Επειτα από πέντε χρόνια κακών ειδήσεων και γεγονότων που σχεδόν κατέστρεψαν τη ζωή των Ελλήνων, τα νοικοκυριά έχουν έναν λόγο για να σκάσουν ένα μικρό χαμόγελο: Η τιμή της βενζίνης μειώθηκε. Οχι τόσο όσο θα έπρεπε, ούτε ίσως τόσο γρήγορα, αλλά… μειώθηκε. Αιτία είναι η μεγάλη πτώση της τάξης του 37% των διεθνών τιμών πετρελαίου, που κατρακυλούν από το καλοκαίρι και μετά, και συγκεκριμένα την περίοδο Ιουλίου – Δεκεμβρίου 2014.
Τα συγκριτικά στοιχεία που συγκέντρωσε και επεξεργάστηκε η «κυριακάτικη δημοκρατία» δείχνουν ότι η αμόλυβδη είναι σήμερα στη χώρα μας φθηνότερη κατά 9,45% σε σχέση με το φετινό καλοκαίρι (Ιούλιος 2014). Τι έγινε όμως στις άλλες χώρες της Ευρώπης;
Πάνω από 10% έως και σχεδόν 15% έχουν μειωθεί στο ίδιο ακριβώς χρονικό διάστημα (7 Ιουλίου – 1 Δεκεμβρίου, τιμοληψίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής) οι τιμές της αμόλυβδης στην Ισπανία και την Πορτογαλία, αλλά και στις περισσότερες από τις μεγάλες χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά, όπως το Βέλγιο, η Δανία, η Πολωνία, η Σουηδία, η Γερμανία.
Μικρότερη μείωση (της τάξης του 5%-9%) καταγράφεται στην τιμή της αμόλυβδης σε χώρες κυρίως της κεντρικής Ευρώπης, στη Γαλλία, την Κύπρο κ.α.
Τα ίδια στοιχεία δείχνουν ότι στο πετρέλαιο θέρμανσης, όπου έγινε μια μικρή μείωση στον ειδικό φόρο κατανάλωσης, στο ξεκίνημα της περιόδου διάθεσης του προϊόντος, η πτώση της λιανικής τιμής υπήρξε θεαματική: 18,14% σε σχέση με την «υψηλή τιμή» Ιουλίου ή 19% σε σχέση με την τιμή του Δεκεμβρίου 2013.
Επίσης παρατηρήθηκε ότι το φόβητρο της εισαγγελικής έρευνας λειτούργησε αποτελεσματικά, προκαλώντας περαιτέρω πτώση των τιμών στην αγορά. Οι συμμετέχοντες στην αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης των υγρών καυσίμων στην Ελλάδα, όταν το κόστος του πετρελαίου μειώνεται διεθνώς, συνήθως καθυστερούν όσο μπορούν να πουλήσουν στους πελάτες τους φθηνότερα. Αυτό φαίνεται ότι συμβαίνει και το τελευταίο διάστημα, κατά το οποίο οι τιμές της βενζίνης στα πρατήρια έχουν μειωθεί σε ποσοστό 7%-8% σε σχέση με τις τιμές του Ιουλίου, ενώ οι διεθνείς τιμές (πετρέλαιο brent) έχουν υποχωρήσει κατά… 37%.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων του υπουργείου Ανάπτυξης, η μέση πανελλαδική τιμή λιανικής της απλής αμόλυβδης βενζίνης 95 οκτανίων έχει διαμορφωθεί στα 1,546 ευρώ ανά λίτρο, που αποτελεί χαμηλό επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών. Η κάθετη πτώση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου -έστω και καθυστερημένα και με περιορισμένο ρυθμό- οδηγεί σε πτώση και τις τιμές λιανικής πώλησης της βενζίνης.
Ετσι, όσοι Ελληνες έχουν ακόμα μερικά ευρώ στην τσέπη τους και παράλληλα δεν έχουν καταθέσει τις πινακίδες των αυτοκινήτων τους (αφού οι φόροι πολυτελείας, τα τέλη κυκλοφορίας και η συντήρηση έκαναν το αυτοκίνητο ξανά όνειρο) μπορούν να τα ξαναπάρουν και να κάνουν μία βόλτα που θα τους στοιχίσει λιγότερο σε σχέση με αυτά που πλήρωναν τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Εννοείται ότι η πτώση δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε να υπερκαλύψει τις απώλειες στο διαθέσιμο εισόδημα των Ελλήνων. Είναι όμως μια καλή εξέλιξη.
Ας δούμε όμως την έντονα πτωτική πορεία των διεθνών τιμών του πετρελαίου και γιατί μόνο ένα μικρό μέρος της περνάει στη λιανική τιμή της βενζίνης. Από τον περασμένο Ιούλιο μέχρι προχθές, δηλαδή το τελευταίο εξάμηνο, η διεθνής τιμή του πετρελαίου brent έχει βυθιστεί καταγράφοντας πτώση 37% και έχει φθάσει στα περίπου 69 δολάρια, από 112 δολάρια τον Ιούλιο. Την ίδια περίοδο, η λιανική τιμή της βενζίνης 95 οκτανίων (αυτή που χρησιμοποιεί η πλειονότητα των καταναλωτών) έχει μειωθεί στη χώρα μας στα 1,54 ευρώ το λίτρο, από 1,698 ευρώ, δηλαδή 9,5%.
62,75% οι φόροι και τα τέλη!
Ας δούμε ποιοι είναι οι παράγοντες που διαμορφώνουν και πόσο τις τιμές:
α) Οι φόροι και τα τέλη (Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, ΦΠΑ, τέλη Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας κ.λπ.) αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος της τιμής. Πρόκειται για φόρους που είναι κυρίως σταθεροί, αλλά και αναλογικοί και ανεξάρτητοι της τιμής του καυσίμου. Οι φόροι και τα τέλη επί της τιμής του 1,54 ευρώ είναι το 62,75%, δηλαδή 0,97 ευρώ.
β) Η τιμή διυλιστηρίου προκύπτει από δύο παραμέτρους: Πρώτον, από τη χρηματιστηριακή τιμή (σε δολάρια) της βενζίνης, όπως διαμορφώνεται καθημερινά στην περιοχή της Μεσογείου. Η τιμή αυτή δεν εξαρτάται απόλυτα από τη χρηματιστηριακή τιμή του αργού πετρελαίου, αφού είναι αποτέλεσμα της προσφοράς και της ζήτησης του συγκεκριμένου προϊόντος τη συγκεκριμένη στιγμή. Δεύτερον, από την ισοτιμία ευρώ/δολαρίου, όπως διαμορφώνεται καθημερινά, το κόστος αποθήκευσης κ.λπ. Η τιμή διυλιστηρίου επί της τιμής του 1,54 ευρώ είναι το 30,03%, δηλαδή 0,46 ευρώ.
γ) Το κόστος διακίνησης και διανομής, το οποίο αποτελεί περίπου το 7,22% επί της τιμής του 1,54 ευρώ.
Μιχάλης Βουτσαδάκης
