Ετοιμάζουν Ασφαλιστικό που θα αποδώσει μετά το 2050! Μέχρι τότε θα κάνουν μειώσεις. Σκέφτονται νέα εισφορά για υψηλά εισοδήματα ή τραπεζικό φόρο, για να επιβιώσει το σύστημα στη μεταβατική περίοδο
Πολύ κάτω από τα 1.000 ευρώ θα γίνει η περικοπή των κύριων συντάξεων στην περίπτωση που πάρει σάρκα και οστά η σκέψη για μειώσεις στο άθροισμα κύριων και επικουρικών συντάξεων από 1.000 ευρώ και πάνω. Για να εξοικονομηθεί 0,25% του ΑΕΠ για φέτος ή 450.000.000 ευρώ και 1% του ΑΕΠ για το 2016 ή 1,8 δισ. ευρώ είναι πιθανό η αφετηρία περικοπών για κύριες συντάξεις να βρίσκεται στα επίπεδα των 800 ευρώ, ίσως και πιο χαμηλά, με δεδομένο ότι η περικοπή θα γίνει στις μεικτές αποδοχές. Σε συνδυασμό με την πρόταση της επιτροπής «σοφών» για επανεξέταση των συντάξεων που ήδη καταβάλλονται, αυτό σημαίνει ότι κινδυνεύει το εισόδημα από συντάξεις που εισπράττουν περίπου 2.600.000 συνταξιούχοι.
Με βάση τα στοιχεία του συστήματος Ηλιος, ο μέσος όρος των επικουρικών συντάξεων που χορηγεί το ΕΤΕΑ κινείται στα επίπεδα των 160 ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, το σχέδιο που επεξεργάζεται το υπουργείο Εργασίας περιλαμβάνει περικοπές, το ποσοστό των οποίων εκτιμάται ότι δεν μπορεί να είναι κάτω από το 11%, εάν ισχύσει η δέσμευση του ορίου των 1.000 ευρώ. Βέβαια, σε άλλες περιπτώσεις το ποσοστό της περικοπής ανέρχεται στο 13%, εάν στόχος είναι με αυτόν τον τρόπο να προκύψει έμμεσα το ισοδύναμο που θα αποτρέψει την εφαρμογή της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος για τις επικουρικές συντάξεις. Αυτή είναι και η εκτίμηση του καθηγητή Σάββα Ρομπόλη, πρώην επιστημονικού διευθυντή του Ινστιτούτου Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ.
Η αναπλήρωση
Ταυτόχρονα η δημιουργία χαμηλότερων ποσοστών αναπλήρωσης στις καταβαλλόμενες συντάξεις στο εξής αναμένεται να επηρεάσει περισσότερο τους παλαιούς ασφαλισμένους, δηλαδή εκείνους που η έναρξη του εργασιακού βίου τους οριοθετείται πριν από το 1993 και οι οποίοι ανέρχονται σε περίπου 500.000 άτομα. Σε κάθε περίπτωση, το μέγεθος της απώλειας που θα προκύψει θα εξαρτηθεί από τον χρόνο της μεταβατικής περιόδου που θα θεσπιστεί. Το πόρισμα της επιτροπής «σοφών» περιλαμβάνει τη βασική πρόταση για τη μεταρρύθμιση στο ασφαλιστικό σύστημα της χώρας. Αυτή εστιάζεται στη δημιουργία ατομικών μεριδίων ασφάλισης για τους σημερινούς εργαζομένους, με την κρατική ενίσχυση της εθνικής σύνταξης για όσους δεν θα έχουν καταβάλει μεγάλα ποσά εισφορών στον εργασιακό βίο τους, για παράδειγμα λόγω ανεργίας. Τα ασφαλιστικά ταμεία ενώνονται σε ένα με επίκεντρο το ΙΚΑ, το οποίο μετατρέπεται σε εθνικό φορέα απονομής συντάξεων.
Οι ήδη καταβαλλόμενες συντάξεις επαναπροσδιορίζονται στη βάση ενός νέου ποσοστού αναπλήρωσης, το οποίο θα προκύψει μέσα από τον κοινωνικό διάλογο που θα αρχίσει εντός της εβδομάδας το υπουργείο Εργασίας. Δεδομένο θεωρείται ότι σήμερα το ποσοστό αναπλήρωσης στις συντάξεις βρίσκεται στα επίπεδα του 65% έως 70%, ενώ όσο πιο χαμηλές είναι οι συντάξιμες αποδοχές τόσο πιο υψηλά ποσοστά αναπλήρωσης συναντώνται. Στόχος είναι η αναπλήρωση των συντάξεων να μην υπερβαίνει στο μέλλον το 55%, κάτι που, αν συμβεί, θα προκαλέσει αυτόματες περικοπές στις ήδη χορηγηθείσες συντάξεις, κύριες και επικουρικές.
