Το Ελεγκτικό Συνέδριο αποκάλυψε ότι τα πορίσματα ελέγχου των εξωτερικών συνεργατών δεν έχουν ούτε ένα αρνητικό σχόλιο
Πολλές φορές στο παρελθόν το Ελεγκτικό Συνέδριο αποκάλυψε ότι επί Κυριάκου Μητσοτάκη εξελίσσεται ένα… αέναο πάρτι απευθείας αναθέσεων. Ωστόσο, στη νέα έκθεση που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα αποκαλύπτεται ακόμα μία πιο ανησυχητική διάσταση.
Το Ελληνικό Δημόσιο αναθέτει σε εξωτερικούς συνεργάτες τον έλεγχο των μηχανισμών λειτουργίας του ίδιου του Δημοσίου και στις περισσότερες περιπτώσεις τα πορίσματα ελέγχου δεν έχουν ούτε ένα αρνητικό σχόλιο! Δηλαδή, το Δημόσιο έχει πληρώσει σχεδόν 8,9 εκατ ευρώ, όπως υπολογίζει η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, σε εξωτερικούς συνεργάτες για να τα βρουν όλα καλώς καμωμένα, ενώ και αυτοί ορίστηκαν με απευθείας ανάθεση!
Με βάση τα στοιχεία, από τα 8,9 εκατ. ευρώ, που δόθηκαν σε εταιρίες που θα προχωρούσαν σε έλεγχο των εσωτερικών διαδικασιών του Δημοσίου, τα 7,6 εκατ. κατευθύνθηκαν μέσω απευθείας αναθέσεων.
Αναλυτικά, η συντριπτική πλειονότητα των φορέων -ποσοστό 90%- ανέθεσε τα σχετικά έργα μέσω της διαδικασίας της απευθείας ανάθεσης. Περίπου το 16% των φορέων δεν αιτιολόγησαν επαρκώς τους λόγους που οδήγησαν στην επιλογή αυτή.
Οι ίδιοι και οι ίδιοι
Ακόμα πιο εξοργιστικό είναι το γεγονός πως τις συμβάσεις ανάθεσης ελέγχου του Δημοσίου αναλαμβάνουν συνεχώς οι… ίδιοι και οι ίδιοι. Ο έλεγχος του Ελεγκτικού Συνεδρίου κάλυψε 666 δημόσιους φορείς, εκ των οποίων οι 385 ανέθεσαν σχετικές συμβάσεις σε 99 εξωτερικούς αναδόχους. Μάλιστα, το 65,5% τόσο του αριθμού όσο και της αξίας των συμβάσεων κατέληξε στους οκτώ μεγαλύτερους αναδόχους οι οποίοι δραστηριοποιούνται σε όλη τη χώρα.
Από τα στοιχεία προκύπτουν τα εξής:
– Ενας ανάδοχος έχει αναλάβει περίπου το 15% του συνόλου των συμβάσεων, που αντιστοιχούν στο 19% της συνολικής αξίας τους.
– Οκτώ ανάδοχοι έχουν συγκεντρώσει το 65,5% του αριθμού και της αξίας των συμβάσεων.
– Οι υπόλοιποι 91 ανάδοχοι έχουν αναλάβει το 45% των συμβάσεων και το 45% της αξίας τους.
Οπως επισημαίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο, «η μεγάλη συγκέντρωση αναθέσεων σε μικρό αριθμό αναδόχων, οι οποίοι με το ίδιο περίπου ύψος συμβάσεων αναλαμβάνουν έργα σε όλη την επικράτεια, ενέχει τον λειτουργικό κίνδυνο της επαναληπτικής χρήσης του ίδιου προτύπου σε όλους τους φορείς (φασόν) χωρίς προσαρμογή των ελεγκτικών ενεργειών, των διαδικασιών και των παραδοτέων στις ιδιαιτερότητες του κάθε φορέα».
Ολα… σωστά
Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έκθεσης του Ελεγκτικού Συνεδρίου για τα Συστήματα Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ) στους φορείς του δημόσιου τομέα, στο πλαίσιο του Ετήσιου Προγράμματος Ελέγχου 2025, είναι πως σε 152 εκθέσεις εξωτερικών αξιολογητών δεν διατυπώθηκε ούτε μία αρνητική γνώμη!
Οι εξωτερικοί συνεργάτες φαίνεται να δίνουν συχνότερα θετική αξιολόγηση ακόμα και σε φορείς όπου δεν υπάρχει καταγεγραμμένο Σύστημα Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ), δηλαδή δεν έχουν καταγραφεί διαδικασίες, πιθανοί κίνδυνοι και μηχανισμοί ελέγχου, ούτε έχουν οριστεί οι υπεύθυνοι διαχείρισης. Το φαινόμενο αυτό εμφανίζεται κυρίως στις περιπτώσεις όπου ο εσωτερικός έλεγχος έχει ανατεθεί εξ ολοκλήρου σε εξωτερικούς αναδόχους.
