Σαφή προειδοποίηση για τη νέα πραγματικότητα που δημιουργεί η κλιματική αλλαγή απευθύνει ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός (WMO), την ώρα που η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με διαδοχικά κύματα ζέστης, ξηρασία, καταστροφικές πυρκαγιές και θερμοκρασίες που καταρρίπτουν ρεκόρ.
Σύμφωνα με τη μετεωρολογική υπηρεσία του ΟΗΕ, οι περίοδοι ακραίας ζέστης δεν αποτελούν απλώς συχνότερο φαινόμενο σε σχέση με το παρελθόν. Πλέον αποκτούν μεγαλύτερη ένταση και διάρκεια, ενώ επηρεάζουν ταυτόχρονα πολύ μεγαλύτερες γεωγραφικές εκτάσεις.
Τμήματα της Ευρώπης βρίσκονται ήδη αντιμέτωπα με το πέμπτο κύμα ζέστης του φετινού καλοκαιριού, με τον WMO να εξηγεί γιατί οι συνθήκες που επικρατούν σήμερα διαφέρουν τόσο πολύ από αντίστοιχα θερμά καλοκαίρια προηγούμενων δεκαετιών.
«Η ακραία ζέστη γίνεται πιο συχνή και πιο έντονη»
«Η ακραία ζέστη γίνεται πιο συχνή, πιο έντονη, διαρκεί περισσότερο και καλύπτει πολύ ευρύτερες περιοχές απ΄ό,τι σε πιο δροσερά κλίματα του παρελθόντος», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στη Γενεύη ο επικεφαλής κλιματικής πληροφόρησης του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, Τζον Κένεντι.
Η Ευρώπη αποτελεί μάλιστα την ήπειρο που θερμαίνεται ταχύτερα. Κατά τον Κένεντι, η παρατεταμένη ζέστη που παρατηρείται φέτος αποτελεί αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης ανάμεσα στο θερμότερο κλίμα και σε ένα επίμονο μοτίβο συστημάτων υψηλής πίεσης που έχει διαμορφωθεί στο Βόρειο Ημισφαίριο.
Τα συγκεκριμένα συστήματα λειτουργούν σαν «παγίδα» για τη ζέστη: εγκλωβίζουν τον θερμό αέρα, περιορίζουν τη νεφοκάλυψη και δυσκολεύουν την είσοδο ψυχρότερων αέριων μαζών. Ως αποτέλεσμα, πολύ υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να διατηρούνται σε τεράστιες περιοχές για ημέρες ή ακόμη και εβδομάδες.
Γιατί δεν ευθύνεται το Ελ Νίνιο
Ο WMO ξεκαθαρίζει παράλληλα ότι πίσω από τη φετινή ευρωπαϊκή ζέστη δεν βρίσκεται το Ελ Νίνιο. Το φυσικό κλιματικό φαινόμενο μπορεί υπό άλλες συνθήκες να ενισχύσει την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Κένεντι, οι συνθήκες στον τροπικό Ειρηνικό είναι αυτή την περίοδο ουδέτερες και επομένως το Ελ Νίνιο δεν αποτελεί παράγοντα της ζέστης που βιώνει φέτος η Ευρώπη.
Η μεγάλη διαφορά με το καλοκαίρι του 1976
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σύγκριση με το 1976, μία χρονιά που έχει μείνει στην ευρωπαϊκή κλιματική ιστορία για το ιδιαίτερα ζεστό καλοκαίρι της.
Όπως εξήγησε ο Κένεντι, τον Ιούνιο εκείνης της χρονιάς είχε καταγραφεί ένα μοτίβο υψηλών και χαμηλών πιέσεων που σε γενικές γραμμές παρουσίαζε ομοιότητες με το φετινό. Η μεγάλη διαφορά βρίσκεται στο κλιματικό υπόβαθρο πάνω στο οποίο εκδηλώνονται σήμερα αυτά τα φαινόμενα, έπειτα από δεκαετίες παγκόσμιας υπερθέρμανσης.
«Η εικόνα για το 1976 είναι εκείνη μερικών μεμονωμένων περιοχών πάνω από τον μέσο όρο θερμοκρασίας σε έναν πολύ ψυχρότερο κόσμο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σήμερα, σύμφωνα με τον ίδιο, «η εικόνα έχει αντιστραφεί», καθώς μεγάλο μέρος της Γης καταγράφει θερμοκρασίες υψηλότερες από τον μέσο όρο και οι ψυχρότερες περιοχές αποτελούν πλέον τις εξαιρέσεις.
Θερμές θάλασσες και ξερό έδαφος ενισχύουν το φαινόμενο
Στην ήδη επιβαρυμένη κατάσταση προστίθενται οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες των θαλασσών αλλά και η ξηρασία του εδάφους.
Τα θαλάσσια κύματα ζέστης που καταγράφονται στη Μεσόγειο και στα νερά της δυτικής Ευρώπης μπορούν να ενισχύσουν περαιτέρω τις υψηλές θερμοκρασίες στην ξηρά, τροφοδοτώντας με πρόσθετη θερμότητα τα επίμονα συστήματα υψηλής πίεσης.
Παρόμοια επίδραση έχει και η έλλειψη υγρασίας στο έδαφος. Όταν το νερό εξαντλείται, μεγαλύτερο μέρος της ηλιακής ενέργειας κατευθύνεται απευθείας στη θέρμανση της επιφάνειας, με αποτέλεσμα η ξηρά να θερμαίνεται γρηγορότερα και οι ήδη υψηλές θερμοκρασίες να ενισχύονται.
«Πολλοί από αυτούς τους παράγοντες ενώνονται για να μας δώσουν το ρεκόρ ζέστης που παρατηρούμε φέτος», κατέληξε ο Κένεντι.
