Ποιοι είναι οι «τυχεροί» που με βάση τα μεταβατικά όρια ηλικίας που θεσπίστηκαν το 2015 αποχαιρετούν τον εργασιακό βίο
- Του Σπύρου Γεράρδη
Τη δυνατότητα συνταξιοδότησης με τα μεταβατικά όρια ηλικίας που θεσπίστηκαν το 2015 έχουν φέτος περίπου 30 χιλιάδες ασφαλισμένοι, παρακάμπτοντας τους γενικούς κανόνες και χωρίς το «πέναλτι» πρόωρης αποχώρησης.
Τα μεταβατικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θεσπίστηκαν με τον Νόμο 4336 του 2015 (ΦΕΚ 139/Α/19-8-2015), ο οποίος προέβλεψε σταδιακή αύξηση των ορίων αυτών από την ημερομηνία ισχύος του (19/8/2015) έως την 1/1/2022 για όσους δεν είχαν θεμελιώσει δικαίωμα πλήρους ή μειωμένης σύνταξης πριν από την ισχύ του νόμου, με σκοπό να φτάσουν στα νέα, αυξημένα όρια ηλικίας, που ισχύουν πλέον.
Στόχος ήταν να προσαρμοστούν οι ασφαλισμένοι που πλησίαζαν την έξοδο, αλλά δεν πληρούσαν τις προϋποθέσεις πριν από τις αλλαγές, στα νέα, υψηλότερα γενικά όρια που ισχύουν έως σήμερα. Αφορούσαν κυρίως όσους δεν είχαν θεμελιώσει δικαίωμα σύνταξης μέχρι τις 18/8/2015 και όρισε ότι τα όρια αυξάνονταν σταδιακά κάθε χρόνο, μέχρι να φτάσουν στο τελικό όριο (π.χ. 62 ή 67 ετών) την 1η Ιανουαρίου 2022, σύμφωνα με τα έτη ασφάλισης και τις προϋποθέσεις που συμπλήρωνε ο ασφαλισμένος. Ετσι, εάν κάποιος συμπλήρωνε τις προϋποθέσεις εντός της μεταβατικής περιόδου (π.χ. 35ετία ή μητρότητα), το όριο ηλικίας που αντιστοιχούσε σε εκείνο το έτος κατοχυρωνόταν, ακόμα κι αν η σύνταξη λαμβανόταν μετά την 1/1/2022.
Στην πράξη, οι μεταβατικές διατάξεις αφορούν παλαιούς ασφαλισμένους προ του 1993 και ειδικότερα:
– Δημόσιο & Ειδικά Ταμεία (ΔΕΚΟ, τράπεζες): Οσοι είχαν θεμελιώσει δικαίωμα (συμπλήρωση απαιτούμενων ετών ασφάλισης) έως το 2021 μπορούν να αποχωρήσουν σε ηλικίες από 58,5 έως 61,6 ετών.
– Ασφαλισμένοι πριν από το 1982 με 35ετία έως το 2021: Συνταξιοδότηση στα 61,6 έτη.
– Μητέρες ανηλίκων (Δημόσιο): Οσες συμπλήρωσαν 25ετία το 2011 με ανήλικο τέκνο, το όριο ηλικίας για το 2026 μπορεί να διαμορφωθεί γύρω στα 58,5 έτη, ανάλογα με την ημερομηνία γέννησης.
– Γονείς στο Δημόσιο: Γονείς (άνδρες και γυναίκες) που συμπλήρωσαν 25ετία το 2011 ή 2012 διατηρούν ευνοϊκότερα όρια ηλικίας, αν είχαν κατοχυρώσει το δικαίωμα πριν από τις 31/12/2021.
– Βαρέα και Ανθυγιεινά (ΒΑΕ): Οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα με 4.500 ημέρες ασφάλισης (εκ των οποίων 3.600 στα ΒΑΕ) συνταξιοδοτούνται στα 62 έτη (πλήρης) ή στα 60 έτη (μειωμένη), εφόσον πληρούνται οι χρονικές προϋποθέσεις.
