Εάν ο Θεός είναι Βραζιλιάνος, γιατί ο Πάπας είναι Αργεντινός; Το ερώτημα με μια δόση μαύρου χιούμορ κατέκλυσε τα social media το βράδυ της Τετάρτης, αμέσως μόλις ξεπρόβαλε στο παράθυρο του Βατικανού ο νέος Πάπας. Το όνομα αυτού, Φραγκίσκος Α’. Ενα όνομα με τη δική του σημασία, που επέλεξε ο Αρχιεπίσκοπος του Μπουένος Αϊρες Xόρχε Μάριο Μπεργκόλιο για να πορευτεί ως πνευματικός πατέρας των σχεδόν 1,5 δισεκατομμυρίου Ρωμαιοκαθολικών απ’ όλο τον κόσμο, εκ των οποίων το 40% ζει στη Λατινική Αμερική. Ο Μπεργκόλιο είναι Ιησουίτης και δεν ήταν ανάμεσα στα φαβορί της παπικής κούρσας. Αυτή ήταν η δεύτερη φορά που διεκδικούσε τον παπικό θρόνο, την πρώτη έχασε από τον Βενέδικτο. Η αρχική υπόθεση ήταν ότι επέλεξε παπικό όνομα από τον άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης, τον πιο αγαπημένο ίσως άγιο των καθολικών, ο οποίος έμεινε στην Ιστορία λόγω της ταπεινοφροσύνης του και της βοήθειας που πρόσφερε διαρκώς στους πένητες. Οπως όμως έγινε γνωστό αργότερα, ο καρδινάλιος Μπεργκόλιο επέλεξε το όνομα Φραγκίσκος Α’ τιμώντας τον άγιο Φραγκίσκο Χαβιέ, συνιδρυτή, μαζί με τον Ιγνάτιο ντε Λογιόλα, της Αδελφότητας του Ιησού (1534) – των γνωστών δηλαδή Ιησουιτών μοναχών.
Για το πλήθος που παραληρούσε στην πλατεία του Αγίου Πέτρου ίσως δεν είχε μεγάλη σημασία από ποιο σημείο της Γης θα προερχόταν ο νέος Πάπας. Ισως, πάλι, αυτό να ήταν μέρος του ιδιότυπου πανηγυριού που στήνεται σε κάθε εκλογή Πάπα. Πολύχρωμες σημαίες μαζί με τις πολύχρωμες ομπρέλες, γέλια, συνθήματα, το γνωστό Viva il Papa και άλλα πολλά, κατάνυξη, κορύφωση με το Habemas Papam και μετά το ξέφρενο χειροκρότημα στο άνοιγμα του παραθύρου και στην εμφάνιση του νέου Ποντίφικα. Δημοσιογραφικός πυρετός στην Πόλη του Βατικανού, καθώς στους δρόμους του παπικού κρατιδίου βρέθηκαν περισσότεροι από 5.000 δημοσιογράφοι απ’ όλον τον κόσμο. Ανάμεσα στο πλήθος, νέοι και παιδιά. Το μεγάλο στοίχημα της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και πιθανώς η σκέψη πίσω από την εκλογή του Λατινοαμερικάνου Αρχιεπισκόπου του Μπουένος Αϊρες, του πρώτου Πάπα από τη Λατινική Αμερική.
«Προσευχηθείτε να με ευλογήσει ο Κύριος» ζήτησε ο Φραγκίσκος Α’ από τους 100.000 πιστούς που είχαν κατακλύσει την πλατεία του Αγίου Πέτρου, λέγοντας ότι ο κόσμος πρέπει να βαδίσει σε δρόμο αγάπης και αδελφοσύνης. Ο 266ος προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, στα 76 του χρόνια καλείται να διαχειριστεί μία Καθολική Εκκλησία στη δίνη σεξουαλικών και οικονομικών σκανδάλων που έχουν κηλιδώσει την εικόνα της κλυδωνίζοντας τους πιστούς και προκαλώντας απώλειες.
