Επισήμως η Τουρκία μπήκε από σήμερα σε έναν μακρύ προεκλογικό αγώνα διάρκειας οκτώ μηνών· έναν αγώνα που ξεκίνησε με τη σημερινή κάλπη των δημοτικών εκλογών και για πρώτη φορά έπειτα από πολλές δεκαετίες έχει μετατραπεί σε τεστ αντοχής και επιβίωσης του ίδιου του πρωθυπουργού Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αλλά και των πολιτικών συμμαχιών που έχουν διαμορφωθεί τους τελευταίους μήνες. Ο αρθρογράφος της «Hurriet» Semih Idiz σχολίαζε ότι ο κόσμος θα ξυπνήσει τη Δευτέρα σε μια άλλη Τουρκία, που θα βγει νικήτρια ή ηττημένη από τα εκβιαστικά διλήμματα. Θα είναι μια Τουρκία που θα χαράξει μια πιο θετική πορεία σε ό,τι αφορά τη δημοκρατία και τους θεσμούς της ή μια Τουρκία που θα πνιγεί από τις εσωτερικές διαμάχες, καταστρέφοντας όχι μόνο τη δημοκρατία αλλά και ό,τι άλλο έχει οικοδομηθεί τα τελευταία χρόνια.
Οι τελευταίοι μήνες στην Τουρκία ήταν κόλαση, πολιτικά μιλώντας, για τον Ερντογάν – και όχι μόνο. Αποκαλύψεις, διαφθορά, διαδηλώσεις, ταραχές, αίμα, βία, απαγορεύσεις… Το σκηνικό, εφιαλτικό. Ο Τούρκος πρωθυπουργός, με το βλέμμα στο παρόν και στο μέλλον, επιχείρησε και τελικά κατάφερε να μετατρέψει αυτές τις εκλογές σε ζήτημα ζωής ή θανάτου, προσδοκώντας ότι το ίδιο το εκλογικό σώμα θα «καθάριζε» το όνομά του από τις κατηγορίες της διαφθοράς. Με άλλα λόγια, το ερώτημα που έθεσε η κάλπη των δημοτικών δεν είχε να κάνει με το αποτέλεσμα και τη σημασία του για τα κόμματα, είχε να κάνει με την απαλλαγή του Ερντογάν από τις κατηγορίες μέσω της ίδιας της κάλπης και της λαϊκής ψήφου.
Τα υψηλά ποσοστά για το κυβερνών AKP θα κρίνουν εάν οι κατηγορίες για διαφθορά στις οποίες επιμένουν οι εισαγγελείς -πρώην σύμμαχοι του Ερντογάν- θα εξατμιστούν ως αποτέλεσμα της μεγάλης συμμετοχής των οπαδών του κόμματος του. Σε αυτή την περίπτωση θα ανοίξει το κουτί της Πανδώρας για όλους όσοι τον πολέμησαν, από τους επιχειρηματίες που συντάσσονται με τον ιμάμη Φετουλάχ Γκιουλέν έως τους διανοουμένους και τους φοιτητές που διαδήλωναν στο Γκεζί.
Η πραγματική μάχη, ανεξάρτητα από το σημερινό αποτέλεσμα, θα δοθεί στις προεδρικές εκλογές τον Αύγουστο και στις βουλευτικές εκλογές το 2015.
Οσο πιο ισχυρό βγει το AKP από αυτές τις εκλογές τόσο μεγαλύτερη θα είναι η αναταραχή στην Τουρκία. Ο ίδιος ο Ερντογάν προτιμά να χαρακτηρίζει προδότες τους διαφωνούντες και δεν δίστασε να αποκαλέσει τρομοκράτη ακόμη και τον 15χρονο Μπερκίν Ελβάν, το παιδί που κατέληξε στις αρχές Μαρτίου έπειτα από τον βαρύ τραυματισμό του στις ταραχές στο πάρκο Γκεζί το περασμένο καλοκαίρι.
Ομως ακόμα και ο αναπληρωτής πρωθυπουργός, ο πανίσχυρος Αλί Μπαμπατζάν, αναγνωρίζει πλέον ότι η δημοκρατία είναι κάτι περισσότερο από εκλογές. Είναι το σύστημα που βασίζεται στο κράτος δικαίου που προστατεύει τα συμφέροντα του καθενός, ανεξάρτητα από το ποιος ψήφισε. Το ΑΚP ανέβηκε στην εξουσία τον Νοέμβριο του 2002 με 34%. Το 2007 το κυβερνών κόμμα αύξησε το ποσοστό του στο 47% και σε 50% το 2011. Πολλοί, όπως επισημαίνει το ινστιτούτο Brookings, εκτιμούν ότι αυτό ήταν το ταβάνι… και τώρα το κόμμα θα αρχίσει να παίρνει την κατιούσα.
Οπως επισημαίνει το ινστιτούτο, το AKP κατάφερε τα τελευταία χρόνια να ενισχύσει την δύναμή του οικοδομώντας συμμαχίες στον συντηρητικό χώρο και όχι μόνο· συμμαχίες που ο ίδιος ο Ερντογάν προσδοκά ότι θα τον σώσουν από τους οπαδούς του Κινήματος Γκιουλέν, από τους διαδηλωτές του Γκεζί, που ζητούν ελευθερία έκφρασης και περισσότερη δημοκρατία, και βέβαια από τα social media.
