Οι καταβολές και τα πρώιμα χρόνια του Αθηναίου πολιτικού, ρήτορα και στρατηγού, η εποχή του οποίου καταγράφηκε ως «Χρυσός Αιώνας»
Μια μέρα στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ., χωρίς να είναι γνωστή με απόλυτη ακρίβεια η χρονολογία, παρά τα στοιχεία που αναφέρουν ότι η χρονιά ήταν το 492 π.Χ., βρέθηκε σε σπίτι κρεμασμένο στέφανος από κλάδο ελαίας. Το έθιμο αυτό σήμαινε ότι σε αυτό έχει γεννηθεί αρσενικό παιδί. Η κατοικία ήταν του Ξανθίππου και στον νεογέννητο γιο του έδωσαν το όνομα Περικλής.
- Γράφει ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς
Ο κάθε άνθρωπος, μόνο και μόνο από το γεγονός ότι προορίζεται να ζήσει σε ένα συγκεκριμένο σημείο του χρόνου, ανήκει σε μια εποχή και σε έναν πολιτισμό που δεν δύναται να αποφυγή κατ’ ουδένα τρόπο τις πολλαπλές και βαριές επιδράσεις του περιβάλλοντός του και των συνεπειών της ζωής.
Μεταξύ των πολλαπλών αυτών επιδράσεων, κατέχουν ιδιαίτερη θέση η καταγωγή, η μόρφωση και η συνήθεια του οικογενειακού και κοινωνικού κύκλου. Ο Περικλής, λοιπόν, δεν ήταν δυνατό να μη συμμορφωθεί σε αυτόν τον νόμο, κοινό για όλους τους ανθρώπους. Οι επιδράσεις του περιβάλλοντός του έπαιξαν σταθερό ρόλο μέχρι τέλους, τόσο στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του όσο και στην ανάπτυξη μιας συγκεκριμένης πολιτικής ιδεολογίας, πριν και κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του στον δημόσιο βίο του.
Ο πατέρας του Περικλή, Ξάνθιππος, καταγόταν από τον δήμο του Χολαργού, ο οποίος βρισκόταν στη βόρεια περιοχή της Αθήνας. Η μητέρα του, Αγαρίστη, της παλαιάς και ισχυρής αριστοκρατικής οικογένειας των Αλκμεωνιδών, καταγόταν από τον δήμο της Αλωπεκής, ο οποίος βρισκόταν στους πρόποδες του Υμηττού, προς τη νοτιοανατολική πλευρά της Αθήνας. Και οι δύο οικογένειες ανήκαν στην αριστοκρατία της Αττικής. Ετσι, εξαιτίας της καταγωγής του ο Περικλής είχε ως αποτέλεσμα να μορφωθεί αναλόγως με τον προορισμό του, δηλαδή για μια σταδιοδρομία στην πολιτική εξουσία της Αθήνας. Στην αρχή του 5ου αιώνα, παρά τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη, η αριστοκρατία της Αττικής εξακολουθούσε να διατηρεί την ανώτερη θέση της στην κοινωνία.
Κάθε οικογένεια, από εκείνες που αποτελούσαν την αριστοκρατική τάξη, ισχυριζόταν ότι είχε πρόγονο έναν θεό ή τουλάχιστον έναν μυθικό ήρωα. Και γι’ αυτόν τον λόγο ένα από τα μέλη της είχε υποχρέωση να εκτελεί χρέη θρησκευτικού λειτουργού στον ναό ή στον βωμό τον οποίο η οικογένεια είχε αναγείρει προς τιμή του σε ένα μέρος της κτηματικής της περιφέρειας.
Εκτός όμως από τους δεσμούς με θεούς ή ήρωες τους οποίους είχαν οι αριστοκρατικές αυτές οικογένειες, μεταξύ τους υπήρχαν και δεσμοί αίματος και συγγένειες και παρουσιάζονταν ως ισχυρές κοινότητες με παραδόσεις και προνομία. Αυτή, λοιπόν, η αριστοκρατία της Αττικής κατά τον 5ο αιώνα διατηρούσε τα προνόμιά της. Και το πλέον σημαντικό ο αθηναϊκός λαός έπρεπε να εκλέγει τους πολιτικούς και στρατιωτικούς τους άνδρες από τα μέλη μιας από αυτές τις οικογένειες.
