Η Βάσω προσέφερε το καλοψημένο ψωμί της. Είναι το πιο σημαντικό πρωινό «πιάτο» για όλη την παρέα: «Μόνο αν βγει καλό το ψωμί θα πάει καλά η μέρα. Με έναν μαγικό τρόπο, έτσι συμβαίνει πάντα!». Ο Διονύσης έβγαλε τα αγαπημένα του αχνιστά γιουβαρλάκια με αβγολέμονο. Του θυμίζουν τα παιδικά του χρόνια, τη μαμά του: «Ακόμα και όταν σπούδαζα στην Αθήνα, εκείνη μου έστελνε το φαγητό με το ΚΤΕΛ. Αλλαζα δυο λεωφορεία και ένα τρένο για να το φτάσω». Η Μανταλίνα έφτιαξε ένα λαχταριστό γλυκό, βυσσινόπιτα ή… βυσσινογιαγιά, όπως το έχει βαφτίσει: «Δεν σταμάτησε ποτέ να μου τη φτιάχνει η γιαγιά μου. Ούτε στις δύσκολες εποχές μου».
Η Βάσω, ο Διονύσης και η Μανταλίνα δεν είναι επαγγελματίες σεφ ή ζαχαροπλάστες. Πρόκειται για τρία μέλη στις θεραπευτικές κοινότητες του ΚΕΘΕΑ «Εν Δράσει» για χρήστες ουσιών, οι οποίες λειτουργούν μέσα στις Φυλακές Κορυδαλλού (ανδρικές και γυναικείες) και Ελαιώνα Θηβών (γυναικείες). Το ψωμί της Βάσως, τα γιουβαρλάκια του Διονύση και η «βυσσινογιαγιά» της Μανταλίνας είναι τρεις από τις δεκάδες συνταγές που περίπου 100 πρώην και νυν φυλακισμένοι-μέλη των κοινοτήτων «στρίμωξαν» στις 137 σελίδες του βιβλίου με τίτλο «Μαγειρικές εντός…», με τη φροντίδα του γευσιγνώστη και συγγραφέα Ηλία Μαμαλάκη. Η παρουσίαση του βιβλίου (εκδότης ΚΕΘΕΑ Σχήμα + Χρώμα) έγινε προχθές σε αίθουσα του Κέντρου Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος», παρουσία πλήθους κόσμου. Την εκδήλωση έκλεισε με τη μουσική του ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας.
Ο Ηλίας Μαμαλάκης γνώρισε τα παιδιά των θεραπευτικών κοινοτήτων πριν από δύο χρόνια. «Πρωτοσυναντήθηκα μαζί τους ως εθελοντής μάγειρας στις Φυλακές Κορυδαλλού και Ελαιώνα. Εκεί μου ήρθε μια ιδέα! Να μαζέψουμε τις συνταγές που μαγειρεύουν τα παιδιά στις κοινότητες των φυλακών και να φτιάξουμε ένα βιβλίο μαγειρικής» λέει ο κ. Μαμαλάκης. Οπως ανέφερε κατά την παρουσίαση του βιβλίου, «πρόκειται για πληθωρικές και πλούσιες συνταγές. Εχει ενδιαφέρον τούτο το βιβλίο. Μέσα από τις σελίδες του θα γνωρίσετε την άλλη όψη της γαστρονομίας. Την έγκλειστη γαστρονομία, που αναζητά μια ευκαιρία ελεύθερης έκφρασης». Οπως πρόσθεσε, οι κρατούμενοι ή ελεύθεροι «μάγειρες» τα έκαναν όλα μόνοι τους. Μόνοι τους φωτογράφισαν τα περισσότερα φαγητά, μόνοι τους έγραψαν τις συνταγές και την ιστορία της καθεμιάς. Εδώ και τρία χρόνια ο κ. Μαμαλάκης μαθαίνει τα έγκλειστα μέλη του ΚΕΘΕΑ, άνδρες και γυναίκες, να μαγειρεύουν νόστιμα και οικονομικά.
«Με εντυπωσίασε και με συγκίνησε ότι μέσα από λίγες γραμμές ξεπηδούσε η προσωπικότητα του κάθε μάγειρα. Ανέμελο, σκανδαλιάρικο παιδί, πιστός φίλος, χαρούμενο εγγόνι, σύντροφος, μαμά, αδελφός… Στιγμές από γενέθλια στη θεραπευτική κοινότητα, οικογενειακά γλέντια, γεύματα ερωτευμένων, γεύματα στη φυλακή. Ο κάθε “σεφ” παρουσιαζόταν μπροστά μου με μία διαφορετική ιστορία» γράφει στον πρόλογο του βιβλίου η Ειρήνη Τσαλέρα, του τμήματος εκπαίδευσης του ΚΕΘΕΑ «Εν Δράσει». «Η απεξάρτηση δεν τυχαίνει, πετυχαίνει. Χρειάζεται χρόνος, φροντίδα, επιμονή και πείσμα. “Μαγειρεύουμε” την πορεία προς την απεξάρτηση σε σιγανή, ταπεινή φωτιά» γράφει ο Γιάννης Τέντης, υπεύθυνος του προγράμματος για το ΚΕΘΕΑ «Εν Δράσει». Τα έσοδα από τις πωλήσεις του βιβλίου θα διατεθούν για τις ανάγκες των μελών των θεραπευτικών κοινοτήτων.
