Οταν οι πολιτικοί ξεχνούν τον σεβασμό στα εθνικά σύμβολα!

Στις εθνικές παρελάσεις, στις καταθέσεις στεφάνων και στις επίσημες τελετές μνήμης κάθε κίνηση από πολιτικό ή δημόσιο πρόσωπο έχει τη δική της σημασία. Δεν πρόκειται για μια απλή δημόσια εμφάνιση, αλλά για στιγμές κατά τις οποίες τιμώνται η ιστορική μνήμη, οι νεκροί του έθνους, οι Ενοπλες Δυνάμεις και οι αξίες που μεταδίδονται στις νεότερες γενιές.

• Γράφει ο καθηγητής Αλέξιος Π. Παναγόπουλος

Κι όμως, ορισμένοι πολιτικοί φαίνεται να ξεχνούν -ή ωσάν να αδιαφορούν- ότι βρίσκονται σε μια θεσμική τελετή. Σταυροπόδι μπροστά στα ιερά σύμβολα, αμήχανες ή απρεπείς χειρονομίες κατά την κατάθεση στεφάνων, χέρια που κατευθύνονται στα γεννητικά όργανα, αδιαφορία για το ιερό δέος και το τελετουργικό της περίστασης. Και, σε άλλες περιπτώσεις, ακατάλληλη στάση ή έλλειψη παιδείας και στοιχειώδους προσοχής, ενώ κατά την ανάκρουση ξένου εθνικού ύμνου, όπως του αμερικανικού, να στέκονται κλαρίνο.

Το ζήτημα δεν είναι να απαιτούμε από κάθε άνθρωπο της πολιτικής να έχει στρατιωτική πειθαρχία. Είναι να αναγνωρίζουν σύμφωνα με το ισχύον Σύνταγμα ότι η δημόσια ιδιότητα συνεπάγεται και δημόσια ευθύνη και δημόσια σεμνή συμπεριφορά. Ο πολιτικός που εκπροσωπεί ένα ολόκληρο κράτος δεν βρίσκεται εκεί μόνο ως ιδιώτης – εκπροσωπεί έναν θεσμό, μπροστά στη δημόσια θέα σε πλήθος λαού, στρατιωτικούς, μαθητές, εκπαιδευτικούς και πολίτες.

Και οι κάμερες τον καταγράφουν. Οι φωτογραφίες κατόπιν κυκλοφορούν. Οι εικόνες όμως μένουν, ακόμη κι όταν οι επίσημες ομιλίες θα ξεχαστούν. Εκείνο που ίσως περνά απαρατήρητο από τον ίδιο τον πρωταγωνιστή πολιτικό ή το δημόσιο πρόσωπο γίνεται αντικείμενο σχολιασμού από χιλιάδες ανθρώπους. Ο πολίτης δεν παρατηρεί μόνο τα λόγια του πολιτικού – παρατηρεί τη στάση του σώματος, η οποία γλώσσα του σώματος τον προδίδει.

Βλέπει τη συμπεριφορά του και τον τρόπο με τον οποίο στέκεται απέναντι στα ιερά σύμβολα, που καλείται να τιμήσει, εκπροσωπώντας έναν ιστορικό περήφανο λαό. Το έχω ξαναπεί, οι δημόσιοι λειτουργοί και αξιωματούχοι και οι πολιτικοί θα πρέπει να καλούνται σε εθνική επιμόρφωση κατά τακτά διαστήματα.

Ιδιαίτερα όταν παρόντες είναι μαθητές, η εικόνα αποκτά και παιδαγωγική διάσταση. Τι μήνυμα εκπέμπεται προς ένα παιδί που καλείται να σεβαστεί τη σημαία, την Ιστορία και την εθνική επέτειο, όταν βλέπει έναν δημόσιο αξιωματούχο να αντιμετωπίζει την ίδια τελετή με μία αδιαφορία ρουτίνας; Αραγε δεν πιστεύει στα ιερά και όσια του Γένους;

Ο σεβασμός δεν επιβάλλεται με φωνές ούτε με όρκους και ορκωμοσίες ούτε με ευχολόγια ούτε αποδεικνύεται με μεγάλα πολιτικά λόγια. Εκφράζεται με τη συνετή στάση, τη συμπεριφορά και την επίγνωση της κάθε περίστασης με διάκριση σοφίας. Και, βεβαίως, μια φωτογραφία χρειάζεται το πλαίσιό της για να αξιολογηθεί δίκαια· δεν αποτελεί από μόνη της πάντοτε απόδειξη πρόθεσης ή περιφρόνηση, όταν όμως επαναλαμβάνεται, κάτι ύποπτο συμβαίνει. Αυτό, όμως, δεν αναιρεί την ανάγκη για στοιχειώδη θεσμική ευπρέπεια, σύμφωνα με τον συνταγματικό όρκο τους.

Οι πολιτικοί και οι δημόσιοι λειτουργοί δικαιούνται να ζητούν τον σεβασμό των πολιτών. Οφείλουν, όμως, να θυμούνται ότι ο σεβασμός δεν είναι μονόδρομος. Πρώτοι εκείνοι, όταν εκπροσωπούν την Πολιτεία, πρέπει να δείχνουν με το παράδειγμά τους ότι κατανοούν, ότι βιώνουν και ζουν τη σημασία κάθε ιεράς στιγμής.

Γιατί τα εθνικά σύμβολα και οι παρελάσεις δεν είναι διακοσμητικά στοιχεία μιας δημόσιας εκδήλωσης. Είναι φορείς της ιερής και ιστορικής μνήμης, της συλλογικής ταυτότητας και θεσμικής συνέχειας. Και μπροστά τους η ευπρέπεια, η σύνεση, ο σεβασμός, δεν είναι μία πολιτικάντικη λεπτομέρεια· είναι συνταγματική υποχρέωση.