Η διαλλακτική στάση του Περικλή απέναντι στον Κίμωνα, η οποία καθόρισε την πολιτική του πορεία
Η πρώτη αποφασιστική πράξη της ζωής του Περικλή, η στάση του απέναντι στον Κίμωνα, υπήρξε το ξεκίνημα της επιτυχίας του.
- Γράφει ο Χρήστος Η. Χαλαζιάς
Οταν ο Θεμιστοκλής πρότεινε στους Αθηναίους να εγκαταλείψουν την πόλη και να επιβιβαστούν στα πλοία, ο Κίμων πρώτος ανέβηκε στην Ακρόπολη και αφιέρωσε τους χαλινούς ίππους του στον ναό της Αθηνάς και κατόπιν μια ασπίδα από εκείνες οι οποίες κρέμονται στους τοίχους του ιερού. Κι έπειτα κατήλθε στην παραλία όπου επιβιβάστηκε σε ένα από τα πλοία του στόλου.
Στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας διακρίθηκε για την ανδρεία του και μετά την ιστορική νίκη ο Αριστοτέλης, ο οποίος έβλεπε στο πρόσωπο του Κίμωνα τον ενεργητικό άνθρωπο που χρειαζόταν οι Αθηναίοι, τον προσέλαβε ως υπασπιστή του, με την πρόθεση να αξιοποίηση τις στρατιωτικές ικανότητες. Το 479 π.Χ., πριν από τη Μάχη των Πλαταιών, τον έστειλε στη Σπάρτη, μαζί με τον Ξάνθιππο και τον Μυρωνίδη, ως αντιπρόσωπο των Αθηνών. Το 478 π.Χ., με τη διοίκηση του αθηναϊκού στρατού από τον Παυσανία, έλαβε μέρος την εκστρατεία κατά της νήσου Κύπρου. Το 477 π.Χ. ανέλαβε τη διοίκηση του στόλου, ο οποίος αντικατέστησε των σπαρτιατικών στα Στενά.
Ανακατέλαβε τη Σηστό και το Βυζάντιο και το 475 π.Χ. κυρίευσε το φρούριο της Ηιόνος, στις ακτές της Θράκης. Μεταξύ του 468 και του 467 π.Χ. εξεστράτευσε εναντίον των Περσών στην Καρία και τη Λυκία της Μικρά Ασίας, τους οποίους κατανίκησε τόσο κατά ξηρά όσο και κατά θάλασσα. Η δε νίκη στον Ευρυμέδοντα ποταμό υπήρξε η πλέον μεγαλειώδης σε όλη την σταδιοδρομία του. Το 465 π.Χ. έδιωξαν τους Πέρσες από τη Θράκη, χερσόνησο την οποία και κατέστησαν φόρο υποτελή στους Αθηναίους. Οι αλλεπάλληλες επιτυχίες στον στρατιωτικό τομέα δημιούργησαν για τον Κίμωνα μια άνευ προηγουμένου δημοτικότητα στην Αθήνα.
Η γενναιοδωρία με την οποία πρόσφερε στην πόλη της Αθήνας την περιουσία του είχε ως αποτέλεσμα να γίνει πράγματι το είδωλο του λαού. Διέταξε να αφαιρεθούν οι φράχτες από τα κτήματά του, άφησε ελεύθερη την περισυλλογή στους καρπούς τους, μοίρασε ενδύματα στους φτωχούς και χρηματικά ποσά στους ασθενείς και δυστυχισμένους. Η αγαθοεργία του, την οποία οι πολιτικοί του αντίπαλοι δεν άργησαν να χαρακτηρίσουν μελετημένη και σκόπιμη, παρέμεινε ως πρωτοφανές παραδείγματα στη μετέπειτα γενεά.
Μετά τον θάνατο του Αριστείδη, το 464 π.Χ., ο Κίμων βρέθηκε μόνος στην κεφαλή του αριστοκρατικού κόμματος και του κράτους. Στην πράξη, όμως, αυτός ο περίφημος στρατιώτης, ο οποίος κατ’ ανάγκη διαδέχθηκε δοκιμασμένους πολιτικούς άνδρες, όπως ο Θεμιστοκλής και ο Αριστείδης, δεν άργησε να παρουσιάσει σοβαρές αδυναμίες.
Ο Αριστοτέλης περιγράφει μία από αυτά ως εξής: «Ο Κίμων δεν είχε την απαιτούμενη πείρα γιατί ήρθε αργά στον πολιτικό βίο». Μια άλλη αιτία ήταν η μακρά απουσία του από την Αθήνα εξαιτίας των εκστρατειών του. «Ο Περικλής», γράφει ο Πλούταρχος, «βλέποντας τον Κίμωνα να παραμένει μακρά της Αθηνάς εξαιτίας των στρατιωτικών του επιχειρήσεων, εκδηλώθηκε υπέρ του λαϊκού κόμματος και προτίμησε τα φτωχά πλήθη, παρά την ολιγάριθμο αριστοκρατική παράταξη, γιατί αυτά συγκέντρωναν μεγαλύτερο αριθμό ψηφοφόρων».
