H συμμετοχή του Πομπέο στην τριμερή της προσεχούς Τετάρτης θέτει τη συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ υπό την αιγίδα της Ουάσινγκτον «αδειάζοντας» την ΤουρκίαΑπό τον
Ανδρέα Κούτρα
Kαταιγιστικές είναι οι ενεργειακές εξελίξεις στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου, με τον άξονα συνεργασίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ να ενισχύεται περαιτέρω με την παρότρυνση των ΗΠΑ και ταυτόχρονα να εισχωρούν ακόμη πιο ενεργά στο γεωπολιτικό παζλ και άλλες ισχυρές χώρες, όπως η Αίγυπτος. Η μόνη που βρίσκεται εκτός παιχνιδιού, με τα σημερινά πάντα δεδομένα, είναι η Τουρκία κι αυτό γιατί επέλεξε να είναι μάλλον στη λάθος πλευρά τη δεδομένη χρονική στιγμή και στα μαχαίρια με τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και την Αίγυπτο. Το γεγονός αυτό προκαλεί στην Αγκυρα εκνευρισμό, που εκφράζεται κατά καιρούς με απειλές και προκλήσεις στην κυπριακή ΑΟΖ και στο Αιγαίο.
Την Τετάρτη 20 Μαρτίου οι Αλέξης Τσίπρας, Νίκος Αναστασιάδης και Μπενιαμίν Νετανιάχου θα λάβουν μέρος σε ακόμη μία συνάντηση κορυφής -στο Ισραήλ, αντί της Κνωσού Κρήτης-, με μία εξαιρετικά σημαντική διαφορά. Σε αυτήν θα συμμετάσχει και ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο. Οσα συζητηθούν και συμβούν αποκτούν και επισήμως την «ομπρέλα» της Ουάσινγκτον, που μέχρι τώρα στήριζε τέτοιου είδους πρωτοβουλίες, ωστόσο δεν συμμετείχε σε τριμερείς συναντήσεις. Τώρα φαίνεται ότι ήρθε η ώρα των αποφάσεων και οι ΗΠΑ θέλουν να έχουν λόγο και ενεργό ρόλο.
Αυτό οφείλεται σε δύο πολύ σημαντικούς παράγοντες. Πρώτον, ότι πλέον υπάρχουν χειροπιαστά στοιχεία για το πόσο πλούσια είναι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων της ανατολικής Μεσογείου. Δεύτερον, ότι τα κοιτάσματα υδρογονανθράκων που ανακαλύφθηκαν ανοιχτά του Ισραήλ και της Αιγύπτου έχουν συνέχεια στην κυπριακή ΑΟΖ, στο Αιγαίο και γενικότερα στην ελληνική υφαλοκρηπίδα. Τα πρόσφατα πολύ θετικά αποτελέσματα από τον στόχο «Γλαύκος» και τα στοιχεία που έρχονται στη δημοσιότητα για τα αποθέματα φυσικού αερίου νοτίως της Κρήτης δημιουργούν δεδομένα που ουδείς μπορεί να παραβλέψει.
Ολα δείχνουν ότι έχει ληφθεί η απόφαση αξιοποίησης του ενεργειακού πλούτου της ανατολικής Μεσογείου προς όφελος της Ευρώπης και της σταδιακής αποδέσμευσής της από τη Ρωσία. Και ο ρόλος της Κύπρου είναι κομβικής σημασίας τόσο γιατί και η ίδια διαθέτει αποδεδειγμένα φυσικό αέριο όσο και γιατί πλέον δικαιολογεί την κατασκευή τερματικού σταθμού υγροποίησης, αλλά και βασικό πυλώνα δημιουργίας του αγωγού East Med, ο οποίος διευκολύνει πολύ ειδικά το Ισραήλ να διοχετεύσει μελλοντικά το φυσικό του αέριο στην αγορά της Ευρώπης.
Ο αγωγός East Med εκτιμάται ότι θα είναι ένα από τα βασικά θέματα της ατζέντας της προσεχούς τριμερούς συνάντησης κορυφής. Ο εν λόγω αγωγός είναι μεγάλο στοίχημα για το Τελ Αβίβ και οι ΗΠΑ θέλουν -ενδεχομένως με μία ανακοίνωση την Τετάρτη- να ενισχύσουν τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος έχει μπροστά του εκλογές και τα μηνύματα δεν είναι ιδιαίτερα θετικά γι’ αυτόν.
