Χρειάστηκε να περάσουν 50 χρόνια για να υπάρξει και πάλι ελληνική εκπροσώπηση στο εκδοτικό τοπίο της Κωνσταντινούπολης. Εξι Ελληνες -μέλη της εκεί ομογενειακής κοινότητας- και ένας Τούρκος, όλοι τους λάτρεις της πλούσιας πολιτιστικής παράδοσης της Πόλης, έριξαν τις οικονομίες τους σε ένα φιλόδοξο εκδοτικό εγχείρημα. Ο ανεξάρτητος ελληνόφωνος εκδοτικός οίκος Ιστός την περασμένη εβδομάδα ξεκίνησε δυναμικά τις εργασίες του, βάζοντας υψηλούς στόχους: να προωθήσει έργα σχετικά με την πολίτικη ιστορία, τον πολιτισμό και τον σύγχρονο αστικό βίο, που για μισό αιώνα είχαν μπει στη βαθιά «κατάψυξη». Ενας εκ των επτά ιδρυτών, ο Χάρης Ρήγας, μίλησε στη «δημοκρατία» για την αξιόλογη ρωμαίικη προσπάθεια.
«Η ιδέα για τον εκδοτικό οίκο ξεπήδησε πριν από δύο χρόνια μέσα από μία προσωπική κουβέντα του διευθυντή εκδόσεων Γιώργου Μπενλίσοϊ με τον Πολίτη συγγραφέα και μεταφραστή Αρη Τσοκώνα. Εκτοτε ο Γιώργος έπαιξε καταλυτικό ρόλο, πιστεύω, φέρνοντας σε επαφή τους σωστούς ανθρώπους τη σωστή στιγμή, οι οποίοι, ανεξαρτήτως καταγωγής, μοιράζονταν μία κοινή οπτική για το βιβλίο, την Πόλη, τη Ρωμιοσύνη και γενικότερα τα θέματα πολιτισμού. Πιστεύω ότι αυτό που μας ένωσε ήταν το μεράκι μας για την Πόλη και τον τεράστιο πολιτιστικό της πλούτο» εξήγησε ο κ. Ρήγας, ο οποίος βρίσκεται εκεί τα τελευταία τέσσερα χρόνια, κάνοντας διδακτορικό στο πανεπιστήμιο του Βοσπόρου.
Εκτός από τον ίδιο και τον Γιώργο Μπενλίσοϊ, στον εκδοτικό οίκο συμμετέχουν οι Αννα Μαρία Ασλάνογλου, Μαριλένα Λεάνα, οι Στέφανος και Φώτης Μπενλίσοϊ και ο Σετσκίν Ερντί.
Για το επόμενο εκδοτικό έτος οι προγραμματισμένες εκδόσεις έχουν οριστικοποιηθεί στον άξονα των τριών βασικών σειρών: Tanikliklar (Μαρτυρίες), Politika – Historika (Πολιτικά – Ιστορικά) αλλά και Elenika (Νεοελληνική λογοτεχνία).
Στόχος του Ιστού είναι άλλωστε η κυκλοφορία έργων στα ελληνικά και τα τουρκικά, κάνοντας προσβάσιμα στο τουρκόφωνο αναγνωστικό κοινό κλασικά κείμενα της νεοελληνικής γραμματείας, πρωτογενείς ιστορικές πηγές αλλά και σχετικά ακαδημαϊκά πονήματα.
Οπως εξηγεί ο κ. Ρήγας, οι ρωμαίικοι εκδοτικοί οίκοι στην Πόλη κυριάρχησαν για πολλούς αιώνες. Με πρώτο το Πατριαρχικό Τυπογραφείο και αργότερα τους οίκους Κορομηλά, Βρετού και Τσιτούρη, η ελληνική παρουσία ήταν ανέκαθεν ισχυρή. «Η δραματική αλλαγή αυτής της εικόνας ταυτίζεται, ως γνωστόν, με το δράμα των Σεπτεμβριανών του ’55 και τις απελάσεις του ’65. Κύκνειο άσμα της πλούσιας αυτής εκδοτικής παράδοσης αποτέλεσε το περιοδικό “Πυρσός” του Παναγιώτη Αμπατζή, το οποίο αποτέλεσε σημείο αναφοράς τόσο για εμάς στον Ιστό όσο και για μια ολόκληρη γενιά Ρωμιών ανθρώπων του πνεύματος. Ο “Πυρσός” έκλεισε το 1962 για λόγους οικονομικούς, αλλά και κάτω από το βαρύ πολιτικό κλίμα της ανάφλεξης του Κυπριακού και των απελάσεων που σύντομα θα ακολουθούσαν».
Με το θέμα της δημιουργίας του πρώτου ελληνόφωνου εκδοτικού οίκου στην Πόλη ασχολήθηκε εκτενώς και ο Τύπος. Η τουρκική εφημερίδα «Hurriet», μια ημέρα πριν από τα εγκαίνια -τα οποία πραγματοποιήθηκαν στην Αστική σχολή Γαλατά την περασμένη Δευτέρα-, αναφέρθηκε στην παραπάνω είδηση, όπως έκανε και η βρετανική εφημερίδα «The Guardian». «Οι αντιδράσεις τόσο του τουρκικού Τύπου όσο και της ευρύτερης κοινωνίας ήταν ενθουσιώδεις. Εκπρόσωποι των ΜΜΕ αλλά και του κόσμου του πνεύματος μας τίμησαν με την παρουσία τους στα εγκαίνια» δήλωσε ο κ. Ρήγας.
«Οι Τούρκοι θα αγαπήσουν και τους σύγχρονους δημιουργούς»
Ανάμεσα στα πρώτα βιβλία που θα κυκλοφορήσουν συγκαταλέγονται η «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη, το μυθιστόρημα «Αναβολές και κατήφοροι» από τον πατέρα Δοσίθεο -ένα ψυχογράφημα της γενιάς του ’64, το οποίο γίνεται το πρώτο μυθιστόρημα Ρωμιού συγγραφέα που εκδίδεται στην Πόλη τον τελευταίο μισό αιώνα-, καθώς το βιβλίο κοινών ελληνικών και τουρκικών λέξεων, εκφράσεων και παροιμιών.
«Πολλοί από τους μεγάλους Ελληνες λογοτέχνες έχουν γίνει γνωστοί στην Τουρκία: O Σεφέρης, ο Ρίτσος, η Διδώ Σωτηρίου, η Μαρία Ιορδανίδου, ο Καζαντζάκης έχουν μεταφραστεί στα τουρκικά και έχουν αγαπηθεί ιδιαίτερα από το τουρκόφωνο αναγνωστικό κοινό. Η συμβολή μας έγκειται όχι μόνο στην εξοικείωση του τουρκικού αναγνωστικού κοινού με λιγότερο γνωστά και αμετάφραστα στα τουρκικά έργα των λογοτεχνικών αυτών κολοσσών, αλλά και σύγχρονων λογοτεχνών, όπως ο Θωμάς Κοροβίνης. Παράλληλα, σημαντική ιδιαιτερότητα του Ιστού αποτελεί το γεγονός ότι συνεργάζεται αποκλειστικά με μεταφραστές οι οποίοι δουλεύουν απευθείας από το ελληνικό πρωτότυπο, χωρίς να καταφεύγουν σε ήδη υπάρχουσες μεταφράσεις σε τρίτες γλώσσες όπως τα αγγλικά, τα γαλλικά κ.τ.λ.» υποστήριξε ο κ. Ρήγας.
Γιώτα Βαζούρα
