Ακόμα ένα σκάνδαλο που εκκίνησε το 2019 και εκτελέστηκε τα τελευταία χρόνια, υπό τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, φαίνεται πως ετοιμάζεται να… σκάσει από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και δεν είναι άλλο από τα διάσημα πλέον σπιτάκια ανακύκλωσης, πίσω από τα οποία βρίσκονται δύο διασυνδεδεμένες εταιρίες: η ΤΕΧΑΝ, που τα κατασκευάζει, και η Ανταποδοτική Ανακύκλωση, που αποτελεί Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (ΣΕΔ) ανακυκλώσιμων συσκευασιών.
- Από τη Μαρία Παναγιώτου
Τα τελευταία 24ωρα, μάλιστα, πολλοί δήμοι των Περιφερειών που βρέθηκαν στο κέντρο του σκανδάλου (Αττική, Κρήτη, Πελοπόννησος) ανακοινώνουν ο ένας μετά τον άλλον πως τα σπιτάκια ανακύκλωσης σταματούν τη λειτουργία τους «λόγω λήξης των συμβάσεων και εξαιτίας και άλλων ζητημάτων που έχουν προκύψει και αφορούν το συγκεκριμένο πρόγραμμα».
Σε σχέση με το θέμα της διακοπής η εφημερίδα «Πατρίς» του Ηρακλείου Κρήτης έγραψε, για παράδειγμα, πως λόγω της έρευνας που διεξάγει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία δεν έγινε καν δεκτή η… σιωπηρή παράταση της σύμβασης έως το τέλος του χρόνου και αναζητείται νέος ανάδοχος για τη συλλογή των ανακυκλώσιμων υλικών μέχρι να ξαναγίνει διαγωνισμός. Δηλαδή, οι Βρυξέλλες έχουν… πετάξει ήδη έξω την ΤΕΧΑΝ. Βεβαίως, εάν η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και νωρίτερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είχαν παρέμβει, το μόνο βέβαιο είναι ότι η ΤΕΧΑΝ θα συνέχιζε το έργο, χωρίς καν νέα διαγωνιστική διαδικασία.
Την περασμένη Κυριακή, μάλιστα, ο δημοσιογράφος Βαγγέλης Τριάντης αποκάλυψε στην εφημερίδα «Μπαμ στο Ρεπορτάζ» ότι πριν από λίγες εβδομάδες, με εντολή της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, πραγματοποιήθηκε έφοδος σε εγκαταστάσεις της εταιρίας ΤΕΧΑΝ που κατασκευάζει τα σπιτάκια ανακύκλωσης, όπως επίσης και στις εγκαταστάσεις της Ανταποδοτικής Ανακύκλωσης, προκειμένου να κατασχεθούν έγγραφα και ηλεκτρονικοί υπολογιστές. Ολες οι πληροφορίες συγκλίνουν πλέον στο ότι η έρευνα δεν είναι απλώς ώριμη, αλλά στο σημείο μηδέν. Εκείνο που μένει να απαντηθεί είναι εάν η δικογραφία θα περιλαμβάνει και πολιτικά ονόματα από τα αρμόδια και εμπλεκόμενα υπουργεία.
Η αποκάλυψη της «δημοκρατίας»
Ο ευρωπαϊκός έλεγχος εκκίνησε την άνοιξη του 2023, όταν η τότε Ευρωπαία επίτροπος Ελίζα Φερέιρα ανακοίνωσε πως βάζει φρένο στην ευρωπαϊκή χρηματοδότηση των σπιτιών ανακύκλωσης της ΤΕΧΑΝ, αφενός γιατί κρίθηκαν εξωφρενικά υπερτιμολογημένα, αφού με 300.000 ευρώ αγοράζει κανείς ευρύχωρο διαμέρισμα κι όχι απλώς σπιτάκι ανακύκλωσης, αφετέρου γιατί κρίθηκε ότι δεν εξυπηρετούσαν τον σκοπό τον οποίο περιέγραφε οι διαγωνισμοί. Συγκεκριμένα, επρόκειτο για διαγωνισμούς της Ειδικής Υπηρεσίας Επιχειρησιακών Προγραμμάτων «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» (ΥΜΕΠΕΡΑΑ), που υπάγεται στο υπουργείο Ανάπτυξης και διαθέτει ευρωπαϊκά κονδύλια.
Συγκεκριμένα, η Κομισιόν διαπίστωσε πως τα συγκεκριμένα σπιτάκια κάνουν ανακύκλωση συσκευασιών, δηλαδή μία ενέργεια που ανήκει αποκλειστικά στα Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης (όπως η Ανταποδοτική Ανακύκλωση), τα οποία χρηματοδοτούνται από τα περιβαλλοντικά τέλη που πληρώνουμε όλοι μας κάθε φορά που αγοράζουμε κάποια συσκευασία. Τα σπιτάκια της ΤΕΧΑΝ θα έπρεπε, λοιπόν, να κάνουν ανακύκλωση των υπόλοιπων αστικών αποβλήτων και όχι συσκευασιών για να δικαιούται η εταιρία να συμμετάσχει. Αλλά προφανώς ΤΕΧΑΝ και Ανταποδοτική Ανακύκλωση είχαν «μπλέξει» τις δραστηριότητές τους και προσπαθούσαν… να μαζέψουν όλα τα κρατικά και ευρωπαϊκά κονδύλια.