Οι μαύροι τοίχοι καμβάς ζωγραφικής
«Η μαγειρική είναι δημιουργία. Αυτό δεν λένε; Για μένα είναι και φροντίδα. Το μόνο κακό είναι ότι μαγειρεύεις 10 ώρες για να τα φας όλα σε 10 λεπτά!» λέει στη «δημοκρατία» ο 33χρονος Τάσος Γ., ο οποίος αναπνέει αέρα ελευθερίας εδώ και ενάμισι μήνα. Βρισκόταν στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού, καταδικασθείς για κλοπές και εξαρτημένος από ναρκωτικές ουσίες. Η ποινή του, συνολικά 15 μήνες. «Τους επτά τους πέρασα στην κοινότητα του ΚΕΘΕΑ. Εξαρτημένος από χάπια και ηρωίνη, βλέπεις. Τώρα καθαρός και συνεχίζω» προσθέτει. Ο ίδιος δεν υπογράφει κάποια από τις συνταγές του βιβλίου «Μαγειρικές εντός…» (τις δοκίμασε πάντως και βοήθησε στην παρασκευή τους), ωστόσο, όπως λέει, πρόλαβε να αφήσει κάτι από την προσωπικότητα και το συναίσθημά του στο κτίριο της θεραπευτικής κοινότητας στον Κορυδαλλό. «Τέλη του περασμένου Σεπτεμβρίου έπιασε φωτιά και κάηκε ο χώρος της κοινότητάς μας. Η όαση της φυλακής έγινε κατάμαυρη. Μαύρισε και η καρδιά μας. Δεν είχαμε παρά να δώσουμε ζωή στα καμένα» περιγράφει. Ο Τάσος και ακόμα 22 «συνάδελφοί» του, με κιμωλίες ανά χείρας, μετέτρεψαν τους τοίχους σε καμβά.
«Ο καθένας “έδωσε” κάτι δικό του. Εγώ ζωγράφισα ένα πρόσωπο. Ενα όμορφο πρόσωπο, από την παλιά, “καθαρή” φάση της ζωής μου. Τώρα είμαι ξανά “καθαρός” και έχω στο πλευρό μου τα δύο αδέλφια και τους γονείς μου. Παρακολουθώ σεμινάρια φωτογραφίας, που με βοηθά να εκφράζομαι και να γεμίζω τα κενά μου».
Κατά τη χθεσινή παρουσίαση του βιβλίου μαγειρικής στο Κέντρο Πολιτισμού «Ελληνικός Κόσμος» η κοινότητα των ανδρών του Κορυδαλλού «εκπροσωπήθηκε» με έκθεση της ζωγραφικής των έγκλειστων στα αποκαΐδια και εκείνη των γυναικών με χειροποίητη μαρμελάδα. Αντίστοιχα, οι Γυναικείες Φυλακές του Ελαιώνα Θηβών έδωσαν το «παρών» με έκθεση φωτογραφίας και τα μέλη του Κέντρου Επανένταξης κέρασαν το κοινό χειροποίητα σοκολατάκια.
Και στον Ελαιώνα Θηβών
Μετά τις Ανδρικές και τις Γυναικείες Φυλακές Κορυδαλλού, το ΚΕΘΕΑ «Εν Δράσει» (Κέντρο Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων) «μπήκε» και στις Γυναικείες Φυλακές Ελαιώνα Θηβών. Πρόκειται για τις τρεις οργανωμένες θεραπευτικές κοινότητες που απευθύνονται αποκλειστικά για τους φυλακισμένους χρήστες ουσιών. Οι κοινότητες λειτουργούν σε ειδικούς χώρους μέσα στα τρία καταστήματα κράτησης, με ξεχωριστό ημερήσιο πρόγραμμα, που περιλαμβάνει θεραπεία, εκπαίδευση, κατάρτιση και ομάδες εργασίας. Μετά την αποφυλάκισή τους τα μέλη του ΚΕΘΕΑ «Εν Δράσει» συνεχίζουν τον δρόμο της απεξάρτησης στο Κέντρο Υποδοχής και Επανένταξης, στο οποίο όμως μπορεί να απευθύνεται οποιοσδήποτε χρήστης ουσιών που αντιμετωπίζει προβλήματα με τον νόμο. Πληροφορίες στο www.kethea.gr, στο 2103847700 και στη Γραμμή Βοήθειας για τις εξαρτήσεις 1145.
Το βιβλίο συνταγών «Μαγειρικές εντός…» (από τις εκδόσεις του ΚΕΘΕΑ «Εν Δράσει») με τη φροντίδα του Ηλία Μαμαλάκη υπογράφουν περίπου 100 μέλη των θεραπευτικών κοινοτήτων. Ηδη αρκετοί εκ των… μαγείρων έχουν αποφυλακιστεί, αλλά παλεύουν για την απελευθέρωσή τους από τα ναρκωτικά.
Ελένη Ευαγγελοδήμου
Φωτό: Χρήστος Ζήνας