Εξελίξεις όσον αφορά τον East Med προμηνύει και η συνάντηση που έγινε στα μέσα της περασμένης εβδομάδας στο Χιούστον του Τέξας, όπου οι υπουργοί Ενέργειας της Αιγύπτου, του Ισραήλ, της Κύπρου, της Ελλάδας και ο υφυπουργός Εξωτερικών αρμόδιος για θέματα ενέργειας των ΗΠΑ κάθισαν στο ίδιο τραπέζι και συζήτησαν εν εκτάσει πώς η ανατολική Μεσόγειος μπορεί να αναδειχτεί με τη σωστή διαχείριση σε κύρια πηγή ενέργειας για το μέλλον.
Ακόμη και η Αίγυπτος, που τηρούσε ουδέτερη στάση στο θέμα του East Med, αν και παρασκηνιακά έβλεπε με καλό μάτι την εξέλιξή του, θέλοντας να προβάλει τους τερματικούς σταθμούς φυσικού αερίου της, φαίνεται ότι προσχώρησε στην «κοινοπραξία» των χωρών που επιθυμούν την κατασκευή του αγωγού. Η ανακοίνωση του ελληνικού υπουργείου Ενέργειας το επιβεβαιώνει. «Στη συνάντηση επιβεβαιώθηκε η στήριξη όλων στον αγωγό East Med. Για μία ακόμη φορά διαπιστώθηκε το άριστο κλίμα συνεργασίας ανάμεσα στις τέσσερις χώρες και συζητήθηκε η εμβάθυνση της συνεργασίας τους για τη διαμόρφωση μιας περιφερειακής αγοράς με παγκόσμια εμβέλεια» ανέφερε συγκεκριμένα.
Ο κομβικός ρόλος της Λευκωσίας και η Ιταλία που «κοιτάζει» προς τη Μόσχα
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του αμερικανικού CNBC, με τίτλο «Οι ανακαλύψεις αερίου στην ανατολική Μεσόγειο αναδεικνύουν προοπτική συνεργασίας μεταξύ Ισραήλ, παλαιστινιακών περιοχών και εχθρικών εθνών», «στόχος είναι να δημιουργηθεί μια περιφερειακή αγορά αερίου, που να διασφαλίζει προμήθεια και ζήτηση, βελτιστοποίηση της ανάπτυξης των πόρων, μείωση του κόστους των υποδομών, ανταγωνιστικές τιμές και εμπορικές σχέσεις». Το ίδιο δημοσίευμα χαρακτηρίζει την Κύπρο πρωταγωνιστή της προσπάθειας και αναφέρεται στις διακρατικές συνεργασίες που αναπτύσσει η Λευκωσία, καθώς επίσης και στη σύναψη των απαραίτητων συμφωνιών για να προχωρήσουν τα πράγματα.
Ολα αυτά βεβαίως γίνονται και για να «σπάσει» η αντίδραση της Ιταλίας, η οποία δεν βλέπει θετικά τα σχέδια τόσο του TAP όσο και του East Med. Για να συμβεί αυτό, οι Αμερικανοί επιχειρούν να εμπλέξουν και τον πετρελαϊκό κολοσσό ExxonMobil στην κατασκευή του αγωγού.
Ο πραγματικός λόγος που η Ιταλία των Σαλβίνι – Ντι Μάιο δεν επιθυμεί την κατασκευή του East Med είναι γιατί θέλει την επέκταση του Turkish Stream και την προμήθεια φθηνού ρωσικού φυσικού αερίου. Υπό τις παρούσες συνθήκες αυτό είναι κάτι που οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να επιτρέψουν.
Ο Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται σε δυσμένεια από τον Λευκό Οίκο, ο οποίος ετοιμάζει αντίποινα για την απόφαση του Τούρκου προέδρου να παραλάβει τα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα S-400 και γενικώς για το παιχνίδι που παίζει με τη Μόσχα στην ευαίσθητη περιοχή της Συρίας. Ο Τ. Ερντογάν είχε επίσης σφοδρή κόντρα με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, αποδεικνύοντας πλέον ότι το ρήγμα στις σχέσεις των δύο χωρών είναι πολύ βαθύ. Το ίδιο συμβαίνει και μεταξύ Τουρκίας – Αιγύπτου.