Η επιτροπή «σοφών», για να στηρίξει την πρότασή της, τονίζει ότι χρειάζεται μεταβατική περίοδος έως το 2050, όπου θα πρέπει το κράτος να χρηματοδοτεί τις καταβαλλόμενες συντάξεις. Η εύρεση πόρων οδηγεί την επιτροπή στο να προτείνει τη δημιουργία ενός αποθεματικού που το κεφάλαιό του θα τροφοδοτείται από τον κρατικό Προϋπολογισμό, την περιουσία των Ταμείων καθώς και από τους συμπληρωματικούς πόρους που θα μπορέσει να κινητοποιήσει το κράτος την επόμενη 35ετία. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η επιβολή εισφοράς στους υψηλά αμειβόμενους ή ένας τραπεζικός φόρος ή ένας φόρος στις μεγάλες περιουσίες, και γενικά ένας φόρος εκεί που συγκεντρώνεται παρά την κρίση ο πλούτος. Επίσης, στο ταμείο θα μπορούσε να κατευθυνθεί η αποκατάσταση των ζημιών που υπέστησαν οι φορείς από το PSI.
Ειδικότερα, το αποθεματικό αυτό:
α) Θα απορροφά τις ασφυκτικές οικονομικές πιέσεις, προκειμένου οι συντάξεις να μείνουν σε ένα αξιοπρεπές επίπεδο. Οι απαιτούμενοι συμπληρωματικοί πόροι για την περίοδο 2016 – 2050 θα εκτιμηθούν άμεσα με βάση σχετική αναλογιστική μελέτη. Ενδεχομένως θα πρέπει να εντοπιστούν και άλλοι πόροι, πέραν των γενικών φορολογικών εσόδων.
β) Θα συμβάλλει στη χρηματοδότηση των παροχών της μεταβατικής περιόδου. Η μεταβατική περίοδος απαιτεί ένα κεφάλαιο-μηχανισμό που θα την υποστηρίζει.
Μείωση αποδοχών
Η πρόταση της επιτροπής «σοφών» για τη δημιουργία ενός νέου ασφαλιστικού συστήματος έχει πολλά τρωτά σημεία. Μεγάλοι χαμένοι της συγκεκριμένης μεταρρύθμισης αναμένεται να είναι οι εν ενεργεία συνταξιούχοι, καθώς με τον επανυπολογισμό του ποσοστού αναπλήρωσης των συντάξεων που εισπράττουν κινδυνεύουν να υποστούν σημαντική μείωση αποδοχών ανά περίπτωση. Επίσης, κινδυνεύουν όσοι στο εξής βιώσουν συνθήκες ανεργίας, καθώς δεν θα μπορούν να τροφοδοτήσουν τον Ασφαλιστικό Λογαριασμό τους, συνεπώς στη λήξη του εργασιακού βίου τους θα εισπράττουν αναλογικά μικρότερη σύνταξη από τους υπόλοιπους. Οπως η ίδια η επιτροπή παραδέχεται, το τελικό ποσό της σύνταξης που θα χορηγείται είναι αβέβαιο, ενώ απαιτείται μακρά μεταβατική περίοδος για να λειτουργήσει το νέο σύστημα, έως το 2050.
Τα πέντε προβλήματα στο σκεπτικό της επιτροπής
* Το μελλοντικό συνταξιοδοτικό σύστημα θα αποβεί σε βάρος κυρίως όσων χαρακτηρίζονται από χαμηλή απασχολησιμότητα.
* Οι αυτόματοι οικονομικοί σταθεροποιητές (ποσοστιαία μεταβολή των αποδοχών των ασφαλισμένων ή ποσοστιαία μεταβολή του ΑΕΠ) που ενσωματώνονται από ένα τέτοιο σύστημα μεταφέρουν το βάρος της βιωσιμότητας (δημογραφική γήρανση, μείωση ρυθμών ανάπτυξης) από το κράτος στα άτομα.
* Απαιτείται μακρά μεταβατική περίοδος για την πλήρη απόδοση του συστήματος (έως το 2050).
* Οδηγούμαστε σ’ ένα εξατομικευμένο σύστημα, όπου το τελικό ποσό της σύνταξης είναι αβέβαιο.
* Δεν επιλύεται το ζήτημα της απασχόλησης. Ωστόσο, το προτεινόμενο σύστημα δημιουργεί κίνητρα για την παραμονή στην αγορά εργασίας.
