Μειώσεις που, θεωρητικά τουλάχιστον, αναμένεται να ανακουφίσουν περίπου 480.000 φορολογουμένους φέρνει το νέο φορολογικό νομοσχέδιο που έχει τεθεί σε διαβούλευση έως τις 22 Οκτωβρίου. Το σχέδιο νόμου προβλέπει αισθητές αλλαγές στα τεκμήρια διαβίωσης για κατοικίες, αυτοκίνητα και σκάφη αναψυχής -μειώσεις που, σύμφωνα με τα στοιχεία, μπορεί να φτάσουν μεσοσταθμικά το 30-35%.
Ωστόσο, παρά την αισιοδοξία που καλλιεργείται, παραμένουν ερωτήματα για το αν οι ελαφρύνσεις αυτές θα εφαρμοστούν πλήρως και αν θα αποτυπωθούν πραγματικά στους εκκαθαριστικούς φόρους των νοικοκυριών.
Τεκμήρια κατοικιών: Σημαντικές μειώσεις στα χαρτιά
Το νομοσχέδιο προβλέπει αναμόρφωση των τεκμηρίων ιδιοκατοίκησης, με μείωση των οριακών συντελεστών σε όλες τις κατηγορίες επιφανειών:
- Μέχρι 80 τ.μ.: 28 €/τ.μ. (από 40 €/τ.μ.)
- 81–120 τ.μ.: 45 €/τ.μ. (από 65 €/τ.μ.)
- 121–200 τ.μ.: 77 €/τ.μ. (από 110 €/τ.μ.)
- 201–300 τ.μ.: 140 €/τ.μ. (από 200 €/τ.μ.)
- 301 τ.μ. και άνω: 280 €/τ.μ. (από 400 €/τ.μ.)
Για παράδειγμα, μια κατοικία 80 τ.μ. με τεκμήριο 3.200 ευρώ σήμερα θα υπολογίζεται πλέον στα 2.240 ευρώ, δηλαδή 30% χαμηλότερα.
Αντίστοιχα, οι προσαυξήσεις για περιοχές με υψηλή τιμή ζώνης μειώνονται:
- Από 40% σε 30% για τιμή ζώνης 2.800–4.999 €/τ.μ.
- Από 70% σε 58% για άνω των 5.000 €/τ.μ.
Το Υπουργείο Οικονομικών κάνει λόγο για μείωση της αντικειμενικής δαπάνης κατά 35% στις ακριβές περιοχές, όμως μένει να φανεί εάν αυτές οι προσαρμογές θα επαρκέσουν ώστε να αποτυπωθεί πραγματική ελάφρυνση σε νοικοκυριά που ήδη πιέζονται από τις αυξημένες τιμές ενέργειας και ενοικίων.
Για μονοκατοικίες, διατηρείται η προσαύξηση 20%, ενώ για δευτερεύουσες κατοικίες παραμένει η έκπτωση 50%, με τη διαφορά ότι και οι δύο θα υπολογίζονται επί των νέων μειωμένων τεκμηρίων.
Θετική –αν και περιορισμένης εμβέλειας– θεωρείται η πλήρης απαλλαγή από το ελάχιστο τεκμήριο των 3.000 ευρώ για τα εξαρτώμενα παιδιά που αποκτούν δικό τους εισόδημα.
Αυτοκίνητα: «πράσινος» υπολογισμός, αλλά με αστερίσκους
Η πιο ριζική αλλαγή αφορά τα τεκμήρια για τα Ι.Χ. αυτοκίνητα, τα οποία από το 2026 θα υπολογίζονται με βάση τις εκπομπές CO₂, κατά τα πρότυπα των τελών κυκλοφορίας.
Η ρύθμιση αφορά σε οχήματα έως 15 ετών (ταξινομημένα μετά την 1η Νοεμβρίου 2010), ενώ για τα παλαιότερα τα τεκμήρια παραμένουν αμετάβλητα. Θεωρητικά, ο νέος τρόπος υπολογισμού οδηγεί σε δραστικές μειώσεις, ιδίως για υβριδικά ή νέας τεχνολογίας οχήματα.
Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν οι μειώσεις αυτές θα ισχύσουν αυτοματοποιημένα ή αν θα απαιτείται συμπληρωματική τεκμηρίωση από τους ιδιοκτήτες για να αποδείξουν τα στοιχεία των εκπομπών CO₂. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκφράζουν φόβους ότι η αλλαγή ενδέχεται να οδηγήσει σε γραφειοκρατικές καθυστερήσεις ή νέα κριτήρια που θα εξουδετερώσουν μέρος των ωφελειών.
Σκάφη αναψυχής: μειώσεις μεν, αλλά με ερωτηματικά
Οι ρυθμίσεις για τα σκάφη αναψυχής κινούνται επίσης προς τη λογική της μείωσης των τεκμηρίων, ωστόσο και εδώ παραμένει ασαφές πόσο ουσιαστική θα είναι η ελάφρυνση.
Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, όλα τα σκάφη -ανεξαρτήτως παλαιότητας- θα έχουν μείωση 30% στην τεκμαρτή δαπάνη, αντί για το σημερινό 15% και 30% ανάλογα με την ηλικία του σκάφους.
- Παράδειγμα: για ταχύπλοο 5 μέτρων, το τεκμήριο μειώνεται από 4.000 ευρώ σε 2.800 ευρώ (-30%).
Επιπλέον, τα ιστιοφόρα θα συνεχίσουν να έχουν 50% μείωση, όπως και τα παραδοσιακά ξύλινα πλοία ελληνικής ναυπηγικής, τύπων «τρεχαντήρι», «βαρκαλάς», «πέραμα», «τσερνίκι» και «λίμπερτυ».
Παρ’ όλα αυτά, η αγορά κρατά μικρό καλάθι, καθώς η τελική διαμόρφωση των ποσών θα εξαρτηθεί από εγκυκλίους και υπουργικές αποφάσεις που ακόμα δεν έχουν εκδοθεί.
Εξορθολογισμός ή εξαγγελία;
Επισήμως, το Υπουργείο Οικονομικών υποστηρίζει ότι οι νέες ρυθμίσεις οδηγούν σε δικαιότερο και πιο ρεαλιστικό σύστημα τεκμηρίων, το οποίο ευνοεί όσους διαθέτουν οικολογικά οχήματα, μικρότερες κατοικίες ή πλοία ελληνικής κατασκευής.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν ότι ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες:
- Αν δεν υπάρξει σαφής μηχανισμός εφαρμογής, οι ελαφρύνσεις μπορεί να απορροφηθούν από άλλες προσαρμογές ή αντικειμενικές αυξήσεις.
- Οι νέες τιμές ζώνης που θα τεθούν σε ισχύ από το 2026 ίσως αντισταθμίσουν τις μειώσεις στα τεκμήρια κατοικίας.
- Εξακολουθεί να ισχύει το τεκμήριο διαβίωσης ως τεκμαρτό εισόδημα, κάτι που πολλοί θεωρούν παρωχημένο εργαλείο φορολόγησης.
