Ένα παλιό κόλπο με νέα, πολύ πιο επικίνδυνη μορφή εξαπλώνεται ταχύτατα σε ολόκληρη τη χώρα και κυρίως στην Αθήνα. Ομάδες οργανωμένων απατεώνων, που εμφανίζονται ως τεχνικοί της ΔΕΗ, του ΔΕΔΔΗΕ ή άλλων δημόσιων υπηρεσιών, δεν αρκούνται πλέον σε πρόχειρες δικαιολογίες. Αντίθετα, αξιοποιούν εξελιγμένες μεθόδους εξαπάτησης, ικανές να παραπλανήσουν ακόμη και πολίτες που θεωρούν τον εαυτό τους υποψιασμένο.
Το γνώριμο «άνοιξε θεία, από τη ΔΕΗ είμαστε», που κάποτε αντιμετωπιζόταν ως γραφικό ανέκδοτο, έχει εξελιχθεί σε ένα πολυεπίπεδο σχέδιο με σοβαρές οικονομικές συνέπειες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η υπόθεση της γνωστής στιχουργού Εύη Δρούτσα, η οποία πείστηκε να αφήσει το ποσό των 22.000 ευρώ, τυλιγμένο σε αλουμινόχαρτο, έξω από την πόρτα του σπιτιού της.
Η δύναμη της ψυχολογικής πίεσης
Σύμφωνα με πληροφορίες από στελέχη ασφαλείας, οι δράστες δεν βασίζονται πια μόνο στο ψέμα, αλλά σε τεχνικές ψυχολογικού εξαναγκασμού. Εφαρμόζουν μεθόδους «εγκεφαλικής εξάντλησης», παρόμοιες με εκείνες που χρησιμοποιούνται σε ανακριτικά περιβάλλοντα, διατηρώντας τα θύματα στο τηλέφωνο για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Η συνεχής επανάληψη πληροφοριών, σε συνδυασμό με την καλλιέργεια φόβου και επείγοντος, αποδυναμώνει σταδιακά την κριτική σκέψη του πολίτη.
Οι απατεώνες αναμειγνύουν αληθινά δεδομένα με κατασκευασμένα σενάρια, δημιουργώντας μια πειστική αφήγηση κινδύνου: υποτιθέμενες διαρροές ρεύματος, αυξημένη τάση, πιθανότητα πυρκαγιάς ή έκρηξης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι παράλογες οδηγίες αρχίζουν να μοιάζουν «λογικές».
Data leaks: το αόρατο όπλο των κυκλωμάτων
Κομβικό ρόλο στη νέα γενιά απατών παίζουν τα προσωπικά δεδομένα. Οι σπείρες προμηθεύονται «πακέτα» στοιχείων από το deep web, τα οποία προέρχονται από μεγάλης κλίμακας διαρροές δεδομένων σε δημόσιους και ιδιωτικούς οργανισμούς. Τα στοιχεία αυτά δεν αγοράζονται τυχαία, αλλά αποτελούν πρώτη ύλη για οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα.
Οι τιμές διαμορφώνονται ανάλογα με την ποιότητα και την πληρότητα: email με κωδικούς πρόσβασης, λογαριασμοί social media, στοιχεία πιστωτικών καρτών ή ακόμη και πλήρη προφίλ ταυτότητας («fullz») που περιλαμβάνουν ονόματα, διευθύνσεις, ΑΦΜ και έγγραφα. Με αυτά τα δεδομένα, οι απατεώνες γνωρίζουν εκ των προτέρων ποιον καλούν, πού μένει και ποια προσωπικά στοιχεία να επικαλεστούν, κερδίζοντας αμέσως την εμπιστοσύνη του θύματος.
Το σενάριο της απάτης βήμα προς βήμα
Η διαδικασία ξεκινά με τηλεφώνημα από τον «επικεφαλής», ο οποίος συστήνεται ως υπάλληλος εταιρείας ηλεκτρικής ενέργειας. Αφού σπείρει τον φόβο για έναν άμεσο τεχνικό κίνδυνο, δίνει οδηγίες «προστασίας»: χρήματα, κοσμήματα και τιμαλφή πρέπει να συγκεντρωθούν και να τοποθετηθούν προσωρινά εκτός σπιτιού, συχνά τυλιγμένα σε αλουμινόχαρτο ή μέσα σε ειδική σακούλα.
Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, συνεργοί εμφανίζονται αυτοπροσώπως, ντυμένοι ως τεχνικοί. Αν δεν εντοπίσουν άμεσα αντικείμενα αξίας, προκαλούν μικρές βλάβες σε ηλεκτρικές συσκευές. Έτσι, όταν ο απατεώνας στο τηλέφωνο «βλέπει στο σύστημα» τη βλάβη και το θύμα τη διαπιστώνει, ενισχύεται η πεποίθηση ότι πρόκειται για πραγματικό υπάλληλο.
Όταν ο φόβος ακυρώνει τη λογική
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο αυτών των υποθέσεων είναι η πλήρης εκμετάλλευση της ανθρώπινης ψυχολογίας. Με επίσημο τόνο, τεχνικούς όρους και συνεχή πίεση, οι δράστες μετατρέπουν το θύμα σε έναν αγχωμένο εκτελεστή εντολών, που ακολουθεί οδηγίες όσο παράλογες κι αν ακούγονται. Η αυθεντικότητα που προσδίδει το όνομα του ΔΕΔΔΗΕ ή της ΔΕΗ λειτουργεί ως τελικό «κλειδί» για να πέσει η άμυνα.
Τα περιστατικά πληθαίνουν και οι Αρχές προειδοποιούν ότι η επαγρύπνηση είναι το μοναδικό αντίβαρο σε μια απάτη που έχει εξελιχθεί σε οργανωμένη βιομηχανία εξαπάτησης.
