Η Ευρώπη θα συνεχίσει να έχει υψηλές τιμές στο πετρέλαιο
Παρά την αισθητή πτώση στις τιμές του πετρελαίου, που ακολούθησε την ανακοίνωση της εκεχειρίας δύο εβδομάδων ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, η Ευρώπη δεν μπορεί ακόμα να νιώσει πραγματική ανακούφιση. Οι μακροπρόθεσμες συνέπειες στις ενεργειακές προμήθειες του μπλοκ παραμένουν βαριές.
Ο πόλεμος με το Ιράν και το πρακτικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ προκάλεσαν την πιο σοβαρή διαταραχή στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου που έχει καταγραφεί ποτέ, όπως αναφέρει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA). Όλα δείχνουν ότι οι επιπτώσεις από τις επιθέσεις σε υποδομές του Κόλπου θα συνεχίσουν να γίνονται αισθητές για χρόνια.
Η Ευρώπη δέχεται σημαντικό πλήγμα, παρότι καλύπτει μόνο ένα μικρό ποσοστό των αναγκών της σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο απευθείας μέσω του Ορμούζ, το οποίο ελέγχεται από ιρανικές δυνάμεις.
Το άνοιγμα των Στενών αποτέλεσε μη διαπραγματεύσιμο όρο στη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός, καθώς η θαλάσσια αυτή οδός είναι ζωτικής σημασίας για τις παγκόσμιες μεταφορές αργού και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).
Σύμφωνα με τον IEA, το 2025 διέρχονταν καθημερινά από τα Στενά σχεδόν 15 εκατομμύρια βαρέλια αργού. Από αυτά, μόλις περίπου 600.000 βαρέλια την ημέρα, δηλαδή μόλις το 4% κατευθύνονταν προς την Ευρώπη, ενώ οι συνολικές ημερήσιες ανάγκες της ΕΕ φτάνουν τα 13 εκατομμύρια βαρέλια. Παρόλα αυτά, ακόμα και με μια ενδεχόμενη μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία, μια απότομη πτώση στις τιμές της βενζίνης στην Ευρώπη φαντάζει απίθανη.
«Αν η ειρήνη επικρατήσει ακόμα και αύριο, δεν πρόκειται να επιστρέψουμε στην κανονικότητα σύντομα», είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν.
Πώς οι παγκόσμιες τιμές επηρεάζουν τις ευρωπαϊκές εισαγωγές
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει το 80-85% του πετρελαίου που καταναλώνει, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, από πολλούς διαφορετικούς προμηθευτές. Οι ΗΠΑ παραμένουν ο μεγαλύτερος εξαγωγέας με 15,1% σε αξία, ενώ ακολουθούν η Νορβηγία και το Καζακστάν. Το μεγαλύτερο μέρος του διεθνούς εμπορίου αργού τιμολογείται με βάση το Brent, το βασικό διεθνές σημείο αναφοράς.
Οι τιμές για παράδοση τον επόμενο μήνα είχαν εκτοξευθεί από τα 72-73 δολάρια το βαρέλι πριν από τον πόλεμο, φτάνοντας σχεδόν τα 120 δολάρια στο αποκορύφωμα της κρίσης, ενώ μετά την εκεχειρία διαμορφώνονταν γύρω στα 93 δολάρια την Τετάρτη.
Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη επίσης ανέβηκαν από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξέσπασε η σύγκρουση. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης εκτοξεύθηκαν από περίπου 35,5 ευρώ ανά MWh σε έως 61,93 ευρώ/MWh στις 19 Μαρτίου, ενώ μετά την κατάπαυση του πυρός η τιμή είχε πέσει στα περίπου 44 ευρώ/MWh.
Πώς οι παγκόσμιες τιμές φτάνουν στον Ευρωπαίο καταναλωτή
Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος καθορίζεται από την πιο ακριβή πηγή παραγωγής, που συχνά είναι το φυσικό αέριο. Όπως εξηγούσε πριν από την εκεχειρία ο ειδικός σε θέματα φυσικού αερίου της ICIS UK, Ίθαν Τιλκοκ, «οι υψηλότερες τιμές φυσικού αερίου επηρεάζουν τους λογαριασμούς ενέργειας τόσο άμεσα, όσο και έμμεσα μέσω του υψηλότερου κόστους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες καύσης φυσικού αερίου».
Οι σταθερές συμβάσεις και τα κρατικά μέτρα στήριξης μπορούν να καθυστερήσουν ή να αμβλύνουν το πλήγμα. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, οι τιμές χονδρικής του φυσικού αερίου (TTF) επηρεάζουν κατά περίπου 40% τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και κατά 50-60% τις τιμές φυσικού αερίου για νοικοκυριά, ενώ το υπόλοιπο αφορά φόρους, χρεώσεις δικτύου και ασφάλειες.
Για τα καύσιμα κίνησης, η Γαλλική Κεντρική Τράπεζα εκτιμά ότι μια αύξηση 1% στις τιμές των διυλισμένων προϊόντων οδηγεί σε αύξηση περίπου 0,75% στις τιμές προ φόρων και μόλις 0,3% στα πρατήρια, ανάλογα με το φορολογικό καθεστώς κάθε χώρας. Μια άνοδος 10 δολαρίων στην τιμή του αργού μεταφράζεται σε αύξηση 3-6 λεπτών του ευρώ ανά λίτρο για τον Ευρωπαίο οδηγό, ανάλογα με τους εθνικούς φόρους.
Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι συναλλαγματικές ισοτιμίες, καθώς το πετρέλαιο τιμολογείται σε δολάρια. Ένα πιο αδύναμο ευρώ αυξάνει το κόστος ακόμα και αν οι διεθνείς τιμές αναφοράς παραμείνουν σταθερές.
Για να συγκρατήσουν τις ανατιμήσεις, υπουργοί από Ιταλία, Γερμανία, Ισπανία, Πορτογαλία και Αυστρία έχουν ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξετάσει το ενδεχόμενο επιβολής φόρου στα υπερκέρδη των ενεργειακών εταιρειών.
