Σε ένα νέο –και φιλόδοξο– γύρο ελέγχων μπαίνει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), επιχειρώντας να βάλει τάξη στον ωκεανό των καταγγελιών, πληροφοριών και υποψιών που συσσωρεύονται για φαινόμενα φοροδιαφυγής, παράνομου πλουτισμού και ξεπλύματος «μαύρου χρήματος».
Σύμφωνα με τη νέα απόφαση, συγκροτούνται διαρκείς τριμελείς επιτροπές στις Υπηρεσίες Ερευνών και Διασφάλισης Δημοσίων Εσόδων (Υ.Ε.Δ.Δ.Ε.) Αττικής, Θεσσαλονίκης, Πάτρας και Ηρακλείου. Οι επιτροπές αυτές αναλαμβάνουν να καταγράψουν και να αξιολογήσουν τόσο τις εκκρεμείς όσο και τις νέες καταγγελίες, ώστε οι σοβαρότερες υποθέσεις να προωθηθούν ταχύτερα προς διερεύνηση.
Πρόκειται, όπως υποστηρίζει η ΑΑΔΕ, για μια στοχευμένη διαδικασία αξιολόγησης που φιλοδοξεί να φέρει «φως» σε υποθέσεις που διαφορετικά θα χάνονταν μέσα στη γραφειοκρατία. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει: θα φτάσει η πρωτοβουλία αυτή μέχρι το πραγματικό πρόβλημα ή θα περιοριστεί -για άλλη μια φορά- στη διαχείριση εγγράφων και βαθμολογιών;
Η ψηφιακή αφετηρία
Αφετηρία της διαδικασίας αποτελεί η ηλεκτρονική πλατφόρμα Elenxis – Case Management, μέσω της οποίας καταχωρούνται όλα τα δελτία πληροφοριών και καταγγελιών. Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, το σύστημα επιτρέπει πλήρη παρακολούθηση των υποθέσεων, ιχνηλασιμότητα ενεργειών και ταχύτερη επεξεργασία δεδομένων από τα αρμόδια στελέχη.
Κάθε καταγγελία βαθμολογείται βάσει κριτηρίων σπουδαιότητας, από «άνευ ενδιαφέροντος» έως «άμεσης επέμβασης», με στόχο να προτεραιοποιηθούν οι πιο «καυτές» υποθέσεις.
Η διαδικασία αξιολόγησης
Πριν από κάθε συνεδρίαση των επιτροπών, ο Προϊστάμενος της Υπηρεσίας συγκεντρώνει τις καταγγελίες που θα εξεταστούν και ελέγχει αν ορισμένες ανήκουν σε άλλες ελεγκτικές αρμοδιότητες (όπως τελωνειακές ή εργασιακές). Αν διαπιστωθεί κάτι τέτοιο, τα δελτία διαβιβάζονται άμεσα στις αντίστοιχες υπηρεσίες, χωρίς να αξιολογηθούν ή να εισαχθούν στο σύστημα Case Management της Γενικής Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (Γ.Δ.ΗΛΕ.Δ.).
Οι επιτροπές είναι υποχρεωμένες να καταχωρούν τόσο τις εκκρεμείς όσο και τις νέες καταγγελίες, με κάθε υπόθεση να αξιολογείται με βάση εισηγήσεις και αντικειμενικά κριτήρια. Η βαθμολόγηση κυμαίνεται από 0 έως 4:
- 0: Καμία αξία ή ενδιαφέρον.
- 1: Μικρό ενδιαφέρον.
- 2: Σημαντικό ενδιαφέρον.
- 3: Πολύ σημαντικό ενδιαφέρον.
- 4: Άμεση επέμβαση – υποθέσεις που απαιτούν άμεση ελεγκτική ενέργεια.
Η σειρά προτεραιότητας των ελέγχων καθορίζεται αποκλειστικά από αυτή τη βαθμολογία. Ο τελικός βαθμός προκύπτει από την πλειοψηφία των μελών, ενώ σε περίπτωση ισοψηφίας επικρατεί η εισήγηση του Προέδρου.
Μετά από κάθε συνεδρίαση, ο Γραμματέας συντάσσει πρακτικό, όπου καταγράφονται η ημερομηνία, οι συμμετέχοντες, ο αριθμός των δελτίων και τα αποτελέσματα της αξιολόγησης. Οι συνεδριάσεις θεωρούνται νόμιμες μόνο με πλήρη σύνθεση και διεξάγονται είτε δια ζώσης είτε με τηλεδιάσκεψη, ακόμη και εκτός ωραρίου, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.
Η μεγάλη εικόνα – και η μεγάλη αμφιβολία
Από τον Οκτώβριο του 2023, οπότε και τέθηκε σε λειτουργία η ηλεκτρονική πλατφόρμα «Καταγγελίες Πολιτών», έχουν υποβληθεί περισσότερες από 40.000 αναφορές για παραβάσεις κάθε είδους: από πλαστές αποδείξεις και λαθρεμπόριο μέχρι σοβαρές υποθέσεις διαφθοράς.
Ωστόσο, πίσω από τα νούμερα και τις ηλεκτρονικές καινοτομίες, παραμένει η σκιά του σκεπτικισμού: πόσες από αυτές τις δεκάδες χιλιάδες υποθέσεις θα φτάσουν πράγματι στο στάδιο του ελέγχου; Και ακόμη περισσότερο -πόσες θα οδηγήσουν σε πραγματικές κυρώσεις και εισροή εσόδων στο δημόσιο ταμείο;
Η εμπειρία δείχνει ότι ανάμεσα στις καταγγελίες, τις επιτροπές και τις υπογραφές μεσολαβεί ένα χαώδες διοικητικό φίλτρο, στο οποίο πολλές υποθέσεις «παγώνουν» ή χάνονται στη γραφειοκρατία. Η συγκρότηση νέων επιτροπών, αν και σωστή σε επίπεδο διαδικασίας, δεν εγγυάται αυτόματα αποτελέσματα.
