Στις 5 Αυγούστου 2026, στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη, υπογράφηκε η συμφωνία για την είσοδο του γαλλικού ομίλου Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην Great Sea Interconnector (GSI), την εταιρία ειδικού σκοπού που έχει αναλάβει την ανάπτυξη της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
- Από τον Νικ. Σταυρουλάκι
Οι δηλώσεις ήταν πανηγυρικές: «ισχυρή ψήφος εμπιστοσύνης στον ενεργειακό τομέα της Ελλάδας», «στρατηγικό ευρωπαϊκό έργο κοινού ενδιαφέροντος», «τέλος στην ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου».
Παράλληλα υπεγράφη και τριμερής συμφωνία ΑΔΜΗΕ – GSI – Nexans για την επανεκκίνηση των ερευνών βυθού, που είχαν παγώσει μετά τις τουρκικές παρεμβάσεις νοτίως της Κάσου. Η αποκάλυψη, όμως, της «δημοκρατίας» φρόντισε να «γκρεμίσει» τον επικοινωνιακό θόρυβο, καθώς έβαλε την ουσιαστική διάσταση μιας υπόθεσης που μοιάζει θετική, αλλά είναι συνάμα άκρως επικίνδυνη.
Το έργο είναι όντως μεγάλης κλίμακας: περίπου 1.200 χιλιόμετρα υποθαλάσσιου καλωδίου υψηλής τάσης συνεχούς ρεύματος (HVDC 525 kV), αρχική ισχύς 1 GW με δυνατότητα αναβάθμισης στα 2 GW, προϋπολογισμός κοντά στα 1,9 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 657 εκατ. από ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Ο ΑΔΜΗΕ παραμένει στρατηγικός μέτοχος (περίπου το ένα τρίτο), διατηρεί την τεχνική ηγεσία και θα λειτουργεί τη διασύνδεση. Η Meridiam αναλαμβάνει την πλειοψηφία (αναφορές μιλούν για περίπου 66%).
Οι συμβάσεις παρουσιάστηκαν ως αποφασιστική ώθηση σε ένα έργο, που επί χρόνια ταλανίζεται από καθυστερήσεις, γεωπολιτικές εντάσεις, ερωτήματα βιωσιμότητας, αλλά πάνω από όλα σκιάζεται από τις αντιδράσεις της Αγκυρας στην πραγματοποίησή του, που τώρα φαίνεται ότι παίρνει «μερίδιο» στη συνολική πίτα. Για μια τέτοια εξέλιξη δεν χρειάζονται ούτε φανερές συμβάσεις ούτε φιέστες υπογραφών.
Πραγματοποιούνται με υπόγειες συνεννοήσεις και κρυφά «πρωτόκολλα» που τηρούνται κατά γράμμα. Στις διεθνείς σχέσεις λέγεται ότι «οι ισχυρότερες σχέσεις είναι οι σχέσεις συνενοχής»! Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πιο σύνθετη και, υπό το πρίσμα των σχέσεων του νέου πλειοψηφικού μετόχου με την Τουρκία, δυνητικά προβληματική.
Η Meridiam ιδρύθηκε το 2005 στο Παρίσι από τον Thierry Déau. Είναι ανεξάρτητος επενδυτής και διαχειριστής κεφαλαίων που ειδικεύεται σε μακροχρόνιες επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές (βιώσιμη κινητικότητα, κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες, καινοτόμες λύσεις χαμηλού άνθρακα).
Διαχειρίζεται περίπου 23-25 δισ. ευρώ σε assets και έχει συμμετάσχει σε πάνω από 130 έργα σε Ευρώπη, Αφρική και Αμερική. Διαθέτει γραφεία σε Παρίσι, Ουάσινγκτον, Βιέννη, Ντακάρ, Αντίς Αμπέμπα, αλλά και στην Κωνσταντινούπολη. Εχει εμπειρία σε μεγάλες διασυνοριακές διασυνδέσεις, όπως η NeuConnect (Ην. Βασίλειο – Γερμανία).
Σε παγκόσμιο επίπεδο το χαρτοφυλάκιό της περιλαμβάνει αυτοκινητοδρόμους, νοσοκομεία, σχολεία, σιδηροδρομικές γραμμές υψηλής ταχύτητας, λιμενικές υποδομές, Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και δίκτυα ύδρευσης – αποχέτευσης. Παρουσιάζεται ως εταιρία προσανατολισμένη στους στόχους βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ και διαθέτει πιστοποιήσεις ESG. Αυτή η εικόνα «υπεύθυνου ευρωπαϊκού επενδυτή» είναι αυτή που προβλήθηκε στην Αθήνα.
Οι στενές σχέσεις με την Αγκυρα και το καθεστώς Ερντογάν, με τον Τούρκο πρόεδρο να έχει και προσωπικά οφέλη από την παρουσία της στη γειτονική χώρα, είναι ξεκάθαρες. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2010 η εταιρία έχει επενδύσει σε πολλαπλά μεγάλα νοσοκομειακά συγκροτήματα δομικά έργα υποδομής και μικρότερα κατασκευαστικά projects. Χαρακτηριστικά είναι τα έργα υποδομής στον τομέα της υγείας:
■ Adana Integrated Health Campus (με περίπου 1.550-1.595 κλίνες).
■ Bursa Hospital.
■ Elazığ (με 1.038 κλίνες).
■ Yozgat Hospital.
■ Gaziantep City Hospital (1.875 κλίνες, επένδυση άνω των 800 εκατ. ευρώ).
