Αποκάλυψη της εφημερίδας «Ελευθερία» για απευθείας αναθέσεις στον Δήμο Ελασσόνας
* Όλες προς την ίδια εταιρεία με το ίδιο αντικείμενο και «σπασμένες» σε επί μέρους τμήματα συνολικού προϋπολογισμού 210.668,94 ευρώ * Καταγγελίες και ερωτηματικά για τη μη ύπαρξη πρόσκλησης για ανοιχτό διαγωνισμό * Αναγκαία η άμεση διερεύνηση από τις αρμόδιες αρχές
Σοβαρά ερωτήματα για τη διαχείριση δημόσιου χρήματος και την τήρηση της νομιμότητας εγείρονται στον Δήμο Ελασσόνας, υπό τη διοίκηση του δημάρχου, Νίκου Γάτσα.
Σύμφωνα με έγγραφα, ο Δήμος φέρεται να έχει προχωρήσει σε μια σειρά απευθείας αναθέσεων, όλες προς μια συγκεκριμένη εταιρεία, παρόλη την κατακραυγή που δέχθηκε στο παρελθόν όταν παρατηρήθηκε ανάλογο φαινόμενο αναθέσεων.
Το αξιοσημείωτο είναι πως σε κάθε μεμονωμένη ανάθεση -σύμφωνα με τα σχετικά έγγραφα- δεν υπερβαίνει μεν το όριο των 30.000 ευρώ, αλλά το συνολικό ποσό αυτών των αναθέσεων στην ίδια ακριβώς εταιρεία για το ίδιο αντικείμενο αθροιστικά αγγίζει τις 210.668,94 ευρώ (με τον ΦΠΑ).
Καταγγελίες αναφέρουν, επίσης, ότι για τις υπηρεσίες αυτές δεν υπήρξε ποτέ πρόσκληση προς άλλους, από τον Δήμο Ελασσόνας, για να καταθέσουν τις δικές τους προσφορές.
Η απευθείας ανάθεση είναι μια διαδικασία με την οποία το κράτος ή ένας Δήμος μπορεί να προμηθευτεί αγαθά, υπηρεσίες ή να αναθέσει έργα, χωρίς να κάνει ανοιχτό διαγωνισμό, όπου πολλοί θα μπορούσαν να συμμετάσχουν.
Είναι μια εξαίρεση στον κανόνα των ανοιχτών διαγωνισμών και προβλέπεται κυρίως για λόγους ταχύτητας και ευελιξίας, όταν η αξία της σύμβασης είναι χαμηλή.
Ο βασικός νόμος που ρυθμίζει τις δημόσιες συμβάσεις είναι ο Νόμος 4412/2016.
Για τις γενικές υπηρεσίες, η απευθείας ανάθεση επιτρέπεται όταν η εκτιμώμενη αξία της σύμβασης (χωρίς ΦΠΑ) δεν υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ (Άρθρο 118 του Ν. 4412/2016, όπως ισχύει μετά και τις τροποποιήσεις του Ν. 4782/2021).
Για συμβάσεις εξαιρετικά χαμηλής αξίας, έως 2.500 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), η διαδικασία είναι ακόμα πιο απλή (Άρθρο 328 του Ν. 4412/2016).
Είναι αξιοσημείωτο ότι οι εν λόγω αναθέσεις υπογράφηκαν ακριβώς την ίδια μέρα, στις 15-9-2025 και με αριθμό πρωτοκόλλου από 2108 έως 2113.
Πρόκειται για ίδιο έργο σε τμήματα; Ή επιλέχθηκε αυτός ο τρόπος για να λάβει η εταιρεία το συνολικό ποσό των 210.668,94 ευρώ, για ένα έργο το οποίο θα έπρεπε να δοθεί σε διαγωνισμό συνολικά;
Αν είναι έτσι, τότε η νόμιμη διαδικασία είναι αυτή της προκήρυξης διαγωνισμού.
Εδώ ακριβώς εντοπίζεται η πρώτη μεγάλη ανησυχία στην περίπτωση του Δήμου Ελασσόνας.
Ακόμη κι αν κάθε επιμέρους ανάθεση είναι στο όριο των 30.000 ευρώ, το ερώτημα που τίθεται είναι: Μήπως αυτές οι πολλαπλές οριακές αναθέσεις στο ίδιο πρόσωπο για παρόμοιες υπηρεσίες υποκρύπτουν στην πραγματικότητα μια ενιαία, μεγαλύτερη ανάγκη του Δήμου;
Αν ναι, τότε βρισκόμαστε μπροστά σε αυτό που ο νόμος ονομάζει «κατάτμηση σύμβασης». Δηλαδή το «σπάσιμο» μιας μεγάλης σύμβασης (που θα απαιτούσε ανοιχτό διαγωνισμό) σε πολλές μικρότερες, για να αποφευχθεί ο διαγωνισμός και να γίνει με απευθείας ανάθεση.
