Το Κρεμλίνο έριξε μόνιμη «πόρτα» στην ύπατη εκπρόσωπο της Ε.Ε.

Η Κάγια Κάλας επιδίωξε να αναλάβει η ίδια τον ρόλο της ειδικής απεσταλμένης της Ε.Ε.

Persona non grata αποτελεί για τη Ρωσία η Κάγια Κάλας, με τη Μόσχα να προειδοποιεί ότι τυχόν συμμετοχή της σε διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία θα οδηγούσε στην κατάρρευσή τους. Παρά την ιδιότητά της ως επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, η ύπατη εκπρόσωπος της Ε.Ε. δεν συμπεριλήφθηκε στους επτά εκπροσώπους που θα αναλάβουν να μεταφέρουν τις ευρωπαϊκές θέσεις στις συνομιλίες. Το γεγονός αυτό προκαλεί ερωτήματα για τον πραγματικό ρόλο και την επιρροή της στις σημαντικότερες διπλωματικές εξελίξεις της Ευρώπης, καθώς και για τις βαθιές διαφωνίες αλλά και τη δυσκολία διαμόρφωσης ενιαίας διπλωματικής γραμμής απέναντι στη Μόσχα, σε μια κρίσιμη στιγμή για το μέλλον της Ουκρανίας και την ευρωπαϊκή ασφάλεια.

Η Κάλας επιδίωξε να αναλάβει η ίδια τον ρόλο της ειδικής απεσταλμένης της Ε.Ε. για τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες την είχαν επιλέξει για να εκπροσωπεί την Ενωση σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας. Ωστόσο, η πρότασή της δεν έγινε δεκτή από τους ηγέτες των 27 κρατών-μελών. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι εξέφρασε επιφυλάξεις για το θεσμικό βάρος της, αποθαρρύνοντας την υποψηφιότητά της. Τελικά, η ευρωπαϊκή εκπροσώπηση στις διαπραγματεύσεις ανατέθηκε σε μια ομάδα επτά προσώπων, με συμμετοχή αξιωματούχων από τα γραφεία του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Αντίθετα, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, την οποία εποπτεύει η Κάλας, έμεινε εκτός της διαδικασίας.

Την ίδια ώρα, η Ρωσία ξεκαθαρίζει ότι δεν επιθυμεί τη συμμετοχή της Ευρωπαίας αξιωματούχου στις συνομιλίες. Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε ότι ενδεχόμενη παρουσία της Κάλας σε διαπραγματεύσεις με τη Μόσχα θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην κατάρρευσή τους, χαρακτηρίζοντάς την «παντελώς ακατάλληλη» για έναν τέτοιο ρόλο λόγω της στάσης της απέναντι στη Ρωσία. Από την πλευρά της, η Κάλας έχει υποστηρίξει ότι η Μόσχα δεν έχει δικαίωμα να επιλέγει ποιος θα εκπροσωπεί την Ευρωπαϊκή Ενωση. Οπως έχει τονίσει, η ίδια εκπροσωπεί και τα 27 κράτη-μέλη και όχι προσωπικά τον εαυτό της. Ο αποκλεισμός της, ωστόσο, δεν αποδίδεται αποκλειστικά στις αντιρρήσεις της Ρωσίας. Διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες συνδέουν την εξέλιξη με τις εντάσεις που έχουν δημιουργηθεί από τον τρόπο με τον οποίο ασκεί τα καθήκοντά της. Οι παρεμβάσεις της σε ευαίσθητα ζητήματα, όπως η Κίνα και το Ισραήλ, αλλά και πρωτοβουλίες χωρίς επαρκή προηγούμενη διαβούλευση με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχουν προκαλέσει δυσαρέσκεια σε ορισμένα κράτη-μέλη.

Παράλληλα, η αυξημένη εμπλοκή των Ευρωπαίων ηγετών στον πόλεμο της Ουκρανίας έχει περιορίσει στην πράξη την επιρροή των υπουργών Εξωτερικών. Οι σημαντικότερες αποφάσεις λαμβάνονται πλέον σε επίπεδο ηγετών και στενών συμβούλων ασφαλείας, αφήνοντας μικρότερο περιθώριο παρέμβασης στην ευρωπαϊκή διπλωματία. Στο μεταξύ, η Μόσχα αντέδρασε έντονα και στην απόφαση της Εσθονίας να κλείσει τα χερσαία συνοριακά περάσματα με τη Ρωσία από την 1η Δεκεμβρίου για τουλάχιστον έξι μήνες, επικαλούμενη λόγους ασφαλείας. 

Την ίδια ώρα ερωτήματα προκαλεί -αν και δεν είναι εντελώς «ανεξήγητη»- η στάση του υπουργού Αμυνας της Γερμανίας που ζητά να μην απορρίψουν οι Ευρωπαίοι την πρόσκληση Πούτιν για συνομιλίες στη Μόσχα. «Θα στέλναμε εντελώς λάθος μήνυμα αν αρνούμασταν» δήλωσε ο Μπόρις Πιστόριους, τονίζοντας ότι οι επαφές με τη Ρωσία πρέπει να κριθούν από τα αποτελέσματά τους και όχι από τις εξαγγελίες. Κι αυτό ενώ είναι σαφές πως στη Γερμανία, παρά τον κεντρικό της ρόλο στη Συμμαχία των Προθύμων, υπάρχουν φωνές που θα επιθυμούσαν σύντομα να εισρεύσει ξανά προς την βόρεια Ευρώπη το φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο.