Ο βασιλιάς της Μακεδονίας Κάσσανδρος ιδρύει τη Θεσσαλονίκη το 316 π.Χ., δίνοντάς της το όνομα της γυναίκας του, αδελφής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Περίπου την ίδια περίοδο χρονολογείται και η ίδρυση του λιμανιού της. Εκτοτε το λιμάνι της Θεσσαλονίκης συμπορεύεται με την Ιστορία της πόλης και αποτελεί καταλυτικό στοιχείο ανάπτυξης για την τοπική οικονομία. Η άρρηκτη αυτή σχέση αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος για ακόμη μια φορά.
Η δρομολογούμενη ιδιωτικοποίηση του κερδοφόρου λιμανιού ανεβάζει τον πυρετό στη Θεσσαλονίκη. Αλλωστε, ενώ μέχρι πρότινος επίσημα κυβερνητικά χείλη σημείωναν ότι η αποκρατικοποίηση θα γινόταν με παραχωρήσεις λιμενικών χρήσεων, πλέον αφήνεται να διαρρεύσει… επισήμως ότι το τελικό σχέδιο του ΤΑΙΠΕΔ προβλέπει πώληση σε δύο φάσεις του συνολικού πακέτου μετοχών που έχει το Δημόσιο στον ΟΛΘ (74,27%). Με δεδομένη τη στροφή αυτή, οι εργαζόμενοι του λιμανιού βρίσκονται ήδη σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, φοβούμενοι για την τύχη του σημαντικότερου, όπως τονίζουν, περιουσιακού στοιχείου της Θεσσαλονίκης. Την ίδια ώρα οι φορείς της πόλης παρακολουθούν με έντονο προβληματισμό, θεωρώντας ότι πρέπει να ανοίξει διάλογος για το λιμάνι -χωρίς καθυστερήσεις και ατέρμονες συζητήσεις-, ώστε να μην αποφασιστεί η τύχη του ερήμην της πόλης.
Πρόγευση
Στα τέλη Ιουνίου, κατά τη διάρκεια της τακτικής γενικής συνέλευσης της ΟΛΘ Α.Ε., ο τότε γενικός γραμματέας Λιμένων και Λιμενικής Πολιτικής Αθανάσιος Πάλλης, δίνοντας μια πρώτη γεύση των προθέσεων της φρεσκοεκλεγμένης κυβέρνησης, τόνιζε ότι το μοντέλο της παραχώρησης λιμενικών δραστηριοτήτων του ΟΛΘ σε ιδιώτες μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων φαινόταν να προκρίνεται για την «αποκρατικοποίηση» του λιμανιού. «Είμαστε αρκετά μακριά από το ενδεχόμενο αλλαγής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του λιμανιού» σημείωνε τότε, εξηγώντας ότι «η μεταβίβαση ποσοστού 74,27% του ΟΛΘ στο ΤΑΙΠΕΔ δεν συνδεόταν με την πώληση μετοχικού πακέτου του Δημοσίου σε ιδιώτη».
Λίγο καιρό μετά, στις 11 Δεκεμβρίου, ο υπουργός Ναυτιλίας και Αιγαίου Κωστής Μουσουρούλης, σε επίσκεψή του στη Θεσσαλονίκη είχε μιλήσει για το ενδιαφέρον τριών τεσσάρων υποψήφιων επενδυτών για τις λιμενικές χρήσεις, με τη δραστηριότητα των εμπορευματοκιβωτίων στο επίκεντρο, σημειώνοντας ότι οι «μνηστήρες» ενδιαφέρονταν για πάνω από μία δραστηριότητες. Μέχρι δε τα τέλη Φεβρουαρίου το ΤΑΙΠΕΔ θα ανακοίνωνε τη συνολική στρατηγική για τις παραχωρήσεις λιμενικών δραστηριοτήτων, διαδικασίες που θα προχωρούσαν μέσα στο 2013. Στη συνέχεια στο σκηνικό μπήκε αιφνιδιαστικά και η εναλλακτική της πώλησης, την οποία στις 21 Φεβρουαρίου επιβεβαίωσε από τη Θεσσαλονίκη ως ενδεχόμενο ο τότε πρόεδρος του ΤΑΙΠΕΔ Τάκης Αθανασόπουλος, λίγο πριν από την αποχώρησή του. Πριν από λίγο καιρό ήρθαν και οι πρώτες διαρροές από τη νέα φρουρά του ΤΑΙΠΕΔ, που έκαναν πια λόγο για πώληση του ποσοστού, χωρίς καμία αναφορά σε παραχωρήσεις λιμενικών χρήσεων. Ετσι ξαφνικά από το «δεν πωλείται, παραχωρείται» φτάσαμε στο «πωλείται, δεν παραχωρείται».