Κατά το 464 π.Χ. εκστράτευσε εναντίον της Θάσου για να θέσει τέρμα στην εκδηλωθείσα από καιρό ανταρσία. Τότε το δημοκρατικό κόμμα εκμεταλλεύτηκε την απουσία του για να προετοιμάσει την πτώση του. Ηδη μετά τη νίκη του Κίμωνα στον Ευρυμέδοντα ποταμό (468 ή 467 π.Χ.), ο Εφιάλτης, αρχηγός της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, είχε κατορθώσει να ονομαστεί στρατηγός και απ’ αυτή την ιδιότητα τέθηκε επικεφαλής ενός στόλου, τον οποίο αποτελούν τριάντα τριήρεις, τον οποίο οδήγησε στη Λυκία. Ετσι, όταν μετά την καθυπόταξη της Θάσου, το 463 π.Χ., ο Κίμων επέστρεψε στην Αθήνα, η επίθεση εναντίον του πολιτικού καθεστώτος είχε αρχίσει.
Διήρκεσε δύο ολόκληρα χρόνια και σημείωσε τρία διαδοχικά επεισόδια: τη δίκη του Κίμωνα το 463 π.Χ., τη νικηφόρα επίθεση εναντίον του Αρείου Πάγου και τον εξοστρακισμό του πρώτου. Στα 463 π.Χ. ο Εφιάλτης απέδωσε στον Κίμωνα την κατηγορία «επί δεκασμώ ή και δωροδοκία», την οποία στήριξε και ο Περικλής. Ο Κίμων, με το άριστο παρελθόν του και τη δοκιμασμένη τιμιότητά του, μπορούσε να ανατρέψει την κατηγορία εναντίον του. Η αδελφή του Ελπινίκη αποφάσισε να κάνει ένα διάβημα στον Περικλή. Οταν τον παρακάλεσε να φανεί γενναιόψυχος απέναντι του αδελφού της, ο Περικλής τής απάντησε μ’ ένα χαμόγελο στα χείλη: «Ελπινίκη, η ηλικία σου δεν σου επιτρέπει να αναμειγνύεσαι σε τοιούτου είδους υποθέσεις».
Το γεγονός αυτό μπορεί κανείς να το αμφισβητήσει. Ο Περικλής δεν ήταν δυνατό να απαντήσει κατ’ αυτό τον τρόπο σε μια γυναίκα για τέτοια συμπεριφορά, διότι δεν του το επέτρεπαν ούτε η καταγωγή του ούτε και η μόρφωση και η ανατροφή του. Ο Περικλής φάνηκε αρκετά διαλλακτικός απέναντι στον Κίμωνα, πράγμα το οποίο δεν έκανε κανείς από τους κατηγόρους του. Μόνο μια φορά έλαβε τον λόγο και μίλησε εναντίον του και αυτό γιατί ήταν ο επίσημος κατήγορος της δίκης.
Η απολογία και το υπόδειγμα του λιτού βίου
Ο Κίμων υποστήριξε την υπόθεσή του αναφερόμενος στο άμεμπτο παρελθόν του, στη στρατιωτική του ικανότητα και την τιμιότητά του: «Δεν απέκτησα ποτέ δεσμούς με πλούσιους λαούς όπως είναι οι Θεσσαλοί και οι Ιωνες και όπως έκαναν άλλοι στρατηγοί, οι οποίοι επεδίωκαν με διαφόρους τρόπους να αποκομίσουν τιμές και πλούτη.
Δεν συνδέθηκα με κανέναν άλλο λαό εκτός από τον λακεδαιμόνιο γιατί εξετίμησα τη λιτή ζωή του, την οποία προτιμούσα περισσότερο από τα πλούτη του κόσμου και είχα αποφασίσει να μιμηθώ αυτό το παράδειγμα και να πλουτίσω την παρτίδα μου με λάφυρα του εχθρού». Η ειλικρινή απολογία του έπεισε τους δικαστές και το ακροατήριο για την αθωότητά του, με αποτέλεσμα να καταπέσει η κατηγορία εναντίον του. Η πρώτη αυτή πολιτική αψιμαχία τέλειωσε με μια σημαντική νίκη του Κίμωνα και με μια βαριά μορφή για το δημοκρατικό κόμμα.
Συνέχεια το ερχόμενο Σάββατο