Σε περιπέτειες κινδυνεύει να μπει η εστίαση! Τον προβληματισμό και την αγωνία ενός ολόκληρου κλάδου για την επόμενη μέρα περιγράφει ο Ιωάννης Δαβερώνης, γενικός γραμματέας της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Εστιατορικών και Συναφών Επαγγελμάτων (ΠΟΕΣΕ) και πρόεδρος της Ενωσης Εστιατορίων και Συναφών Αττικής (ΕΕΕΣΑ).
- Από τον Βασίλη Παπακωνσταντόπουλο
Τα στοιχεία, άλλωστε, της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 αποτυπώνουν τις δυσκολίες για τις επιχειρήσεις της εστίασης. Παρά τους πανηγυρισμούς για ακόμα ένα «χρυσό καλοκαίρι» του ελληνικού τουρισμού, με τις ταξιδιωτικές εισπράξεις να αγγίζουν την περίοδο Ιανουαρίου – Ιουνίου 2026 τα 8,8 δισ. ευρώ (+14,8%) και τις αφίξεις επιβατών να φτάνουν τις 13.500.000 (15,4%), ο τζίρος της εστίασης υποχώρησε αισθητά. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει την πίεση που συνεχίζει να ασκεί η ακρίβεια στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς, περιορίζοντας τις δαπάνες για φαγητό εκτός σπιτιού.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η μείωση του τζίρου αυτή καθαυτή, αλλά ότι καταγράφεται σε ένα περιβάλλον όπου όλα τα κόστη συνεχίζουν να ανεβαίνουν, με τους επιχειρηματίες του κλάδου να έχουν μεγάλες οφειλές και να εκπέμπουν σήμα κινδύνου για τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεών τους. «Οι υποχρεώσεις είναι πάρα πολλές για μία επιχείρηση εστίασης. Πρέπει να πληρώσει την Εφορία, τον ΕΦΚΑ, τα δικαιώματα για τη μουσική, τον δήμο, το πολύ αυξημένο κόστος ενέργειας. Η επιχειρηματικότητα στηρίζεται σε μια λεπτή κλωστή κι αυτό είναι πολύ ανησυχητικό. Δεν μπορούμε να ζούμε μονίμως με κινδύνους και με μια αγωνία για το αν μπορούμε να πληρώσουμε τις υποχρεώσεις μας» τόνισε στην «κυριακάτικη δημοκρατία» ο κ. Δαβερώνης.
Μίλησε για εξοντωτικές ασφαλιστικές εισφορές, για πολύ υψηλό ΦΠΑ στον καφέ (ο ελληνικός είναι στο 24%) και για αυξημένο κόστος στις πρώτες ύλες, με συνέπεια πολλές επιχειρήσεις του κλάδου να μην έχουν καθόλου κερδοφορία.
Περιγράφοντας την κατάσταση που επικρατεί στους περισσότερους τουριστικούς προορισμούς, ο γενικός γραμματέας της ΠΟΕΣΕ σημείωσε ότι πολλοί ψωνίζουν στα σούπερ μάρκετ και τρώνε μέσα στα καταλύματα και τα Airbnb ή κλείνουν πακέτα all inclusive στα μεγάλα ξενοδοχεία.
«Το θέμα δεν είναι μόνο πόσο τουρισμό έχουμε, αλλά και τι τουρισμό έχουμε. Η φιλοσοφία του επισκέπτη έχει αλλάξει. Δεν λέμε ότι δεν υπάρχει κινητικότητα στα εστιατόρια, συνήθως όμως οι παραγγελίες είναι μειωμένες. Μία πίτσα ή μια ποικιλία κρεατικών στη μέση και δύο μπίρες» εξήγησε ο κ. Δαβερώνης. Κάτι που, όπως είπε, εκπορεύεται από την ακρίβεια και τη μειωμένη καταναλωτική δύναμη.
Τα….ρεκόρ
Σύμφωνα, λοιπόν, με τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ., ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων εστίασης διαμορφώθηκε το δεύτερο τρίμηνο του έτους σε περίπου 3,165 δισ. ευρώ, μειωμένος κατά 2,5% σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του προηγούμενου έτους.
Συνυπολογίζοντας, δε, και τον πληθωρισμό της περιόδου, η πραγματική υποχώρηση της δραστηριότητας στον κλάδο εκτιμάται ότι είναι ακόμη μεγαλύτερη, αγγίζοντας το 7%.