Ο Περικλής προοριζόταν να ακολουθήσει μια πολιτική σταδιοδρομία ανάλογη με την οικογενειακή του παράδοση. Ο πατέρας του, Ξάνθιππος, ήταν απόγονος των Βουζυγών, μία από τις πλέον παλαιές και πλέον ισχυρές οικογένειες της Αττικής. Στην οικογένειά του λατρεύουν ως μυθικό πρόγονό τους τον ήρωα Βουζύγη, ο οποίος πρώτος όργωσε την αττική γη και αργότερα συνέταξε την αγροτική νομοθεσία, η οποία από τότε ως εκείνη την εποχή, δηλαδή τον 5ο αιώνα, εξακολουθούσε να ισχύει και μάλιστα με μεγάλη αυστηρότητα. Κάθε παράβασή της είχε ως συνέπεια βαρύτατες ποινές.
Θρησκευτικές τελετές
Το άροτρο του Βουζύγη είχε τοποθετεί πάνω στον Ιερό Βράχο της Ακροπόλεως και κάθε χρόνο ο θρησκευτικός λειτουργός της οικογένειας των Βουζυγών, έπειτα από μια επιβλητική τελετή, εγκαινίαζε στην υπώρεια της δυτικής πλευράς του λόφου τη νέα σπορά. Ομως ακόμα δύο θρησκευτικές τελετές είχαν ως λειτουργούς μέλη της ίδιας οικογένεια, εκείνη του Τελείου Διός και του «Εν παλλαδίω».
Σχετικά με τα πρόσωπα της αρχικής οικογένειας των Βουζυγών, όπου υπήρχαν τα ονόματα του Ξανθίππου και του Αρίφρωνου, δεν έχει διασωθεί κανένα ιστορικό στοιχείο. Είναι γνωστό μόνο ότι ο πατέρας του Ξανθίππου ονομάζετε Αρίφρων και πιθανότατα υπήρξε ο ένατος στη σειρά των ισόβιων αρχόντων. Ισως αυτός να ήταν απευθείας απόγονος του Βοζύγη. Με τον Ξάνθιππο, όμως, τον πατέρα του Περικλή, η οικογένεια των Βουζυγών εξήλθε από τη σκιά των αιώνων στο φως της ημέρας και άρχισε να γράφει ιστορία. Το 490 π.Χ. ο Ξάνθιππος έκανε την εμφάνισή του στον πολιτικό στίβο ως αρχηγός του δημοκρατικού κόμματος της Αθήνας.
Η διαμάχη του Ξανθίππου με τον Μιλτιάδη
Ο Μιλτιάδης, ο νικητής της μάχης του Μαραθώνα και αρχηγός του αριστοκρατικού κόμματος, εξεστράτευσε εναντίον της Πάρου αλλά απέτυχε. Τότε ο Ξάνθιππος βρήκε την ευκαιρία να τον κατηγορήσει για ένα έγκλημα το οποίο έπρεπε να τιμωρηθεί με την ποινή του θανάτου. Από τότε άρχισε ένας μεγάλος πολιτικός αγώνα μεταξύ των δύο αντίπαλων κομμάτων και ένα τρομερό μίσος μεταξύ των δύο οικογενειών, εκείνη των Αλκμεωνίδων, με την οποία ήταν συγγενής ο Ξάνθιππος, λόγω του γάμου του με την Αγαρίστη, και εκείνη των Φιλαϊδών, δηλαδή της οικογένειας του Μιλτιάδη.
Μια πρώτη σύγκρουση μεταξύ των δύο αυτών οικογενειών είχε εκδηλωθεί πριν από τον πρώτο πόλεμο, όταν ο Μιλτιάδης επανήλθε στην Αθήνα από τη Θράκη. Η μετά τον Μαραθώνα σύγκρουση μεταξύ των δύο αυτών οικογενειών ήταν η δεύτερη. Ο Μιλτιάδης, που είχε τραυματιστεί σοβαρά κατά την τελευταία του εκστρατεία στην Πάρο, δεν ήταν σε θέση να παρουσιαστεί κατά την ημέρα της δίκης ενώπιον της Εκκλησίας του Δήμου.
Οι φίλοι του όμως υποστήριξαν την υπόθεσή του και κατόρθωσαν να περιορίσουν την ποινή του θανάτου, την οποία ζήτησε ο Ξάνθιππος, σε ένα πρόστιμο πενήντα ταλάντων, βαρύτατο για την εκείνη την εποχή. Ο Μιλτιάδης δεν είχε την οικονομική δυνατότητα να το πληρώσει και γι’ αυτόν τον λόγο φυλακίστηκε και πέθανε ατιμασμένος. Κατά τα πέντε χρόνια τα οποία επακολούθησαν ο Ξάνθιππος δεν σημείωσε καμιά πολική δράση. Παρουσιάστηκε στον πολιτικό στίβο κατά το 485 π.Χ.-484 π.Χ., χρονολογία κατά την οποία είχε εξοστρακιστεί.
*Η συνέχεια το ερχόμενο Σάββατο