν μεγάλο αριθμό λαθρομεταναστών, ακόμα και με προσωρινά στοιχεία, ώστε να τους βάλουν στα αεροπλάνα και τα βαπόρια της επιστροφής. Ξέχωρα από το γεγονός ότι το νέο παχυλό κονδύλι των 10 εκ ευρώ μοιράζεται πάλι σε ημέτερους φορείς και σε συνήθεις κρατικοδίαιτες Μ.Κ.Ο που δεν φημίζονται για την διαύγεια στην διαχείριση κοινοτικών πόρων.
Επιπλέον, το πρόσκαιρο οικονομικό βοήθημα, το λεγόμενο οικονομικό κίνητρο, που δίνεται σε λαθρομετανάστες λογίζεται από τους ίδιους ως ένα εφήμερο μεροκάματο (από 300 ευρώ το κεφάλι και πάνω), που το λαμβάνουν και μετά εξαφανίζονται. Αποτέλεσμα, να παρατηρείται το φαινόμενο διαρκούς αναζήτησης ίδιων προσώπων σε έναν φαύλο κύκλο γκετοποίησης και αναποτελεσματικότητας στην εφαρμογή μακρόπνοου προγράμματος για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού προβλήματος, που τείνει να μας πνίξει.
Το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη εξήγγειλε χθες (όπως του επιβάλλει αναγκαστικά η Κομισιόν) νέα μέτρα επαναπατρισμού. «Η νέα πρωτοβουλία εντάσσεται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης» λέει ψευδώς το υπουργείο, αποκρύπτοντας ότι σύρεται σε ανάλογες διαδικασίες για την αναγκαστική διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Μάλιστα, γίνεται λόγος για «πρόσκληση συνολικού προϋπολογισμού 10.000.000 ευρώ, που αφορούν την υλοποίηση της δράσης των εθελούσιων επιστροφών». Η Ελλάδα συνεισφέρει με αυτόν τον τρόπο οικονομικά 2.500.000 ευρώ (25% και 75% η Ε.Ε.). Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης, παρατηρείται αύξηση της τάξης του 50% στις αιτήσεις για εθελούσιο επαναπατρισμό. Το θέμα είναι με ποιον τρόπο διαχειρίζονται η εκάστοτε ηγεσία και οι μηχανισμοί της το πρόβλημα. Οι αριθμοί δείχνουν ότι τα αποτελέσματα είναι μηδαμινά και ότι η πολιτική των τελευταίων τριών ετών έχει διαγράψει απογοητευτική καμπύλη.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, το πρόγραμμα εθελοντικού επαναπατρισμού ξεκίνησε το 2009, με πρόβλεψη κονδυλίων ύψους 1.750.000 ευρώ για επαναπατρισμό 600 μεταναστών. Το ετήσιο πρόγραμμα του 2010 περιλάμβανε τον επαναπατρισμό 2.000-3.000 μεταναστών και το συνολικό κόστος ανερχόταν στα 5.000.000 ευρώ, ενώ ο ορίζοντας ολοκλήρωσής του ήταν στα τέλη Ιουνίου 2012. Αντιστοίχως, το πρόγραμμα του 2011 προέβλεπε τον επαναπατρισμό άλλων 5.000-6.000 μεταναστών, με κόστος 10.000.000 ευρώ. Είναι αμφίβολο εάν υπήρξαν, όχι μόνον οι ανάλογοι αριθμοί, αλλά το ήμισυ των ζητούμενων αποτελεσμάτων.
Επιπλέον λόγος αποτυχίας των συγκεκριμένων προγραμμάτων είναι και «η επιλογή φορέων που δικαιούνται να υποβάλουν προτάσεις και να υλοποιήσουν τις προαναφερόμενες ενέργειες», όπως «διεθνείς οργανισμοί και Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις, μεμονωμένα ή σε συνεργασία», όπως μας ενημερώνει το υπουργείο. Οπως έχει αποδειχτεί στο παρελθόν, τέτοιες οργανώσεις, αντί να δημιουργούν, διασπάθιζαν δημόσιο χρήμα.
Στέφανος Χίος
