Παρά τη φαινομενική του επιτυχία σε αριθμούς, ο εξωδικαστικός μηχανισμός ρύθμισης οφειλών φαίνεται να εξελίσσεται σε μια διαδικασία που, αντί να διευκολύνει τους οφειλέτες, τους οδηγεί σε ακόμα μεγαλύτερη πίεση.
Επιχειρήσεις και ιδιώτες βρίσκονται αντιμέτωποι με εξοντωτικούς όρους, ενώ η δράση των funds που διαχειρίζονται τα «κόκκινα» δάνεια προκαλεί έντονες αντιδράσεις.
Αυξημένες πιέσεις και αδιέξοδα
Το τελευταίο διάστημα, όλο και περισσότεροι δανειολήπτες -ιδιώτες και επιχειρήσεις- καταγγέλλουν ότι βρίσκονται αντιμέτωποι με ασφυκτικές πιέσεις στο πλαίσιο του εξωδικαστικού μηχανισμού.
Η διαδικασία, που σχεδιάστηκε ως ένα εργαλείο εξυγίανσης και δεύτερης ευκαιρίας για όσους αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες, στην πράξη καταλήγει συχνά να μετατρέπεται σε μηχανισμό εξάντλησης των οφειλετών.
Τα funds, τα οποία έχουν αγοράσει μεγάλα χαρτοφυλάκια «κόκκινων» δανείων, λειτουργούν ουσιαστικά χωρίς αποτελεσματικό έλεγχο, επιδεικνύοντας πλήρη απουσία κοινωνικής ευαισθησίας.
Με αυστηρούς όρους ρύθμισης και ελάχιστα περιθώρια διαπραγμάτευσης, ζητούν ποσά και προϋποθέσεις που σε πολλές περιπτώσεις αγνοούν την πραγματική οικονομική δυνατότητα των πολιτών. Το αποτέλεσμα; Πολλοί δανειολήπτες οδηγούνται είτε σε αδιέξοδο είτε σε απώλεια περιουσιακών στοιχείων – ακόμα και της πρώτης κατοικίας τους.
Η εικόνα του εξωδικαστικού σε αριθμούς
Η δικηγόρος – διαμεσολαβήτρια Νανά Παπαδογεωργάκη, μιλώντας για την υπόθεση, παρουσίασε την κατάσταση του μηχανισμού σε αριθμούς.
«Τα στατιστικά του υπουργείου καταγράφουν περίπου 45.000 ρυθμίσεις από τότε που ξεκίνησε ο εξωδικαστικός και περίπου έχουμε 2.000 ρυθμίσεις τον μήνα. Ειδικά για το δημόσιο – για τα ασφαλιστικά ταμεία και την εφορία – ο εξωδικαστικός πάει καλά», τόνισε χαρακτηριστικά.
Παρά τα θετικά αυτά στοιχεία, η ίδια υπογράμμισε ότι υπάρχουν σημαντικά προβλήματα και «αγκάθια» στη λειτουργία του θεσμού, που στην πράξη εμποδίζουν πολλούς να επωφεληθούν πραγματικά.
Τα «αγκάθια» του μηχανισμού
Σύμφωνα με τα στοιχεία, δύο είναι τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύονται:
- Επιχειρήσεις με υψηλούς τζίρους, οι οποίες, παρότι εμφανίζουν οικονομική δραστηριότητα, λαμβάνουν πολύ περιορισμένο αριθμό δόσεων, γεγονός που τις καθιστά ευάλωτες.
- Ασυμφωνία στα δοσολόγια: τα δοσολόγια του εξωδικαστικού μηχανισμού συχνά δεν συμβαδίζουν με αυτά που αποστέλλουν οι servicers (εταιρείες διαχείρισης δανείων), δημιουργώντας σύγχυση και επιπλέον ταλαιπωρία στους οφειλέτες.
Τα προβλήματα των δανειοληπτών του νόμου Κατσέλη
Ιδιαίτερα σοβαρά ζητήματα παραμένουν και για όσους υπάγονται στον νόμο Κατσέλη, με τους δανειολήπτες να καταγγέλλουν:
- Μεγάλες καθυστερήσεις στην έκδοση βεβαιώσεων οφειλών και στις καταβολές.
- Σε περιπτώσεις αιτημάτων προεξόφλησης, ζητείται επαναβίωση του πλήρους ποσού, δηλαδή επαναφορά του χρέους που είχε διαγραφεί με δικαστική απόφαση.
- Προβλήματα στους λογαριασμούς εξυπηρέτησης, καθώς πολλοί δανειολήπτες δηλώνουν ότι δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν πληρωμές στα υποκαταστήματα των τραπεζών ή μέσω των συστημάτων που ορίζονται.
Τα προβλήματα αυτά εντείνουν την ανασφάλεια και προκαλούν αμφισβήτηση για το κατά πόσο το σύστημα εξυπηρετεί πραγματικά τον σκοπό του: να προστατέψει τους οικονομικά ασθενέστερους και να αποτρέψει φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού.
Αναγκαία η επαναξιολόγηση του πλαισίου
Όπως επισημαίνουν νομικοί και οικονομικοί φορείς, είναι πλέον επιτακτική η ανάγκη επαναξιολόγησης του ρόλου των funds και αυστηρότερης εποπτείας στη λειτουργία τους.
Παράλληλα, ζητείται η ουσιαστική στήριξη των οφειλετών μέσα από πιο δίκαιες, ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες λύσεις ρύθμισης, ώστε να αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ δανειστών και δανειοληπτών.
Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης προς το σύστημα του εξωδικαστικού μηχανισμού και η ενίσχυση της διαφάνειας αποτελούν πλέον ζητήματα υψίστης σημασίας για τη βιωσιμότητα χιλιάδων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
