Αποταμιεύσεις παλαιότερων ετών, τραπεζικά δάνεια, χρήματα από πώληση περιουσιακών στοιχείων, γονικές παροχές, δωρεές, κληρονομιές, επίδομα ανεργίας, αναξιοποίητα ακίνητα, έξοδα για οικιακή βοηθό, δαπάνες για φιλοξενουμένους είναι μερικά από τα «όπλα» που μπορείτε να χρησιμοποιήσετε έναντι των τεκμηρίων, τα οποία απειλούν με υπέρογκους φόρους ακόμη και τους συνεπείς φορολογουμένους. Χιλιάδες φορολογούμενοι κινδυνεύουν να πιαστούν στην «τσιμπίδα» των τεκμηρίων, όχι κατ’ ανάγκην γιατί φοροδιαφεύγουν, αλλά γιατί δεν μπορούν να καλύψουν με τα πραγματικά εισοδήματά τους τις αντικειμενικές δαπάνες διαβίωσης, όπως τις έχει ορίσει το υπουργείο Οικονομικών ακριβώς για να συλλέξει περισσότερους φόρους. Η Εφορία θα συγκρίνει τα πραγματικά δηλωθέντα εισοδήματα του φορολογουμένου με αυτά που προκύπτουν από τα νέα τεκμήρια και όποιο από τα δύο είναι μεγαλύτερο αποτελεί τη φορολογητέα ύλη.
Οι δαπάνες διαβίωσης στοχεύουν, κυρίως, στους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς πολύ μεγάλο ποσοστό δηλώνει ετησίως εισοδήματα κάτω από 5.000 ευρώ. Ομως είναι βέβαιο ότι θα πιαστούν στη «δαγκάνα» των τεκμηρίων μισθωτοί και συνταξιούχοι που έχουν στην κατοχή τους ένα αυτοκίνητο και ένα σπίτι, κάτι που είναι άδικο.
Ηδη, αρκετοί ελεύθεροι επαγγελματίες που έχουν υποβάλει φορολογικές δηλώσεις φορολογούνται με 40%, ακόμα και με 70% επί του εισοδήματος που δήλωσαν, γιατί το υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει μεγαλύτερο φόρο, βάσει των τεκμηρίων και των ειδικών εισφορών και τελών και όχι βάσει του πραγματικού εισοδήματος. Αυτά τα εκκαθαριστικά αποκαλούνται «εκκαθαριστικά της τρέλας» γιατί σε πιάνει τρέλα όταν τα βλέπεις.
Για να αποφύγουν τα τεκμήρια οι φορολογούμενοι μπορούν να επικαλεστούν:
1. Αποταμιεύσεις παλαιότερων ετών. Η ανάλωση κεφαλαίου προηγούμενων ετών είναι η πιο προσφιλής μέθοδος των φορολογουμένων όταν αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τα τεκμήρια. Για τον προσδιορισμό κάθε χρόνο του κεφαλαίου που μπορεί να επικαλεστεί ο φορολογούμενος θα πρέπει από τα πραγματικά εισοδήματα που έχουν υπαχθεί σε φορολογία με τις γενικές διατάξεις ή σε αυτοτελή φορολογία με εξάντληση της φορολογικής υποχρέωσης (π.χ. τόκοι καταθέσεων ή ομολόγων του Ελληνικού Δημοσίου) ή νόμιμα έχουν απαλλαγεί της φορολογίας (π.χ. υπεραξία από την εξαγορά μεριδίων αμοιβαίων κεφαλαίων), καθώς και από τα χρηματικά ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα, χρηματικά ποσά που προέρχονται από τη διάθεση περιουσιακών στοιχείων, εισαγωγή συναλλάγματος μη υποχρεωτικά εκχωρητέου στην Τράπεζα της Ελλάδος, δάνεια, δωρεά ή γονική παροχή χρηματικών ποσών καθώς και από οποιοδήποτε άλλο ποσό το οποίο αποδεδειγμένα έχει εισπραχθεί (π.χ. αποζημίωση αγροτικών ζημιών λόγω καταστροφής της καλλιέργειας), να αφαιρεθούν οι αντικειμενικές δαπάνες διαβίωσης.
Στην περίπτωση που δεν υπάρχουν τεκμαρτές δαπάνες ή αυτές που υπάρχουν είναι μικρότερες των 3.000 ευρώ, προκειμένου για άγαμο, διαζευγμένο ή χήρο, και των 5.000 ευρώ, προκειμένου για συζύγους, κατά τον προσδιορισμό κεφαλαίου προηγούμενων ετών θα αφαιρούνται ποσά που θα προσδιορίζονται με βάση την κοινωνική, οικονομική και οικογενειακή κατάσταση των φορολογουμένων και τις αποδεδειγμένες δαπάνες διαβίωσης. Τα ποσά αυτά σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να είναι κατώτερα των 3.000 ευρώ και 5.000 ευρώ αντίστοιχα.