Αναλύοντας τα στοιχεία της ΕΛ.ΣΤΑΤ. διαπιστώνει κάποιος πως από τις 21 Περιφερειακές Ενότητες με συμμετοχή τουλάχιστον 1% στον ετήσιο τζίρο του κλάδου της εστίασης οι 15 εμφάνισαν πτώση. Η μεγαλύτερη υποχώρηση σημειώθηκε στην Αχαΐα, με -11,7%, ενώ ακολουθούν η Μεσσηνία με -8,8%, η Θεσσαλονίκη με -7,7%, η Χαλκιδική με -7,3% και η Κως με -6,9%.
Στην Αττική ο κύκλος εργασιών μειώθηκε κατά 1,7%, ενώ από τις υπόλοιπες αγορές η σημαντικότερη κάμψη παρατηρείται στην Αργολίδα, με -12,1%. Αρνητική ήταν η εικόνα και σε αρκετές ακόμη περιοχές, καθώς η Καρδίτσα κατέγραψε μείωση 9,4%, οι Σέρρες 8,5%, η Ηλεία 8,4%, η Θάσος, 18,1%, η Λέσβος 15,2%, η Αρτα, 12%, η Καβάλα 10,8% και η Ροδόπη 10,1%.
Εντελώς διαφορετική είναι η εικόνα στην αγορά του τουρισμού, με τον τζίρο των επιχειρήσεων του κλάδου των καταλυμάτων να φτάνει στο β’ τρίμηνο του έτους στα 3,304 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 6,1% σε σχέση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025, όταν είχε διαμορφωθεί στα 3,113 δισ. ευρώ.
Μεταξύ των μεγάλων αγορών του κλάδου η σημαντικότερη αύξηση καταγράφηκε στη Θεσσαλονίκη, με 13,8%. Ακολούθησαν το Ηράκλειο, όπου ο τζίρος αυξήθηκε κατά 12,2%, τα Χανιά (+6,8%), η Θήρα (+5,8%) και το Ρέθυμνο (+5,6%). Οσον αφορά την Αττική, το β’ τρίμηνο του 2026 ο τζίρος των καταλυμάτων ανήλθε σε 865.900.000 ευρώ, αυξημένος κατά 5,6% σε ετήσια βάση.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της ψαλίδας που ανοίγει αποτελεί η Θεσσαλονίκη, με τον τζίρο των καταλυμάτων να αυξάνεται κατά 13,8% και της εστίασης να μειώνεται κατά 7,7%. Αντίστοιχη απόκλιση καταγράφεται στη Χαλκιδική, με άνοδο 2% στα καταλύματα και πτώση 7,3% στην εστίαση, στη Ζάκυνθο με +6,3%, και -5,2%, αντίστοιχα, στην Κω με +4,6% και -6,9%, στο Ηράκλειο Κρήτης με +12,2% και -3,1% και στην Αττική με +5,6% στα καταλύματα και -1,7% στην εστίαση.
Η Μύκονος ήταν από τις λίγες μεγάλες τουριστικές αγορές όπου υποχώρησαν και τα καταλύματα (-1,5%) και η εστίαση (-0,6%). Στον αντίποδα, «χρυσό καλοκαίρι» διανύει η Μήλος, εμφανίζοντας άνοδο 18,4% στα καταλύματα και 12,2% στην εστίαση. Από κοντά η Πάρος με +9,2% και + 6,1% και η Νάξος με +9,4% και +5,3%.
Πτωτικά και το εμπόριο
Πέρα από τον κλάδο της εστίασης, και αυτός του εμπορίου δεν είχε τα αναμενόμενα οφέλη από τον τουρισμό. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΕΕ, οι ισχυρές επιδόσεις του πρώτου εξαμήνου δεν αποτυπώθηκαν και στα μεγέθη του εμπορίου, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ουσιαστικές παρεμβάσεις στον τομέα καλύτερης σύνδεσης εμπορίου και τουρισμού και προώθησης ενός νέου brand name της χώρας και ως αγοραστικού προορισμού.
Αυτό που προκαλεί εύλογο προβληματισμό είναι τα ιδιαίτερα αρνητικά αποτελέσματα του β΄ τριμήνου, τα οποία επιτάχυναν την πτώση του κύκλου εργασιών.
Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη διεθνή αβεβαιότητα, τη μικρή διασυνδεσιμότητα εμπορίου και τουρισμού, τις πληθωριστικές πιέσεις, την άνοδο των επιτοκίων παρέμβασης, τον τερματισμό του Ταμείου Ανάκαμψης και τη συρρίκνωση των ρυθμών οικονομικής μεγέθυνσης διεθνώς, δεν φαίνεται να επιτρέπει αισιοδοξία για το μέλλον.