Μάλιστα, στους ίδιους φορείς, όπου δεν υπάρχει οργανωμένο σύστημα εσωτερικού ελέγχου, δεν καταγράφεται καμία αρνητική αξιολόγηση από τους εξωτερικούς συνεργάτες.
Αντίθετα, στους φορείς που διαθέτουν Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου (ΜΕΕ) -είτε λειτουργεί αυτόνομα είτε με υποστήριξη εξωτερικού συνεργάτη- οι θετικές αξιολογήσεις είναι αισθητά λιγότερες, ενώ καταγράφονται και αρνητικές γνώμες.
Παρόμοια εικόνα προκύπτει και στις αξιολογήσεις «με επιφύλαξη». Οι εξωτερικοί ανάδοχοι καταλήγουν συχνότερα σε γνώμη με επιφύλαξη (26,5%) σε σύγκριση με τις ΜΕΕ που λειτουργούν με εξωτερική υποστήριξη (17,95%) ή πλήρως αυτόνομα (5,98%).
Το Δημόσιο ελέγχει το… Δημόσιο χωρίς υπαλλήλους
Παρότι η δημιουργία Μονάδων Εσωτερικού Ελέγχου στο Δημόσιο είναι υποχρεωτική, μόνο οι μισοί φορείς της χώρας έχουν ακολουθήσει τον νόμο. Ωστόσο το… αθάνατο ελληνικό κράτος έχει βρει τον τρόπο να φαίνεται πως όλα γίνονται σωστά. Σχεδόν 3 στους 10 φορείς έχουν φτιάξει θέση εσωτερικού ελέγχου αλλά έχει τοποθετηθεί μόνον ένας υπάλληλος! Σε 1 στους 10 φορείς υπάρχουν δύο υπάλληλοι, ενώ στους μισούς δεν έχει ορίσει καμία θέση εργασίας για τη στελέχωση της Μονάδας Εσωτερικού Ελέγχου!
Οι φορείς που διαθέτουν μεγαλύτερο αριθμό εργαζομένων στις ΜΕΕ είναι αισθητά λιγότεροι: μόλις το 7,69% έχει προβλέψει τρεις θέσεις, το 3,17% τέσσερις θέσεις, ενώ μόνο το 7,24% έχει εντάξει πέντε ή περισσότερες θέσεις στον οργανισμό του.
Η έρευνα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όμως, έβγαλε νέα «λαβράκια», καθώς η εικόνα γίνεται ακόμα πιο περιορισμένη όταν εξετάζεται η πραγματική στελέχωση αυτών των μονάδων. Από τους φορείς που έχουν προβλέψει τουλάχιστον μία θέση, περίπου 3 στους 10 (28,07%) δεν έχουν τελικά τοποθετήσει κανέναν εργαζόμενο σε αυτές τις θέσεις.
Στο υπόλοιπο 71,93% οι Μονάδες Εσωτερικού Ελέγχου λειτουργούν με προσωπικό, όμως κι εκεί η στελέχωση παραμένει περιορισμένη. Στους περισσότερους φορείς (54,39%) υπηρετεί μόλις ένας υπάλληλος, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για το κατά πόσο μπορούν να ασκήσουν ουσιαστικό ελεγκτικό έργο.
Υπάλληλοι χωρίς πιστοποίηση
Η υπόθεση γίνεται ακόμα πιο εξοργιστική, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο ανακάλυψε ακόμα ένα ιδιαίτερα κρίσιμο σημείο: στο 18,1% των στελεχωμένων μονάδων δεν υπάρχει ούτε ένας πιστοποιημένος εσωτερικός ελεγκτής. Δηλαδή, οι υπάλληλοι που έχουν τοποθετηθεί στους φορείς για να ελέγξουν τις εσωτερικές διαδικασίες του Δημοσίου δεν γνωρίζουν καν πώς θα πρέπει να κάνουν τον έλεγχο!
Το Ελεγκτικό Συνέδριο, πάντως, αποδίδει αυτή την εξέλιξη στις συχνές αλλαγές προσωπικού. «Παρ’ όλα αυτά, η συνολική εικόνα αξιολογείται θετικά, καθώς στις περισσότερες ΜΕΕ (81,9%) υπηρετεί τουλάχιστον ένας υπάλληλος με πιστοποίηση επάρκειας εσωτερικού ελεγκτή» αναφέρει η έκθεση.