Ετσι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε εντολή στην Επιτροπή Δημοσιονομικού Ελέγχου (ΕΔΕΛ) να διενεργηθεί έλεγχος σε τρεις διαγωνισμούς: στον πρώτο δικαιούχος ήταν ο Ειδικός Διαβαθμικός Σύνδεσμος Νομού Αττικής (ΕΔΣΑΝ), στον δεύτερο ο Περιφερειακός Σύνδεσμος Φορέων Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΣΔΑ) της Περιφέρειας Πελοποννήσου και στον τρίτο ο Ενιαίος Σύνδεσμος Διαχείρισης Απορριμμάτων Κρήτης (ΕΣΔΑΚ).
Τα συμπεράσματα των ελεγκτών της ΕΔΕΛ, γύρω από την υπόθεση της ανακύκλωσης, έφερε στο φως πρώτη η «δημοκρατία» τον Απρίλιο του 2024 και ήταν ανατριχιαστικά.
Επιγραμματικά:
• Σε ό,τι αφορά τους διαγωνισμούς στην Πελοπόννησο και την Κρήτη, για παράδειγμα, διαπιστώθηκε πως δεν υπήρξε καν διαπίστωση για την αναγκαιότητα προτού αγοραστούν τα σπιτάκια.
• Σε ό,τι αφορά τους διαγωνισμούς στην Αττική, όπου δικαιούχος ήταν ο ΕΔΣΑΝ, οι ελεγκτές συμπέραναν πως η διαχειριστική Αρχή δεν εξέτασε καν εάν είναι ρεαλιστικό το κόστος, ενώ ο ΕΔΣΝΑ δεν τεκμηρίωσε τον προϋπολογισμό για κάθε πολυκέντρο, όπως θα έπρεπε, αλλά ανέφερε μόνο τη συνολική δαπάνη ύψους 33.500.000 ευρώ περίπου (με ΦΠΑ). Κορυφαία διαπίστωση των ελεγκτών; Το γεγονός πως όχι μόνο μπήκαν φωτογραφικοί όροι προκειμένου να υπάρξουν ανυπέρβλητα εμπόδια σε άλλες εταιρίες, αλλά και ότι η μόνη άλλη εταιρία που έδωσε προσφορά, στο πλαίσιο έρευνας αγοράς, για να φανούν τα 300.000 ευρώ της ΤΕΧΑΝ δικαιολογημένα ήταν η εταιρία ENVIPCO, την οποία αντιπροσωπεύει στην Ελλάδα… η ΤΕΧΑΝ.
Στο στόχαστρο και η Ανταποδοτική
Αξίζει κανείς να θυμηθεί πως την επικοινωνιακή καμπάνια για τα σπιτάκια της ΤΕΧΑΝ, που αρχικά τα προμήθευε στην Ανταποδοτική Ανακύκλωση κι εν συνεχεία τα προωθούσε και αυτοτελώς σε διαγωνισμούς, εκκίνησε τον φθινόπωρο του 2019 το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας. «Η Νέα Δημοκρατία, με πρωτοβουλία της Γραμματείας Ποιότητας Ζωής, τον Ιούνιο 2019 έγινε ο πρώτος πολιτικός φορέας στην Ελλάδα που εκπλήρωσε τη νομική υποχρέωση της ανακύκλωσης» έγραφε δελτίο Τύπου που εξέδωσε η Νέα Δημοκρατία τον Οκτώβριο του 2019.
«Το πρόγραμμα υλοποιείται σε συνεργασία με τον φορέα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα Ανταποδοτική Ανακύκλωση που έχει εγκριθεί από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας και αποτελεί τον μοναδικό φορέα που έχει αναπτύξει ολοκληρωμένα προγράμματα ανταποδοτικής ανακύκλωσης» ανέφερε ακόμα το δελτίο Τύπου. Στην πραγματικότητα η Ανταποδοτική Ανακύκλωση δεν είχε καν ανανεώσει την άδεια λειτουργία της εκείνη την περίοδο, καθώς ο Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ) είχε ακυρώσει το αναθεωρημένο επιχειρησιακό σχέδιο που κατέθεσε, καθώς δεν φαινόταν από αυτό να επιτυγχάνεται… ο στόχος της ανακύκλωσης.
Χρειάστηκε στη συνέχεια να αντικατασταθούν αρκετοί υπουργοί αλλά ακόμα και τα πρόσωπα του ΕΟΑΝ με διάφορες… παρεμβάσεις για να εγκριθεί τελικά το επιχειρησιακό σχέδιο το 2021. Για την ιστορία, να υπενθυμίσουμε πως τόσο η Ανταποδοτική Ανακύκλωση όσο και η ΤΕΧΑΝ έχουν πάρει και δάνεια-μαμούθ από τις ελληνικές τράπεζες. Μάλιστα, όπως είχαμε αποκαλύψει, η ΤΕΧΑΝ ΑΒΕΕ έπαιρνε δάνεια και συμμετείχε σε διαγωνισμούς χωρίς καν να έχει καταθέσει ισολογισμούς για τα έτη από το 2015 έως το 2020.