Συνολικά, η δυναμικότητα των τουρκικών νοσοκομείων της φτάνει περίπου τις 6.300 κλίνες. Πρόκειται για συμβάσεις μακράς διάρκειας (κατασκευή + 25 χρόνια λειτουργίας), με εγγυήσεις από πολυμερείς οργανισμούς, όπως η MIGA της Παγκόσμιας Τράπεζας, η EBRD και άλλοι.
Η Meridiam διαθέτει μόνιμο γραφείο στην Κωνσταντινούπολη και έχει δημιουργήσει δευτερογενή αγορά για αυτά τα assets, αντλώντας επιπλέον κεφάλαια.
Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από την υπογραφή στην Αθήνα (Ιούλιος 2026), η Meridiam εμφανίστηκε ως ενδιαφερόμενη για την ιδιωτικοποίηση των δικαιωμάτων εκμετάλλευσης των δύο εμβληματικών γεφυρών του Βοσπόρου (15 Ιουλίου Μαρτύρων και Φατίχ Σουλτάν Μεχμέτ), σε κοινοπραξία με την τουρκική κατασκευαστική Makyol. Πρόκειται για στρατηγικά έργα που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία και βρίσκονται υπό κρατικό έλεγχο.
Διάσταση που δεν αποκαλύπτεται είναι η προοπτική σύνδεσης του GSI με την εναλλακτική πρόταση της Αγκυρας για πόντιση υποθαλάσσιου ηλεκτρικού καλωδίου που θα συνδέει το ηλεκτρικό δίκτυο των Κατεχομένων με την Τουρκία. Εφόσον η Meridiam μπορεί να αναλάβει το μεγαλεπήβολο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου, δεν είναι τίποτε για τις δυνατότητες που διαθέτει να αναμειχθεί και στο τουρκικό project, που «δουλεύει» με προοπτική τη διχοτόμηση. Το έργο παρουσιάζεται ως φθηνότερη και ταχύτερη λύση σε σχέση με το Great Sea Interconnector.
Πώς μπορεί να λειτουργήσει ως «δούρειος ίππος» στο Κυπριακό
Φαίνεται ότι η ανάμειξη της Meridiam στην κοινοπραξία GSI δεν είναι άσχετη με τις εξελίξεις στο Κυπριακό. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου δεν είναι απλώς τεχνικό ή οικονομικό έργο. Είναι γεωπολιτικό. Διέρχεται από θαλάσσιες ζώνες στις οποίες η Τουρκία αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα, έχει ήδη προκαλέσει παρεμβάσεις ερευνητικών σκαφών και αποτελεί τμήμα ενός ευρύτερου σχεδιασμού που μπορεί να επεκταθεί προς το Ισραήλ.
Η Κύπρος παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος της Ε.Ε. χωρίς διασύνδεση με το ευρωπαϊκό δίκτυο, ενώ η ενεργειακή της εξάρτηση και οι υψηλές τιμές ηλεκτρισμού αποτελούν διαχρονικό πρόβλημα. Δικαίως το ΑΚΕΛ στην Κύπρο ζήτησε πλήρη ενημέρωση από την ελληνική κυβέρνηση για τους όρους εισόδου της γαλλικής εταιρίας, ως πλειοψηφικού μετόχου στην κοινοπραξία Great Sea Interconnector.
Σε ανακοίνωσή του το κόμμα αναφέρει ότι η εξέλιξη αυτή δημιουργεί την ανάγκη για ολοκληρωμένη ενημέρωση, σημειώνοντας πως, παρότι η Κυπριακή Δημοκρατία δεν συμμετέχει στο μετοχικό κεφάλαιο της εταιρίας, έχει αναλάβει σημαντικές οικονομικές υποχρεώσεις, μεταξύ των οποίων η καταβολή 125 εκατ. ευρώ μέχρι το 2029. Η Γαλλία πλέον, με την παρουσία Meridiam και Nexans στο καλώδιο, διαθέτει ισχυρό γεωπολιτικό αποτύπωμα στην Αν. Μεσόγειο.
Ωστόσο, η ίδια εταιρία που αναλαμβάνει πλειοψηφικό ρόλο σε ένα έργο που η Τουρκία βλέπει με καχυποψία ή εχθρότητα διατηρεί παράλληλα βαθιές, κερδοφόρες και μακροχρόνιες σχέσεις με το ίδιο τουρκικό κράτος. Εννοείται ότι η ανάμειξη της Meridiam στο ελληνοκυπριακό καλώδιο δεν θα σαμποτάρει το έργο του GSI, αλλά μπορεί να λειτουργήσει ως «δούρειος ίππος» στο Κυπριακό.
Η συγκέντρωση πλειοψηφικού ελέγχου σε μια εταιρία που έχει ισχυρά κίνητρα να μη δυσαρεστήσει την Αγκυρα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη διαχείριση κρίσεων αλλά και τις εξελίξεις στο εθνικό θέμα, μετά και την κάθοδο του γ.γ. του ΟΗΕ Α. Γκουτέρες στη Μεγαλόνησο.
Σημειώνεται ότι οι καθυστερήσεις σε έρευνες βυθού, τη επιλογή της διαδρομής και λοιπές γεωπολιτικές διαστάσεις του έργου θα εξαρτηθούν από την πρόοδο στις συνομιλίες, στην προοπτική συγκρότησης πενταμερούς διάσκεψης για το Κυπριακό μέχρι το φθινόπωρο. Αιτιολογείται, εν προκειμένω, η σπουδή με την οποία η ελληνική κυβέρνηση προώθησε το θέμα τώρα!