«Μολών λαβέ»
Με τη φράση «μολών λαβέ» δίνει το στίγμα των προθέσεων των εργαζομένων στο λιμάνι ο πρόεδρος του Σωματείου Χειριστών του ΟΛΘ Λάζαρος Τανταλίδης, εξηγώντας ότι το θέμα δεν είναι συντεχνιακό, αλλά αφορά την πόλη και ολόκληρη τη χώρα. Η πρόταση των εργαζομένων, σύμφωνα με τον κ. Τανταλίδη, είναι να διαφυλαχθεί ο δημόσιος χαρακτήρας του λιμανιού και ο ΟΛΘ να αξιοποιήσει τα σημαντικά αποθεματικά του και μέσω δανεισμού να προχωρήσει αυτόνομος στην ανάπτυξή του. «Τι θα γίνει αν πάρει το λιμάνι Τούρκος και υποβαθμίσει κάποιο κομμάτι των δραστηριοτήτων του προς όφελος της Κωνσταντινούπολης, για παράδειγμα; Ή αν ο επενδυτής δώσει έμφαση μόνο στον Σταθμό Εμπορευματοκιβωτίων (ΣΕΜΠΟ) και όχι στο συμβατικό λιμάνι;» ρωτά και εξηγεί ότι το λιμάνι της Θεσσαλονίκης είναι «μαγαζί γωνία» και, αν γίνουν επενδύσεις, θα απογειωθεί.
«Πώς θα βγούμε από την ύφεση χωρίς αναπτυξιακά εργαλεία; Θα θυσιάσουμε το λιμάνι στον βωμό μιας εφάπαξ καταβολής;» αναρωτιέται από την πλευρά της η γενική γραμματέας της Ομοσπονδίας Υπαλλήλων λιμανιών Ελλάδος (ΟΜΥΛΕ) και μέλος της διοίκησης του Σωματείου των Διοικητικών Υπαλλήλων του ΟΛΘ Φανή Γουργούρη, που θεωρεί ότι όλα γίνονται πρόχειρα, ενώ απαιτείται μια σοβαρή συζήτηση για το λιμάνι. Σύμφωνα με την ίδια, υπάρχει η διεθνής εμπειρία, την οποία αυτοί που αποφασίζουν δεν έχουν λάβει υπόψη τους, ενώ κανείς δεν έχει διερευνήσει τι θα έφερναν άλλοι τρόποι αξιοποίησης του λιμανιού. «Η λιμενική αρχή είναι δημόσιο πράγμα. Αυτό δεν μπορεί να εκχωρηθεί» εξηγεί, εκφράζοντας φόβο για ισχυρά μονοπώλια, αν χαθεί ο δημόσιος έλεγχος. «Εχουμε χάσει άπειρες ευκαιρίες από το 1999 και μετά. Και τώρα αποφασίζουν να εκχωρήσουν το λιμάνι αντί να το αξιοποιήσουν και να απελευθερώσουν τις δυνάμεις του με όλα τα πολλαπλασιαστικά οφέλη που αυτό θα φέρει». Ηδη οι εργαζόμενοι ξεκίνησαν γύρο επαφών με τους τοπικούς φορείς για να τους ενημερώσουν και να τους ενεργοποιήσουν, με πρώτο συνομιλητή τον περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας Απόστολο Τζιτζικώστα.