Το «Habemus Papam!» ήρθε στη δεύτερη ημέρα του Κονκλαβίου των 115 «πριγκίπων» της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και κατά την πέμπτη ψηφοφορία, αφότου αναγγέλθηκε το «extra omnes». «Αδελφοί και αδελφές, καλησπέρα. Γνωρίζετε ότι το καθήκον του Κονκλαβίου ήταν να δώσει έναν επίσκοπο στη Ρώμη και για να τον βρουν οι αδελφοί καρδινάλιοι έφτασαν μέχρι το τέλος (άκρη) του κόσμου… αλλά είμαστε εδώ». Αυτά ήταν τα πρώτα λόγια του Φραγκίσκου. Ο νέος Πάπας, που αναλαμβάνει τα ηνία της Εκκλησίας μετά την ιστορική παραίτηση του Βενέδικτου ΙΣΤ’, ευχαρίστησε τους πιστούς για την υποδοχή και στα πρώτα του λόγια ζήτησε μία προσευχή για τον προκάτοχό του στην Αγία Εδρα – «να είναι ευλογημένος, να τον φυλάξει ο Θεός και η Παρθένος». Ηταν ζεστός και άμεσος με το πλήθος των πιστών και επικοινωνιακός, ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματά του σε σχέση με τους αντιπάλους του. Ο Ποντίφικας αναμένεται να δεχθεί σήμερα σε ακρόαση τους δημοσιογράφους. Είχε ήδη τηλεφωνική επικοινωνία με τον επίτιμο Πάπα Βενέδικτο, τον οποίο πρόκειται να επισκεφθεί σύντομα.
Ο Αργεντινός Φραγκίσκος Α’ είναι ιησουίτικων καταβολών και συντηρητικών τάσεων. Ζει μια λιτή ζωή και έχει συγκρουστεί για κοινωνικά και ηθικά ζητήματα με την κυβέρνηση της Αργεντινής. Ο νέος Πάπας προέρχεται από επταμελή οικογένεια της μεσαίας τάξης. Ο πατέρας του εργαζόταν στους σιδηροδρόμους και η μητέρα του ήταν νοικοκυρά. Οπως πολλοί Αργεντινοί κατάγεται από την Ιταλία. Ο Μπεργκόλιο είναι από το Πιεμόντε, γεγονός που επίσης συντέλεσε στην εκλογή του. Σπούδασε Χημεία και Ψυχολογία, για να μεταπηδήσει αργότερα στη Θεολογία. Μπήκε στην ιεροσύνη σε ηλικία 32 ετών και γρήγορα ανέλαβε την τοπική ιησουίτικη κοινότητα. Νεαρός είχε ασθενήσει με λοίμωξη στο αναπνευστικό, εξαιτίας της οποίας έκτοτε ζει με έναν πνεύμονα. Σε ό,τι αφορά τα νεανικά χρόνια του, η ειδησεογραφική ηλεκτρονική πύλη του ομίλου Μίντιασετ, ιδιοκτησίας του Σίλβιο Μπερλουσκόνι, τονίζει ότι «σε συνέντευξή του, ο νέος Πάπας έχει αποκαλύψει ότι προτού χειροτονηθεί του άρεσε να χορεύει μαζί με την τότε αρραβωνιαστικιά του». Ο πρώτος Λατινοαμερικάνος Ποντίφικας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας, όταν ήταν νέος για να μπορέσει να σπουδάσει είχε δουλέψει σε εταιρία ιδιωτικής ασφάλειας ως σεκιούριτι.
