Ο καφές, το μαγείρεμα και το ζέσταμα με τις κομψές μπακιρένιες συσκευές
Στις αρχές της δεκαετίας 1950 η εταιρεία «Πίτσος» πλάσαρε στην αγορά δύο προϊόντα. Τη γκαζιέρα και το καμινέτο. Αμφότερα έμελλαν να συντροφεύσουν τα σπιτικά επί δυόμιση δεκαετίες περίπου, να γίνουν το απαραίτητο εργαλείο της κουζίνας σε όλα τα σπίτια και το απαραίτητο σκεύος ιδιαίτερα για τις κρύες χειμωνιάτικες νύχτες στα φτωχόσπιτα.
- Του Ελευθέριου Σκιαδά
Συνδέθηκαν με τις παιδικές αναμνήσεις, το γάλα, τον καφέ και το μαγείρεμα, το ζέσταμα του νερού για το μπάνιο αλλά και δεκάδες ατυχήματα. Βεβαίως η ονομασία γκαζιέρα ήταν γνωστή από τα προπολεμικά χρόνια, αφορούσε όμως συσκευές που είχαν σχέση με το γκάζι, όπως δηλώνει και το όνομά τους.
Ωστόσο την ονομασία αυτή χρησιμοποίησε η εταιρεία στη διαφημιστική της εκστρατεία για τις μπακιρένιες μικροσυσκευές που λειτουργούσαν με οινόπνευμα ή πετρέλαιο! Έξι βασικούς τύπους προώθησε στην αγορά η εν λόγω εταιρεία, η οποία πέτυχε υψηλές πωλήσεις και ακόμη περισσότερη μια θέση στην κοινωνική ζωή των ελληνικών τόπων. Τα είδη που προωθήθηκαν εκείνη την εποχή θυμούνται οπωσδήποτε οι παλαιότεροι. Ήταν δύο τύποι καμινέτων που λειτουργούσαν με οινόπνευμα. Ένα μεγάλο που έψηνε από έναν καφέ μέχρι μισή οκά γάλα και έναν μικρό που έψηνε καφέ και δύο οκάδες γάλα.
Όσο για τις γκαζιέρες κυκλοφόρησαν σε τέσσερις τύπους που λειτουργούσαν με πετρέλαιο. Ο μικρότερος και πιο δημοφιλής τύπος, με τρία ποδαράκια, μπορούσε να ψήσει από έναν καφέ και να μαγειρέψει για τέσσερα άτομα. Ακολουθούσαν διάφοροι τύποι με άλλα μεγέθη, ενώ η μεγαλύτερη γκαζιέρα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την εξυπηρέτηση μαγειρέματος περισσότερων από δέκα ατόμων. Η γκαζιέρα αντικαθιστούσε την παραδοσιακή φουφού και καταλάμβανε τη θέση της παντού, λειτουργώντας και ως θερμαντικό μέσον. Μέσα στο λουτρό για να ζεσταίνει το νερό αλλά και τον χώρο την ώρα του μπάνιου.
Κυριάρχησε στους προσφυγικούς καταυλισμούς που υπήρχαν ακόμη και στο κέντρο των Αθηνών. Περιγράφοντας ο Κώστας Νίτσος το συνοικισμό του Ασυρμάτου, κάτω από τον λόφο Φιλοπάππου το 1951 απεικόνιζε πως ζούσε μια οικογένεια οκτώ ατόμων σε ένα δωμάτιο 3Χ2 μέτρα. Χωρίς κουζίνα, αποχωρητήριο ή άλλο βοηθητικό χώρο. Μεταξύ των άλλων φρόντισε να μας διασώσει και τον οικιακό εξοπλισμό που αποτελούσαν ένα τραπέζι, μία γκαζιέρα, ένα τηγάνι, ένας τέντζερης, λίγα πιάτα, ένα μπαούλο και ένα κρεβάτι.
Ωστόσο, η γκαζιέρα ήταν και το απαραίτητο σκεύος για την εξοχή. Ο πρόχειρος μεταλλικός επικρεμάμενος μικρός νιπτήρας, η σκάφη, το καζάνι, το μαστέλο, το δικτυωτό φανάρι για τα φαγητά, η χύτρα και η γκαζιέρα ήταν μικρογραφία του νοικοκυριού στον παραθερισμό στη σκηνή ή σε κάποιο παράπηγμα. Η επιτυχία του προϊόντος προκάλεσε βεβαίως και μεγάλο ανταγωνισμό στην αγορά. Επικράτησαν τα ελληνικά προϊόντα και μεγάλος ανταγωνιστής της εταιρείας «Πίτσος» ήταν οι γκαζιέρες του Παπαρρήγα Βόλου (Πυρσός).
Οι ηλεκτρικές συσκευές ήταν ο θάνατος της γκαζιέρας, η οποία ωστόσο αντιστάθηκε σθεναρά. Διότι από το 1952 κυκλοφορούσε το σύνθημα «Ο Πολιτισμός στο σπίτι». Μάλιστα, το υπουργείο Παιδείας εξέδωσε εγκύκλιο προς όλα τα γυμνάσια θηλέων Αθηνών και Πειραιώς, προκειμένου οι τελευταίες τάξεις να επισκεφθούν τα εργοστάσια για να γνωρίσουν τις μεγάλες τεχνολογικές κατακτήσεις. Η φουφού, η σκάφη και η γκαζιέρα καλούνταν να παραχωρήσουν τις θέσεις τους στις μοντέρνες ηλεκτρικές συσκευές που εισάγονταν σωρηδόν από την Αμερική και την Ευρώπη. Πράγματι, στις βιτρίνες εμφανίζονταν οι ηλεκτρικές συσκευές που με ένα γύρισμα του κουμπιού μαγείρευαν, σκούπιζαν, έπλεναν, έκαναν την μπουγάδα. Αλλά ο πολιτισμός προτιμούσε τα πλούσια σπίτια και οι συσκευές αυτές άργησαν να εισέλθουν στα φτωχόσπιτα. Στις γειτονιές συνέχισαν να συνυπάρχουν η φουφού, η σκάφη και η γκαζιέρα που περνούσαν ως προικιά από τις μαννάδες στις κόρες.