Πανσέληνος στα αρχαία

Αν και ο πολιτισμός μας είναι κατά βάση «ηλιακός», δοξάζει το φως και τρέφεται από την άσβεστο φλόγα της γνώσης και της αλήθειας, τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει μια όμορφη αλλά κάπως αντιφατική συνήθεια: ο επισήμως καθιερωμένος εορτασμός των… ρομαντικών πανσελήνων του Αυγούστου.
Κάθε χρόνο πολλοί αρχαιολογικοί χώροι και μουσεία ανά την επικράτεια ανοίγουν διάπλατα τις πύλες τους για να δεχτούν το κοινό που θέλει να συνδυάσει τη βραδινή έξοδό του με τη θέα του ολόγιομου φεγγαριού και των ιστορικών θησαυρών μας.
Ως έθιμο δεν είναι άσχημο, αλλά κατά κάποιον τρόπο υποτιμά την αξία της ιστορικής κληρονομιάς της πατρίδας μας. Τα σημεία αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, στη συντριπτική πλειονότητά τους, είναι ναοί· τόποι όπου οι πρόγονοί μας αφιέρωναν την υπεραξία της πίστεως και των συναισθημάτων τους για να έρθουν σε επαφή με το θείο.
Δεν είναι σωστό η Πολιτεία να τα αντιμετωπίζει με τρόπο ευκαιριακό, ως αξιοθέατα και σαν σημεία που προορίζονται για ανέμελες… ρομαντζάδες. Είναι διαφορετική μια βαρκάδα με γόνδολα στα βενετσιάνικα κανάλια από μια νυκτερινή περιήγηση, για παράδειγμα, στον ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο.
Οι πολίτες δεν θα ωφεληθούν ιδιαίτερα από την επαφή τους με τις ελληνικές αρχαιότητες, αν το κάνουν σποραδικά, δίχως περαιτέρω ενδιαφέρον και ενημέρωση γι’ αυτά που βλέπουν.
Τέτοιου είδους πρωτοβουλίες και «χειρονομίες» από την πλευρά των κρατικών φορέων θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές και να φέρουν κάποιο αποτέλεσμα, αν είχαν προηγηθεί συγκροτημένες και συστηματικές προσπάθειες για την ένταξη της Ιστορίας στην καθημερινότητα των Ελλήνων – με πρώτο και κύριο μέλημα την παιδεία. Ετσι θα γινόταν σαφές προς όλες τις κατευθύνσεις ότι υπάρχει ενδιαφέρον για την ουσία των πραγμάτων και όχι για τη βιτρίνα, την επιφάνεια.
Ομως η δημόσια παρεχόμενη εκπαίδευση λαμβάνει την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση από τη δέουσα: αφελληνίζεται, παγκοσμιοποιείται. Δεν αποκτά εθνικό περιεχόμενο.
Η νύχτα στη δημόσια ζωή είναι διαρκής. Ούτε καν η πανσέληνος δεν τη φωτίζει…