Αποκαλύφθηκε το εντυπωσιακό κτίριο της Μέσης Νεολιθικής, που είχε βρεθεί στο ψηλότερο σημείο του αρχαίου οικισμούΜε εντυπωσιακά αποτελέσματα συμπληρώθηκε η δέκατη ανασκαφική περίοδος στην Κουτρουλού Μαγούλας. Ο τεχνητός γήλοφος, εντός των ορίων του χωριού Βαρδαλή και κοντά στο Νέο Μοναστήρι Φθιώτιδας, έχει έκταση περίπου 37 στρέμματα και ύψος 6,6 μέτρα.
Ουσιαστικά πρόκειται για έναν οικισμό που κατοικήθηκε στη Μέση Νεολιθική περίπου (6000-5800 π.Χ.), ενώ κατά την Υστερη Εποχή του Χαλκού (15ος – 14ος αι. π.Χ.) και κατά τον 12ο αι. μ.Χ. χρησιμοποιήθηκε για ταφές.
Ανάμεσα στα φετινά ευρήματα των ανασκαφών διακρίνεται η ολοκλήρωση της αποκάλυψης ενός εντυπωσιακού κτιρίου της Μέσης Νεολιθικής, το οποίο βρέθηκε στο ψηλότερο σημείο του οικισμού.
Οι πέτρινοι τοίχοι του έχουν διαστάσεις εξωτερικά περίπου 9,50 Χ 8,50 μ. , καθιστώντας το ένα από τα μεγαλύτερα αυτής της εποχής που έχουν βρεθεί στον ελλαδικό χώρο.
Για τους τοίχους του χρησιμοποιήθηκαν πέτρες πάνω από ένα μέτρο ύψος, σε αντίθεση με τα άλλα κτίρια του οικισμού. Το μεγάλο αυτό -μάλλον κοινοτικό και ίσως και μνημειακό για την εποχή- κτίριο είχε ακόμη έναν εντυπωσιακό εξωτερικό τοίχο αντιστηρίξεως.
Σε ανώτερο επίπεδο και στον ίδιο περίπου χώρο χτίστηκε αργότερα ακόμη ένα κτίριο. Ο ρόλος και η χρήση του κτιρίου είναι ακόμη άγνωστα. Φαίνεται ότι χρησιμοποιήθηκε για πολλά χρόνια και πως υπέστη μια σειρά από επισκευές και τροποποιήσεις. Σε κάποιες από τις φάσεις του, στο κτίριο συμβίωναν άνθρωποι και οικόσιτα ζώα.
Aκόμη ένα σημαντικό εύρημα είναι ένα συγκρότημα κλειστών κεραμικών κλιβάνων που βρέθηκε στις παρυφές του οικισμού και το οποίο είχε υποστεί καύση.
Ενας από τους κλιβάνους διατηρεί πολύ καλά το δάπεδο και μέρος των τοίχων του, που ήταν επιχρισμένοι με κονίαμα. Στον ίδιο χώρο βρέθηκαν και κεραμικά αγγεία, τα οποία είχαν υποστεί ατελή καύση.
«Το σημαντικό και σπάνιο αυτό εύρημα μαρτυρεί την εξειδικευμένη τεχνολογική γνώση των νεολιθικών κατοίκων του οικισμού» δήλωσε η Νίνα Κυπαρίσση – Αποστολίκα, η οποία συνδιευθύνει την ανασκαφή με τον καθηγητή δρα Γιάννη Χαμηλάκη του Πανεπιστημίου Μπράουν των ΗΠΑ.
Οι φετινές ανασκαφές απέδειξαν, πέραν πάσης αμφιβολίας, ότι ο οικισμός περιβαλλόταν από περιμετρικές τάφρους, μεγάλα, μάλλον κοινοτικά έργα με πολλές κοινωνικές, συμβολικές και πρακτικές λειτουργίες.
Ενα τμήμα μιας τέτοιας μεγάλης τάφρου αποκαλύφθηκε σε βάθος 4 μ. από τη σημερινή επιφάνεια.
Φαίνεται ότι το αρχικό βάθος του ήταν περίπου 2 μ., ενώ το πλάτος του τουλάχιστον 4 μ., και σε άλλα σημεία πολύ μεγαλύτερο.
Οι κάτοικοι του νεολιθικού οικισμού είχαν κόψει το φυσικό υπόβαθρο και είχαν δημιουργήσει σκαλοπάτια εντός της τάφρου για να διευκολύνουν το σκάψιμο, αλλά και για να μπορούν να πάρουν νερό από αυτό ή ίσως και πηλό.
«Δεδομένου του μεγέθους του οικισμού, ο χρόνος και η προσπάθεια που επενδύθηκαν στη δημιουργία και τη συντήρηση αυτών των τάφρων είναι εντυπωσιακά.
Τα έργα αυτά θα συνιστούσαν ένα κεντρικό στοιχείο στην υλική και την κοινωνική ζωή της κοινότητας» δήλωσε ο Γιάννης Χαμηλάκης. Στην ίδια θέση, η ανασκαφική έρευνα αποκάλυψε και αρκετά πήλινα ειδώλια, όπως και ομοιώματα οικίσκων, τα οποία προστέθηκαν στην ήδη εντυπωσιακή συλλογή ειδωλίων που ξεπερνά τα 400.
