Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων της Ιρλανδίας εξετάζει καταγγελίες για το chatboτ της πλατφόρμας Χ, του Ιλον Μασκ. Επίσης ο Πέδρο Σάντσεθ ζήτησε ανάλογη κίνηση για Meta και Tik Tok ενώ η Ε. Ε. έβαλε στο μικροσκόπιο τη Shein για κούκλες του σεξ
Η αίσθηση ότι η κατάσταση στον ψηφιακό κόσμο ξεφεύγει μοιάζει όλο και περισσότερο με μια ψυχρή διαπίστωση. Οι τελευταίες εξελίξεις γύρω από την έρευνα της Αρχής Προστασίας Δεδομένων της Ιρλανδίας (DPC) για το chatbot Grok της πλατφόρμας X, ιδιοκτησίας του Ιλον Μασκ, δείχνουν πόσο γρήγορα η τεχνολογία μπορεί να ξεπεράσει τα όρια.
Οι καταγγελίες για δημιουργία deepfake σεξουαλικού περιεχομένου, ακόμη και με παιδιά, δεν είναι απλώς ένα ζήτημα που απασχολεί τις Big Tech και τις ρυθμιστικές Αρχές αλλά ένα βαθιά ηθικό και κοινωνικό πρόβλημα που αποκαλύπτει τα κενά ελέγχου. Η έρευνα επικεντρώνεται στο κατά πόσο η πλατφόρμα τηρεί τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, όμως το ζήτημα ξεπερνά τη νομική συμμόρφωση.
Σύμφωνα με την DPC, η έρευνα, που διεξάγεται εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ενωσης, έχει ως στόχο να διαπιστωθεί εάν το Χ τηρεί τις υποχρεώσεις του βάσει του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR), ειδικά ως προς την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων που συνδέονται με τη δημιουργία και τη δημοσίευση των συγκεκριμένων εικόνων.
Η DPC μπορεί να ενεργεί για λογαριασμό της Ε.Ε., καθώς η ευρωπαϊκή έδρα του Χ βρίσκεται στην Ιρλανδία, γεγονός που της δίνει ρόλο βασικής εποπτικής Αρχής. Τον Ιανουάριο πολλές χώρες ανακοίνωσαν ότι μπλοκάρουν το Grok, ενώ άλλες -όπως η Βρετανία- άρχισαν έρευνα εις βάρος του Χ και προχώρησαν σε ενίσχυση του ρυθμιστικού πλαισίου τους. Ακόμη κι αν οι εταιρίες δηλώνουν ότι επιβάλλουν περιορισμούς, η πραγματικότητα δείχνει ότι τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τρόπους που κανείς δεν μπορεί να ελέγξει πλήρως. Και όταν το περιεχόμενο αφορά ανηλίκους, η συζήτηση παύει να είναι τεχνολογική και γίνεται ζήτημα προστασίας της κοινωνίας.
Η υπόθεση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο έντασης ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ενωση και στις Ηνωμένες Πολιτείες για το ποιος θα θέσει τους κανόνες στον ψηφιακό χώρο. Μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στην πολιτική σκηνή, η αντιπαράθεση για τη ρύθμιση των τεχνολογικών κολοσσών έχει ενταθεί, ενώ εταιρίες και πολιτικοί συχνά μιλούν για «υπερρύθμιση». Ωστόσο, τα περιστατικά δείχνουν ότι χωρίς ισχυρούς κανόνες, η αγορά δεν αυτορρυθμίζεται.
Αυξάνουν την πίεση
Κυβερνήσεις σε όλη την Ευρώπη αυξάνουν την πίεση. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ ζήτησε έρευνα για τις πλατφόρμες Meta και TikTok, τονίζοντας ότι η διάδοση υλικού κακοποίησης παιδιών υπονομεύει την αξιοπρέπεια και την ψυχική υγεία των νέων. Οι δηλώσεις αυτές αντικατοπτρίζουν μια αυξανόμενη ανησυχία ότι οι ψηφιακοί χώροι έχουν μετατραπεί σε πεδία όπου η ταχύτητα της καινοτομίας ξεπερνά την ικανότητα προστασίας των χρηστών.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διερευνά πιθανή διασπορά παράνομου περιεχομένου, ενώ άλλες έρευνες αγγίζουν ακόμη και τον χώρο του ηλεκτρονικού εμπορίου, όπως στην περίπτωση της Shein. Η Ε.Ε. άρχισε έρευνα κατά της Shein για την υπόθεση με τις κούκλες του σεξ που φέρουν παιδικά χαρακτηριστικά και πωλούνταν στον ιστότοπό της, θεωρώντας την εν λόγω πλατφόρμα ηλεκτρονικού εμπορίου ύποπτη για πολλές παραβιάσεις των κανονισμών της, οι οποίες ενδέχεται να της κοστίσουν μεγάλα πρόστιμα.
Εκτός από την πώληση παράνομων προϊόντων, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία έχει αναλάβει αυτή την έρευνα, λέει πως στοχοθετεί επίσης τις «εθιστικές» πλευρές της κινεζικής προέλευσης πλατφόρμας, η οποία έχει πλέον την έδρα της στη Σιγκαπούρη, καθώς και την έλλειψη διαφάνειας του αλγορίθμου που χρησιμοποιεί για να συνιστά προϊόντα στους χρήστες. Το Digital Services Act επιχειρεί να θέσει σαφείς υποχρεώσεις, απαιτώντας από τις πλατφόρμες να προστατεύουν τους χρήστες από παράνομο και επικίνδυνο περιεχόμενο.
Ωστόσο, η εφαρμογή του αποδεικνύεται δύσκολη σε ένα περιβάλλον όπου οι τεχνολογίες εξελίσσονται με εκθετικό ρυθμό και τα επιχειρηματικά συμφέροντα είναι τεράστια. Το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως είναι ότι η κοινωνία αντιδρά συνήθως εκ των υστέρων. Πρώτα εμφανίζεται η τεχνολογία, μετά η κατάχρηση και μόνο τότε αρχίζει η συζήτηση για κανόνες. Στην περίπτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης, αυτή η καθυστέρηση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες, καθώς τα εργαλεία είναι πιο ισχυρά και πιο εύκολα προσβάσιμα από ποτέ.