Η κατάτμηση σύμβασης ρητά απαγορεύεται από το Άρθρο 6, παράγραφος 11 του Ν. 4412/2016. Σκοπός της απαγόρευσης είναι να διασφαλιστεί ο ανταγωνισμός και η διαφάνεια.
Εάν η συνολική ανάγκη του Δήμου για τις υπηρεσίες ήταν μεγάλη και μάλιστα αξίας τόσων χιλιάδων ευρώ, τότε θα έπρεπε να έχει προκηρυχθεί ανοιχτός διαγωνισμός, δίνοντας την ευκαιρία σε όλους τους ενδιαφερόμενους να καταθέσουν προσφορά.
Έλλειψη έρευνας αγοράς και ανταγωνισμού
Ένα κρίσιμο σημείο είναι ότι ποτέ δεν κλήθηκαν ενδιαφερόμενοι να δώσουν προσφορά. Ακόμη και στις περιπτώσεις που επιτρέπεται η απευθείας ανάθεση (δηλαδή για ποσά κάτω των 30.000 ευρώ), η αναθέτουσα αρχή (ο Δήμος) οφείλει να δρα με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον.
Ο νόμος (Άρθρο 118, παρ. 2 του Ν. 4412/2016) αναφέρει ότι η αναθέτουσα αρχή «δύναται να απευθύνεται σε έναν ή περισσότερους οικονομικούς φορείς».
Παρόλο που δεν είναι πάντα νομικά υποχρεωτικό να ζητηθούν τρεις προσφορές για κάθε απευθείας ανάθεση, η συστηματική επιλογή ενός και μόνο παρόχου χωρίς καμία έρευνα αγοράς ή πρόσκληση σε άλλους εγείρει σοβαρά ερωτήματα για:
– Τη διαφάνεια: Γιατί επιλέγεται μόνο αυτό το πρόσωπο;
– Την οικονομία: Πώς ξέρει ο Δήμος ότι πετυχαίνει την καλύτερη τιμή για τις υπηρεσίες που λαμβάνει, αν δε συγκρίνει προσφορές;
– Την ίση μεταχείριση: Γιατί δε δίνεται η ευκαιρία και σε άλλους επαγγελματίες του χώρου;
Για συμβάσεις αξίας άνω των 2.500 ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), η αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να αναρτά στο ΚΗΜΔΗΣ (Κεντρικό Ηλεκτρονικό Μητρώο Δημοσίων Συμβάσεων) όχι μόνο την απόφαση ανάθεσης, αλλά και την πρόσκληση (εφόσον εκδόθηκε) ή την τεκμηρίωση της έρευνας αγοράς που έκανε. Είναι, άραγε, διαθέσιμα τέτοια έγγραφα για όλες τις αναθέσεις;
Οι πρακτικές αυτές, εάν ευσταθούν, δεν είναι απλά τεχνικές παρατυπίες. Αφορούν τον τρόπο που διαχειρίζονται τα χρήματα των δημοτών. Η έλλειψη ανταγωνισμού μπορεί να οδηγήσει σε:
– υψηλότερες τιμές για τις παρεχόμενες υπηρεσίες,
– χαμηλότερη ποιότητα υπηρεσιών,
– ευνοιοκρατία και δημιουργία σχέσεων εξάρτησης,
– απώλεια εμπιστοσύνης των πολιτών στους θεσμούς.
Η περίπτωση του Δήμου Ελασσόνας χρήζει άμεσης και ενδελεχούς διερεύνησης. Οι δημότες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν πώς δαπανώνται τα χρήματά τους και να είναι βέβαιοι ότι τηρούνται οι αρχές της διαφάνειας, του ανταγωνισμού και της χρηστής διοίκησης.
Η απλή επίκληση της «ευελιξίας» των απευθείας αναθέσεων δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για πρακτικές που υπονομεύουν τον υγιή ανταγωνισμό και εγείρουν ερωτήματα για την ακεραιότητα των διαδικασιών. Αναμένουμε τις επίσημες απαντήσεις και τις όποιες ενέργειες από τις αρμόδιες αρχές.
ΛΕΝΑ ΚΙΣΣΑΒΟΥ