Η διάταξη Χατζηδάκη με την οποία καταργούνται οι Τοπικές Επιτροπές Ενστάσεων, ώστε οι συνταξιούχοι να μη διεκδικούν τα ποσά που τους οφείλονται
Η εκκαθάριση του τεράστιου στοκ των εκκρεμών αιτήσεων συνταξιοδότησης ήταν ένα από τα επιτεύγματα της κυβέρνησης τα προηγούμενα χρόνια, καθώς, πλην εξαιρέσεων, έπαψε το θλιβερό φαινόμενο ασφαλισμένοι να παραμένουν επί σειρά ετών -που μπορεί να έφταναν ακόμη και τα έξι- προκειμένου να πάρουν τη σύνταξή τους. Ωστόσο, ο τρόπος που επελέγη από τον τότε υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Κωστή Χατζηδάκη, όπως ήδη έγραφε η «δημοκρατία» από το 2022, μπορεί να έδωσε σε εκατοντάδες χιλιάδες ασφαλισμένους μια μεγάλη οικονομική ανάσα, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τους απέδωσε και τα χρήματα που δικαιούνται.
Τέσσερα χρόνια μετά, οι εκτιμήσεις των ειδικών της Κοινωνικής Ασφάλισης επιβεβαιώθηκαν, καθώς μεγάλο ποσοστό των συνταξιοδοτικών αποφάσεων ήταν λανθασμένες, με συνέπεια τώρα οι συνταξιούχοι αυτοί να υποχρεώνονται στη βάσανο των ενστάσεων προς τον ΕΦΚΑ, προκειμένου να διορθωθούν τα ποσά.
Το αποτέλεσμα είναι ένα μέρος του στοκ των εκκρεμών συντάξεων να έχει μετατραπεί σε… στοκ ενστάσεων και για να το θεραπεύσει αυτό, ο ίδιος ο Κωστής Χατζηδάκης, ως αντιπρόεδρος της κυβέρνησης πια, πήρε μια πολιτική πρωτοβουλία που μπορεί να χαρακτηριστεί τουλάχιστον περίεργη: Με πρόσφατη διάταξη νόμου κατήργησε τις Τοπικές Επιτροπές Ενστάσεων του Ενιαίου Φορέα Κοινωνικής Ασφάλισης.
Τον Απρίλιο του 2022, με τον νόμο 4921, θεσπίστηκε η έκδοση συνταξιοδοτικών αποφάσεων με διαδικασίες fast track. Επρόκειτο, ουσιαστικά, για τη δυνατότητα που έδωσε το υπουργείο Εργασίας στον ΕΦΚΑ να εκδίδει τις αποφάσεις εντός τριών μηνών, με όποια στοιχεία είχε στη διάθεσή του, κατά κύριο λόγο τα ψηφιοποιημένα ένσημα παλαιότερων ετών.
Δικηγόροι εργατολόγοι είχαν από τότε προειδοποιήσει ότι με αυτόν τον τρόπο θα εκδοθούν αποφάσεις που δεν λαμβάνουν υπόψη το σύνολο του ασφαλιστικού ιστορικού των εργαζομένων και άρα με μικρότερα ποσά. Παρά τις πύρινες διαψεύσεις, αυτό επιβεβαιώθηκε στην πάροδο του χρόνου, καθώς ο διοικητής του ΕΦΚΑ παραδέχτηκε ότι τουλάχιστον το 13% των αποφάσεων που βγήκαν εκείνο το διάστημα ήταν όντως λανθασμένες.
Με την παραίνεση των ειδικών η πλειονότητα των συνταξιούχων τότε κατέθετε ένσταση αμέσως με την έκδοση της συνταξιοδοτικής απόφασης.
Την ίδια στιγμή, βέβαια, στον ΕΦΚΑ έχουν συσσωρευτεί ενστάσεις και από άλλες κατηγορίες συνταξιούχων, όπως είναι όσοι είχαν παράλληλη ασφάλιση ή κατέβαλλαν μεγαλύτερες εισφορές στη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, και οι οποίοι -μετά τη σωστή μέτρηση των ενσήμων- έχουν και αυτοί λαμβάνειν σημαντικές αυξήσεις και αναδρομικά. Το αποτέλεσμα είναι αυτή την περίοδο ναι μεν οι εκκρεμείς συντάξεις να έχουν μειωθεί σε περίπου 45.000 (15.000 κύριες και 30.000 επικουρικές), οι ενστάσεις δε να προσεγγίζουν αυτόν τον αριθμό από τις τρεις κατηγορίες που προαναφέραμε.
Οσον αφορά δε τα ποσά που οφείλει ο ΕΦΚΑ, αυτά είναι δύσκολο να υπολογιστούν συνολικά, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις συνταξιούχοι έχουν λαμβάνειν ανά περίπτωση ακόμη και ποσά που προσεγγίζουν τα 15.000 ευρώ.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης ενέταξε σε νομοσχέδιο που ψηφίστηκε από τη Βουλή πριν από το Πάσχα, διάταξη η οποία κατήργησε τις Τοπικές Επιτροπές Ενστάσεων του ΕΦΚΑ, με πρόσχημα την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, και συγκεκριμένα με το άρθρο 10 του νόμου 5293/2026.
Οι 120 επιτροπές αυτές σε όλη την Ελλάδα (35 σε Αθήνα, Πειραιά, Θεσσαλονίκη και 85 στην περιφέρεια) λειτουργούσαν ως το πρωτοβάθμιο όργανο ελέγχου και επίλυσης διαφορών μεταξύ των ασφαλισμένων και του e-ΕΦΚΑ. Η κύρια αρμοδιότητά τους ήταν η εξέταση των ενδικοφανών προσφυγών για ασφαλιστικά ζητήματα, όπως αμφισβητήσεις για τον αριθμό των ενσήμων ή την υπαγωγή στην ασφάλιση και ενστάσεις κατά αποφάσεων που απέρριπταν αιτήματα συνταξιοδότησης ή υπολόγιζαν λανθασμένα το ποσό της σύνταξης.
Το κυριότερο, όμως, ήταν το πρώτο καταφύγιο των ασφαλισμένων και κυρίως των συνταξιούχων οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα -πολλές φορές μάλιστα χωρίς δικαστική συνδρομή- να προσπαθήσουν να βρουν το δίκιο τους σε μία υπηρεσία, χωρίς να χρειάζεται να πληρώσουν δικηγόρους ή να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις ώστε να φτάσουν στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Η διάταξη προβλέπει ότι στο εξής «οι ενδικοφανείς προσφυγές εξετάζονται υποχρεωτικά από ενιαίο κεντρικό όργανο εξέτασης προσφυγών του εκάστοτε φορέα, το οποίο μπορεί να αποτελείται από περισσότερα κλιμάκια» και επιπλέον δεν επιτρέπεται να γίνεται αυτό από όργανα με καθορισμένη τοπική αρμοδιότητα. Ετσι, για τους ασφαλισμένους στην περιφέρεια η φυσική παρουσία αντικαταστάθηκε υποχρεωτικά από τη δυνατότητα συμμετοχής μέσω τηλεδιάσκεψης!