2. Διάθεση περιουσιακών στοιχείων. Χρησιμοποιήστε τα χρήματα από πωλήσεις αυτοκινήτων, ακινήτων, σκαφών αναψυχής κ.λπ. Προσοχή, όμως: Τα έσοδα πρέπει να είναι μειωμένα με το κόστος αγοράς, αν είχαν αγοραστεί, ή με τον φόρο δωρεάς, αν είχαν αποκτηθεί από δωρεά κ.ο.κ. Εξαιρούνται οι περιπτώσεις κατά τις οποίες το κόστος απόκτησης των εσόδων αυτών είχε ληφθεί υπόψη ως τεκμήριο κατά τον προσδιορισμό του εισοδήματος του έτους που καταβλήθηκε και ο φορολογούμενος επικαλείται ανάλωση κεφαλαίου του έτους αυτού.
3. Δάνεια, γονικές παροχές. Σε κάθε περίπτωση το δάνειο θα πρέπει να έχει ληφθεί πριν γίνει η συγκεκριμένη δαπάνη, ενώ η δήλωση για τον φόρο δωρεάς ή γονικής παροχής θα πρέπει να έχει υποβληθεί στην αρμόδια ΔΟΥ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012.
4. Τα κέρδη από τυχερά παιχνίδια και λαχεία μπορεί να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των τεκμηρίων, εφόσον επισυναφθεί σχετική βεβαίωση από τον ΟΠΑΠ ή τη Διεύθυνση Λαχείων. Η Εφορία δεν αναγνωρίζει τα κέρδη από καζίνο.
5. Δωρεές από συγγενικά πρόσωπα.
6. Ποσά που δεν θεωρούνται εισόδημα. Τέτοια ποσά είναι η αποζημίωση για ατύχημα, το εφάπαξ ασφαλιστικού οργανισμού κ.λπ., τα οποία μπορεί να δικαιολογήσουν τα τεκμήρια. Θα πρέπει να αποδειχθεί ότι τα ποσά αυτά εισπράχθηκαν με τις βεβαιώσεις που πρέπει να εκδίδουν τα ασφαλιστικά ταμεία και οι λοιποί φορείς που τα κατέβαλαν.
7. Κληρονομιά. Οσοι φορολογούμενοι είναι ορφανοί ή ανήλικοι και έχουν στην κυριότητά τους επιβατικά αυτοκίνητα ιδιωτικής χρήσης από κληρονομιά του πατέρα ή της μητέρας τους μπορούν να εξαιρέσουν το συγκεκριμένο περιουσιακό στοιχείο από την τεκμαρτή φορολόγηση.
8. Αδεια σπίτια. Οπως προβλέπεται από τον νόμο για τα τεκμήρια, δεν υπολογίζεται η ετήσια αντικειμενική δαπάνη διαβίωσης στις περιπτώσεις των κενών κατοικιών. Προσοχή, όμως: Η εξαίρεση αφορά κατοικίες που παραμένουν κενές για διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών.
9. Δίδακτρα. Εξαιρούνται από τα τεκμήρια οι δαπάνες που καταβάλλονται σε εσπερινά γυμνάσια και λύκεια, καθώς και στα ειδικά σχολεία ατόμων με ειδικές ανάγκες.
Το παράδειγμα
Ο κώδικας φορολογίας εισοδήματος προβλέπει ότι η διαφορά τεκμηρίων προστίθεται στα εισοδήματα της πηγής από την οποία δηλώνονται τα μεγαλύτερα εισοδήματα και αν δεν δηλώνονται εισοδήματα από καμία πηγή, φορολογείται ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες.
Για παράδειγμα, άγαμος μισθωτός με ετήσιο εισόδημα 12.000 ευρώ, ο οποίος διαμένει σε διαμέρισμα 100 τ.μ. και έχει ένα αυτοκίνητο 1.600 κ.ε. πενταετίας, θα φορολογηθεί για τεκμαρτό εισόδημα 13.900 ευρώ (4.500 ευρώ για την κατοικία + 6.400 ευρώ για το Ι.Χ.+ 3.000 ευρώ το ελάχιστο τεκμήριο) και θα πληρώσει φόρο 958 ευρώ ή 418 ευρώ επιπλέον σε σχέση με τον φόρο των 540 ευρώ που θα πλήρωνε για το εισόδημα των 12.000 ευρώ από μισθωτές υπηρεσίες.
Στελιος Κράλογλου