Εξαγωγείς: Δέσμευση ανάπτυξης
Υπέρ της παραχώρησης και όχι της πώλησης του λιμανιού τάσσεται ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος (ΣΕΒΕ), που όμως δεν είναι διατεθειμένος να σηκώσει μπαϊράκι και να καθυστερήσει τη διαδικασία στην περίπτωση που επιλεγεί η ιδιωτικοποίηση με τον δεύτερο τρόπο. «Αυτό που μας ενδιαφέρει είναι το λιμάνι να μπει στις διεθνείς γραμμές. Για να γίνει αυτό, πρέπει να το διαχειρίζεται κάποιος από τους μεγάλους διεθνείς ομίλους. Η καλύτερη λύση θα ήταν η παραχώρηση, και δη του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων, αλλά, αν αυτό δεν γίνεται, εκείνο που θα μετρήσει για μας θα είναι να έρθει στο λιμάνι περισσότερο μεταφορικό έργο από όποιον το πάρει» σημειώνει στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο αντιπρόεδρος του ΣΕΒΕ Κυριάκος Λουφάκης, ο οποίος πάντως τονίζει ότι η πώληση δεν εξυπηρετεί σε αυτή τη φάση, που η συγκυρία είναι αρνητική, αν και θεωρεί ότι το τίμημα δεν είναι το ζητούμενο. Ο ίδιος σημειώνει ότι, σε περίπτωση πώλησης, πρέπει το κράτος να εξασφαλίσει τη δέσμευση του επενδυτή ότι θα αναπτύξει το λιμάνι στο σύνολό του, να υπογράψει ρήτρες για να εξασφαλιστεί το μίνιμουμ του μεταφορικού έργου και να μην απεμπολήσει τον εποπτικό του ρόλο, σύμφωνα με τη διεθνή πρακτική. Κατά τον ΣΕΒΕ, ο διάλογος των τοπικών φορέων είναι καλό να γίνει, με την προϋπόθεση όμως ότι δεν θα είναι προσχηματικός και θα τηρήσει συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα. «Η αλλαγή στον τρόπο ιδιωτικοποίησης είναι μια κακή εξέλιξη. Ομως για τον ΣΕΒΕ η… καμία απόφαση είναι χειρότερη από μία απόφαση που δεν είναι αρκετά καλή» εξηγεί.
Αρνητικά και τα επιμελητήρια!
Τη μακροχρόνια παραχώρηση κατά τμήματα προκρίνει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης (ΕΒΕΘ), που δεν συμφωνεί με την πώληση όλου του λιμανιού σε έναν επενδυτή. «Είναι ένα θέμα που θα πρέπει να απασχολήσει την πόλη, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι θα μπούμε σε ένα νέο κύκλο καθυστερήσεων» σημειώνει ο πρόεδρος του ΕΒΕΘ Δημήτρης Μπακατσέλος. Ο ίδιος εξηγεί ότι η πώληση μετοχών της εταιρίας θα αποφέρει μόνο βραχυχρόνια αποτελέσματα εισπρακτικού χαρακτήρα, ενώ εμφανίζεται αρνητικός στην πώληση σε κάποιο fund, που στη συνέχεια θα τεμαχίσει πιθανότατα τον ΟΛΘ σε τμήματα και θα τον μεταβιβάσει σε εταιρίες με εξειδικευμένο αντικείμενο. Το ΕΒΕΘ, μάλιστα, διατηρεί το ενδιαφέρον του για συμμετοχή στο λιμάνι, επιθυμία που είχε κάνει γνωστή στο παρελθόν.
Το ιδιοκτησιακό καθεστώς του λιμανιού δεν πρέπει να αλλάξει, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης (ΒΕΘ) Παναγιώτη Παπαδόπουλο, ο οποίος αντιδρά στην πώληση και «ψηφίζει» παραχωρήσεις. «Πριν από μερικά χρόνια χάσαμε την ευκαιρία του υψηλού τιμήματος της Hutchison. Τώρα ποιος ο λόγος να επιστρέψουμε στο παρελθόν και μάλιστα πουλώντας και σε σαφώς χαμηλότερες τιμές;» σημειώνει. Ο κ. Παπαδόπουλος θεωρεί τις παραχωρήσεις χρήσεων αναγκαίες για να δοθεί ζωή στο λιμάνι και την πόλη, παράλληλα όμως με την αναβάθμιση του δικτύου συνδυασμένων μεταφορών της περιοχής. «Οι φορείς πρέπει να πουν τη γνώμη τους, αρκεί να μη χαθεί άλλος χρόνος» τονίζει.
Υπέρ του να ανοίξει η συζήτηση για το λιμάνι είναι και ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης. Μάλιστα, ο δήμος διεκδικεί τον 1ο προβλήτα.
Μαρία Μαθιοπούλου