Σταθερά τα γενικά όρια μέχρι το 2030, παρά τις ασφυκτικές πιέσεις του ΟΟΣΑ
Με τον ν. 3863/2010 θεσπίστηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας η «ρήτρα προσδόκιμου» με σημείο αναφοράς το 65ο έτος ηλικίας. Με τη διάταξη του άρθρου 11 (παρ. 3) οι δανειστές της χώρας απαίτησαν και η τότε κυβέρνηση Γ. Α. Παπανδρέου δέχτηκε να αυξάνονται τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από 1-1-2021 και ανά τριετία μέχρι το 2060 με σημείο αναφοράς το 65ο έτος ηλικίας και με βάση τη μεταβολή τού προσδόκιμου ζωής τού πληθυσμού ολόκληρης της χώρας. Η ισχύς αυτής της διάταξης θα άρχιζε την 1-1-2021 με βάση τη μεταβολή τού προσδόκιμου της δεκαετίας 2010-2020.
Με αυτά τα δεδομένα, αναμενόταν αύξηση των γενικών ορίων ηλικίας το 2027 κατά 1,5 έτος. Υπενθυμίζεται ότι τα γενικά όρια, που είναι και από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, για πλήρη σύνταξη είναι σήμερα:
– 62 ετών: Με τουλάχιστον 40 έτη (12.000 ημέρες) ασφάλισης
– 67 ετών: Με τουλάχιστον 15 έτη (4.500 ημέρες) ασφάλισης
Με βάση τα στοιχεία της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, ενδεχόμενη αύξηση από το 2027 αποφεύχθηκε, τουλάχιστον για μία τριετία, δηλαδή έως το 2030. Ο λόγος είναι ότι η πλειονότητα των δεκάδων χιλιάδων νεκρών λόγω του Covid-19 ήταν άνθρωποι μεγάλης ηλικίας, συνεπώς το προσδόκιμο ζωής παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητο.
Ο Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) πιέζει συνεχώς, όλο και πιο έντονα τα τελευταία χρόνια, μαζί με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και την Παγκόσμια Τράπεζα για μείωση των δαπανών για τις συντάξεις και για την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης. O ΟΟΣΑ απευθύνεται στις κυβερνήσεις των κρατών- μελών του απαιτώντας κατάργηση των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων και αύξηση των γενικών ορίων συνταξιοδότησης, σε συνδυασμό με την ενεργοποίηση της «ρήτρας προσδόκιμου» που συνδέει την αύξηση ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου του γενικού πληθυσμού.
Τα ίδια υποστηρίζει -και μάλιστα σε πιο έντονο και απόλυτο ύφος- ο ΟΟΣΑ και στην πρόσφατη Εκθεσή του για τις συντάξεις στα κράτη-μέλη του με τίτλο «Pensions at a glance». Ειδικότερα, «προτείνει»:
1ον) την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης ανδρών και γυναικών πέραν του 67ου έτους έως και το 71ο για όσους εξέλθουν στη σύνταξη μέχρι το 2070,
2ον) την περαιτέρω μείωση των ποσοστών αναπλήρωσης,
3ον) τη διαρκή μείωση των συνταξιοδοτικών δαπανών,
4ον) την πιστή και σχολαστική εφαρμογή τής «ρήτρας προσδόκιμου» αφού, όπως αναφέρει στην Εκθεσή του, η χώρα μας είναι μεταξύ των κρατών-μελών που έχουν σε ισχύ νόμο για τη «ρήτρα προσδόκιμου» στα όρια συνταξιοδότησης, και
5ον) την περαιτέρω μείωση της σύνταξης των χαμηλοσυνταξιούχων με αιχμή την επιχορήγηση από τον Κρατικό Προϋπολογισμό τής εθνικής σύνταξης.
Για να στηρίξει τη σύστασή του αυτή, ο ΟΟΣΑ υποστηρίζει ότι δήθεν η χώρα μας έχει από τα χαμηλότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, λαμβάνοντας υπόψη, όμως, μόνο τα μεταβατικά όρια της περιόδου, τα οποία ούτως ή άλλως έχουν ημερομηνία λήξης.
