Ο Ιούλιος είναι ένας βαρύς, πέτρινος ίσκιος γεμάτος εθνική οδύνη. Οι ανοιχτές πληγές της εισβολής του 1974 στην Κύπρο μοιάζουν να συνομιλούν ψιθυριστά με τα μαρτυρικά φαντάσματα του 1821. Εκείνο το μακρινό καλοκαίρι, η 9η Ιουλίου χαράχτηκε με πύρινα γράμματα στη μνήμη του νησιού, μεταμορφώνοντας μια μέρα σφαγής σε έναν αιώνιο φάρο αντίστασης.
Όταν οι μυστικοί απεσταλμένοι της Φιλικής Εταιρείας πάτησαν το πόδι τους στην Κύπρο, κρατώντας στις αποσκευές τους τις σπίθες της εθνεγερσίας, βρήκαν μπροστά τους έναν άντρα φτιαγμένο από σύνεση και βαθιά σοφία, τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό. Ο ιεράρχης ζύγισε τη γεωγραφική απομόνωση του νησιού και κατάλαβε αμέσως πως ένας ένοπλος ξεσηκωμός εκείνη τη στιγμή θα ήταν μια τυφλή πορεία προς την αυτοκτονία. Έτσι, αντί για σπαθιά, τους έδωσε χρυσάφι, υλοποιώντας την υπόσχεσή του για μια γενναιόδωρη οικονομική αιμοδοσία του κοινού αγώνα.
Όμως, η μοίρα είχε ήδη αρχίσει να υφαίνει το δικό της σενάριο αίματος. Στο τιμόνι της Κύπρου βρισκόταν ο Κιουτσούκ Μεχμέτ, ένας διοικητής που έτρεφε άσβεστο μίσος για τους χριστιανούς και αναζητούσε απεγνωσμένα μια αφορμή για να πείσει την Υψηλή Πύλη πως το νησί ήταν μια έτοιμη μπαρουταποθήκη. Το μοιραίο λάθος έγινε το 1821, όταν άρχισαν να κυκλοφορούν κρυφά επαναστατικά φυλλάδια ανάμεσα στο λαό. Ήταν το τέλειο πρόσχημα για τον Κιουτσούκ. Η Κωνσταντινούπολη πείστηκε και η εντολή για το μακελειό υπογράφτηκε.
Το Σάββατο της 9ης Ιουλίου 1821, η Λευκωσία ξύπνησε μέσα στον τρόμο. Η πλατεία μπροστά από το Σεράι αποκλείστηκε, οι πόρτες έκλεισαν και ο χώρος μετατράπηκε σε ένα απέραντο ανθρώπινο σφαγείο, καθώς το αίμα άρχισε να κυλάει ποτάμι στα στενά της πρωτεύουσας. Ο Τούρκος κυβερνήτης είχε στήσει τη λίστα του θανάτου, 486 ηγούμενοι, δάσκαλοι, μητροπολίτες και προεστοί είχαν σημαδευτεί ως «επικίνδυνοι».
Στον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό προσφέρθηκε η επιλογή να αλλαξοπιστήσει για να γλιτώσει, όμως εκείνος αρνήθηκε, κοιτάζοντας κατάματα την αγχόνη όπου και άφησε την τελευταία του πνοή. Την ίδια ώρα, οι Μητροπολίτες Πάφου Χρύσανθος, Κιτίου Μελέτιος και Κυρηνείας Λαυρέντιος οδηγούνταν στο δήμιο για να καρατομηθούν, προσφέροντας τα κεφάλια τους ως τίμημα για το πέρασμα της Κύπρου στους νέους χρόνους.
Η ανθρωποσφαγή δεν σταμάτησε εκείνη τη μέρα. Για περισσότερες από τριάντα ημέρες, το νησί τυλίχτηκε στο πένθος, με τους δημίους να διαμελίζουν μανιακά τα θύματά τους.
