Μια συνολική και εμπεριστατωμένη ματιά στην ιστορική διαδρομή ενός από τους σημαντικότερους κόμβους της Μακεδονίας προσφέρει το νέο, ογκώδες έργο της αρχαιολόγου και ιστορικού της τέχνης Πόπης Γαρούφα-Χαριτωνίδου. Το βιβλίο «Αμφίπολις: Ακμή και πτώση μιας μεγάλης πόλης», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ινφογνώμων, αποτελεί την πρώτη αυτοτελή εκδοτική προσπάθεια η οποία εστιάζει αποκλειστικά στη μακραίωνη πορεία της περιοχής.
Μέσα σε 760 σελίδες, η συγγραφέας ιχνηλατεί τη ζωή της πόλης από την ίδρυσή της ως αθηναϊκής αποικίας μέχρι και τα μέσα του 20ού αιώνα, φωτίζοντας τον εξαιρετικά κρίσιμο και στρατηγικό της ρόλο στις όχθες του Στρυμόνα, όπου γνώρισε στιγμές εξέχουσας δόξας αλλά και περιόδους καταστροφής. Η μελέτη αποφεύγει την απλή παράθεση ευρημάτων και ανασυνθέτει την ταυτότητα της Αμφίπολης ως δυναμικού σταυροδρομίου πολιτισμών, εμπορίου και γοργών γεωπολιτικών ανακατατάξεων.
Η έρευνα εμβαθύνει στην πολιτική και στρατιωτική της επιρροή κατά τον αρχαίο κόσμο, παρακολουθεί τη σταδιακή μετάβαση στη βυζαντινή εποχή μέσω της διάδοσης του χριστιανισμού, ενώ παράλληλα καταγράφει τις αλλεπάλληλες επιδρομές και τις ιστορικές μεταβολές που οδήγησαν στη μεταμόρφωσή της. Μέσα από τη συνδυαστική αξιοποίηση ιστορικών πηγών, αρχαιολογικών δεδομένων, τοπογραφικών μαρτυριών αλλά και των σωζόμενων αρχαιολογικών κατάλοιπων, ο τόπος αυτός αναδεικνύεται ως μια διαχρονική, ζωντανή μαρτυρία ανθρώπων, συγκρούσεων, πίστης και δημιουργίας, λειτουργώντας ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην αρχαιότητα, στο Βυζάντιο και στον σύγχρονο κόσμο.
Καρπός τεσεράμισι ετών συστηματικής έρευνας, μελέτης της βιβλιογραφίας και επιτόπιας αποτύπωσης, το εγχείρημα αποκτά ξεχωριστό βάρος χάρη στη βιωματική σχέση της δημιουργού με το αντικείμενο. Η Πόπη Γαρούφα-Χαριτωνίδου, απόφοιτος του τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ, με καταγωγή από τη Μαυρούδα Θεσσαλονίκης, ζει στην Αμφίπολη Σερρών και έχει υπηρετήσει σε θέσεις ευθύνης στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και σε πολιτιστικούς φορείς, συμβάλλοντας ενεργά στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς του Παγγαίου και της ανατολικής Μακεδονίας. Εχοντας συνδέσει την επιστημονική και συγγραφική της δραστηριότητα με τον τόπο, διαμορφώνει ένα αφήγημα που υπερβαίνει τη στεγνή μελέτη του παρελθόντος για να ενισχύσει τη συλλογική μνήμη. Η έκδοση τέθηκε σε κυκλοφορία στις 22 Σεπτεμβρίου 2026 και επιβεβαιώνει περίτρανα πως η Αμφίπολη παραμένει ένας τόπος όπου «η Ιστορία δεν θα σταματήσει ποτέ να μιλά».