Ο Ερντογάν, παρά τα σκάνδαλα διαφθοράς αλλά και το τσουνάμι των αντιδράσεων που προκάλεσε το μπλόκο στα social media, εμφανίζεται ως ηγεμόνας. Σε μία από τις τελευταίες προεκλογικές εμφανίσεις του στην Κωνσταντινούπολη οι οπαδοί του σχημάτισαν λαοθάλασσα και ο πρωθυπουργός της Τουρκίας απάντησε ηγεμονικά σε όσους τον επικρίνουν τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς: «Δεν με ενδιαφέρει ποιοι είναι. Δεν τους ακούω».
Οι δήμοι Αγκυρας – Κωνσταντινούπολης θα δώσουν τον τόνο της επόμενης ημέρας
Το πολιτικό σκηνικό είναι ρευστό. Οι δημοτικές εκλογές πήραν χαρακτήρα γενικών εκλογών και κανείς δεν έδειξε να εμπιστεύεται τις δημοσκοπήσεις. Η πλευρά του ΑΚΡ επέμενε ότι τα ποσοστά του κινούνται κοντά στο 40% με 45%, εκτιμώντας ότι ο πόλεμος μεταξύ του Κινήματος Γκιουλέν και του Τούρκου πρωθυπουργού Ταγίπ Ερντογάν δεν έχει επηρεάσει πολύ την πορεία του κόμματος. Πάντως η άποψη που επικρατεί στους οπαδούς του ΑΚΡ είναι ότι διαφθορά υπήρχε πάντοτε στην Τουρκία. «Ολοι οι πολιτικοί κλέβουν. Τουλάχιστον αυτοί που κυβερνούν τώρα δουλεύουν» ανταπαντούν οι οπαδοί του ΑΚΡ στις αποκαλύψεις για διαφθορά εντός του κόμματός τους. Ακόμη και στην περίπτωση που τα ποσοστά του ΑΚΡ μειωθούν και υποχρεωθεί το κόμμα να σχηματίσει στο μέλλον κυβέρνηση συνασπισμού, οπαδοί του κόμματος εκτιμούν ότι το ΑΚΡ θα συνεργαστεί με το φιλοκουρδικό Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας (BDP) και θα προωθήσει τη διαδικασία επίλυσης του Κουρδικού.
Από την άλλη, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) προσπαθεί να περάσει την άποψη ότι το κυβερνών κόμμα θα έχει σοβαρές απώλειες και, μάλιστα, ότι θα χάσει τους σημαντικότερους δήμους, εκείνους της Αγκυρας και της Κωνσταντινούπολης. Οι περισσότερες εταιρίες δημοσκοπήσεων προβλέπουν ότι το κυβερνών κόμμα θα λάβει πάνω από 40% και εκτιμούν ότι θα κερδίσει τον δήμο Κωνσταντινούπολης και πάλι, ενώ για τον δήμο Αγκυρας εκφράζονται επιφυλάξεις. Η πρόβλεψη είναι ότι το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα θα κερδίσει, όπως και στις προηγούμενες προεκλογικές αναμετρήσεις, τον δήμο Σμύρνης.
Την ίδια ώρα Αμερικανοί και Αραβες διπλωμάτες εκτιμούν ότι μετά τις προεδρικές εκλογές ο Ταγίπ Ερντογάν θα αναγκαστεί να πάει σε πρόωρες γενικές εκλογές. Η εκτίμησή τους είναι ότι αυτό που θα προκύψει από τις πρόωρες εκλογές είναι μια κυβέρνηση συνασπισμού, με αποτέλεσμα η χώρα να εισέλθει σε μια περίοδο πολιτικής αστάθειας.
Είναι προφανές ότι ο Τούρκος πρωθυπουργός προσπαθεί να οικοδομήσει νέου τύπου συμμαχίες οι οποίες θα τον βοηθήσουν όχι μόνο να επιβιώσει πολιτικά αλλά και να κερδίσει και τις προεδρικές και τις βουλευτικές εκλογές. Η προσέγγιση με τον φυλακισμένο ηγέτη του Κουρδικού Απελευθερωτικού Κινήματος (PKK) Αμπντουλάχ Οτσαλάν αλλά και τα ανοίγματα προς τους στρατιωτικούς δείχνουν τις προθέσεις του Ταγίπ Ερντογάν και διαμορφώνουν μια νέα ισορροπία δυνάμεων, η οποία θα επηρεάσει ουσιαστικά τα αποτελέσματα των εκλογικών αναμετρήσεων. Η συμμαχία Ερντογάν – Οτσαλάν μπορεί να βοηθήσει τα εκλογικά ποσοστά του AKP και να περιορίσει τις πιθανές απώλειες λόγω του σκανδάλου. Η συμμαχία αυτή εξυπηρετεί και τα πιο μακροπρόθεσμα σχέδια της κυβέρνησης Ερντογάν.
Η εικόνα της αναμέτρησης
Σήμερα προσέρχονται στις κάλπες 53.000.000 ψηφοφόροι για να αναδείξουν 2.131 δημάρχους. Στις τελευταίες δημοτικές εκλογές του 2009 το ΑΚΡ είχε λάβει 38,8%, το CHP 23%, το MHP16% και το φιλοκουρδικό DPT 5,7%. Στις τελευταίες γενικές εκλογές του 2011 το AKP είχε λάβει 49,95%, το CHP 26%, το MHP 13% και το φιλοκουρδικό BDP 6,5%.Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο πιο δημοφιλής πολιτικός είναι ο Ταγίπ Ερντογάν με 44,4% και ακολουθεί ο υποψήφιος δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Μουσταφά Σαρίγκιουλ με 40,4%. Στην τρίτη θέση είναι ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου με 38,5% και στην τέταρτη ο υποψήφιος δήμαρχος Σμύρνης Μπιναλί Γιλντιρίμ.
Στέλλα Θεοδώρου