Ο Μπεργκόλιο ήταν υποψήφιος και το 2005, οπότε και φέρεται να τερμάτισε δεύτερος, πίσω από τον Πάπα Βενέδικτο. Εκτοτε επικεντρώθηκε στο ποιμαντικό έργο, κάτι που θεωρείται ότι είναι σημαντικό εφόδιο για την εκλογή στο ύπατο εκκλησιαστικό αξίωμα. Πρόκειται πάντως για συντηρητικό ιερωμένο, ακόμα και για τα αυστηρά δεδομένα των Ιησουιτών. Το 2010 είχε αντιταχθεί στην απόφαση της κυβέρνησης της Αργεντινής να νομιμοποιήσει τον γάμο των ομοφυλοφίλων, επιχειρηματολογώντας ότι ο νόμος, που τελικά πέρασε, «είναι μια προσπάθεια να καταστραφεί το σχέδιο του Θεού».
Η σκιά του παρελθόντος
Στο παρελθόν του νέου Πάπα υπάρχει μία σκοτεινή σελίδα· η δράση του κατά τη διάρκεια της δικτατορίας του Χόρχε Βιντέλα έχει εγείρει ερωτήματα στη χώρα του, καθώς, σύμφωνα με βιβλίο, ο Μπεργκόλιο απέσυρε την προστασία για δύο μέλη της ιησουίτικης κοινότητας τα οποία επέμεναν, παρά τις απαγορεύσεις, να επισκέπτονται τις παραγκουπόλεις. Αυτή η ενέργεια άνοιξε ουσιαστικά τον δρόμο για τη σύλληψη και την κράτησή τους για πέντε μήνες από τη δικτατορία. Αλλοι πάντως απορρίπτουν τις καταγγελίες και υποστηρίζουν ότι ο Μπεργκόλιο κάλυψε αρκετούς διωκόμενους.
Το λαϊκό προφίλ, οι μετακινήσεις με μετρό – λεωφορείο και τα μαύρα άμφια
Ο νέος Πάπας οφείλει ως ένα μεγάλο βαθμό τη δημοτικότητά του στον ταπεινό τρόπο ζωής του, λέει η συγγραφέας της βιογραφίας του Φραντσέσκα Αμπροτζέτι. «Οταν επισκέπτεται τη Ρώμη ταξιδεύει αεροπορικώς στην οικονομική θέση». Στην ιταλική πρωτεύουσα ο Φραγκίσκος ως καρδινάλιος προτιμούσε να κυκλοφορεί με μαύρο ράσο αντί του επίσημου κόκκινου των καρδιναλίων. Ως Ιησουίτης, ο νέος Πάπας δεν αντιμετώπισε τη φτώχεια θεωρητικά αλλά πρακτικά. Τα μέσα ενημέρωσης στην Αργεντινή τονίζουν ιδιαίτερα τον λιτό τρόπο ζωής του, καθώς και το γεγονός ότι ο ίδιος ζει σε ένα πολύ μικρό διαμέρισμα (και όχι στο αρχιεπισκοπικό μέγαρο) δίπλα στον Καθεδρικό του Μπουένος Αϊρες. «Από το παράθυρό του έμπαιναν ακόμα και τα δακρυγόνα στη διάρκεια της χρεοκοπίας του 2001, όταν η αστυνομία προσπαθούσε να διαλύσει το πλήθος από την πλατεία μπροστά από το Προεδρικό Μέγαρο» γράφει. Οπαδός των μέσων μαζικής μεταφοράς, βρισκόταν συχνά μεταξύ των επιβατών του πολυσύχναστου μετρό της πρωτεύουσας. Ο νέος Ποντίφικας δεν διέθετε σοφέρ και λιμουζίνα και έπαιρνε το λεωφορείο. Επίσης, μαγείρευε μόνος του τα γεύματά του, ενώ είχε τη φήμη ως «φωνή των φτωχών».
Οπως λέει η Αμπροτζέτι, είναι απολύτως ικανός να αναλάβει το έργο της αναμόρφωσης της Καθολικής Εκκλησίας χωρίς «άλματα στο άγνωστο». Αυτός είναι ο πρωταρχικός στόχος του νέου Πάπα, αυτός άλλωστε ήταν και ο βασικός λόγος της επιλογής του Μπρεγκόλιο.
