Του Μανώλη Κοττάκη
Ήταν περασμένες δέκα στον αύλειο χώρο στο πίσω μέρος του Κοινοβουλίου προχθές το βράδυ, με τη συναυλία του Σταύρου Ξαρχάκου, που έγινε με πρωτοβουλία του προέδρου της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, προς τιμήν του μεγάλου μας συνθέτη, να είναι σε εξέλιξη. Ο φωτισμός της Ντεκώ με τις χρωματικές εναλλαγές του σε αχνό κόκκινο και γαλάζιο ήταν εκπληκτικός και δημιουργούσε στους 2.000 θεατές μια υποβλητική ατμόσφαιρα δέους.
Ο Ξαρχάκος πήρε το μικρόφωνο για να μας εξηγήσει πως το επόμενο τραγούδι που θα ακούγαμε είναι νέο και θα το ερμηνεύσει η σύζυγός του, Ηρώ Σαΐα, σε στίχους Λίνας Νικολακοπούλου. «Ας είναι καλά που γράφει τόσο ωραία!» είπε. Τίτλος του «Αγάπη μου, Ελλάδα» και όλο το νόημα ήταν στο τελευταίο κουπλέ.
«Αυτά σου γράφω σήμερα, αγάπη μου Ελλάδα
Και μη ρωτάς τι προσπαθώ και μη ρωτάς τι ελπίζω
Γυρνάω, σου δίνω ένα φιλί
Τα βάσανα γκρεμίζω
Ετούτη η ζούγκλα ανήκει μόνο στα θηρία
Κι όλοι κοιτάμε πού να πάμε διακοπές
Τέσσερα χρόνια θες για μια ψηφοφορία
Ψηφίζεις το αύριο και βγαίνει πάλι χθες».
Στην πρώτη σειρά των καθισμάτων ήταν, από από την έναρξη της συναυλίας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, οι πρόεδροι των Κοινοβουλευτικών Ομάδων του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας και του ΣΥΡΙΖΑ Σωκράτης Φάμμελος, ο Βύρων Πολύδωρας, βουλευτές από όλα τα κόμματα, στο παρά πέντε πριν από το τέλος παρουσιάστηκε σε «ώρα ΠΑΣΟΚ», τύπου σταρ, και η Ζωή Κωνσταντοπούλου (Ανδρουλάκης, Βελόπουλος, Νατσιός, απόντες).
Όταν όμως άναψαν τα φώτα, το πλήθος του κόσμου, που ανταποκρίθηκε στην πρόσκληση του προέδρου της Βουλής και απολάμβανε τη συναυλία με τις συνθέσεις και τα τραγούδια του Ξαρχάκου, που αποτελούν τμήμα της κιβωτού του Έθνους, αιφνιδιάστηκε. Ο κύριοι Μητσοτάκης και Χατζηδάκης είχαν αποχωρήσει, είχαν γίνει καπνός, πράξη εντελώς άκομψη και απρεπής. Έχασαν έτσι την ευκαιρία να ακούσουν το «συστημένο» των Ξαρχάκου – Νικολακοπούλου: «Ψηφίζεις το αύριο και βγαίνει πάντα χθες!».
Κάποτε οι πρωθυπουργοί είχαν χιούμορ, τώρα πια όχι. Μια πρώτη εξήγηση που δόθηκε από αρμόδια χείλη ήταν ότι η αποχώρηση του πρωθυπουργού ήταν «προγραμματισμένη». Ότι είχε ενημερώσει πως «θα φύγει στα μισά». Για να πάει πού; Είχε κάτι καλύτερο να κάνει; Φεύγουν έτσι οι πρωθυπουργοί από συναυλίες τιμής σε έναν συνθέτη που έχει τιμήσει τη χώρα και που επιπροσθέτως, αν και πνευματικός άνθρωπος, δεν ιδιώτευσε ποτέ στη ζωή του, διετέλεσε βουλευτής και ευρωβουλευτής της Ν.Δ; Έτσι τιμούν οι πρωθυπουργοί τους ανθρώπους του πνεύματος;
Ωστόσο, τα περί «προγραμματισμένου» ήταν μάλλον προφάσεις εν αμαρτίαις. Ο πρωθυπουργός ενοχλήθηκε, σύμφωνα με την κοινή εκτίμηση των παρισταμένων, επειδή ο κ. Ξαρχάκος του απηύθυνε στα μέσα της συναυλίας δραματική έκκληση να προστατέψει τη νεολαία από τον τζόγο. Δραματική μεν, ευγενική δε. Και πάντως καθόλου προσβλητική. «Δράττομαι της ευκαιρίας, κύριε πρωθυπουργέ, να σας θέσω ένα θέμα γνωρίζοντας το ενδιαφέρον σας για τη νεολαία και πολύ σας συγχαίρω γι’ αυτό» είπε εισαγωγικά ο κ. Ξαρχάκος και αφού υπογράμμισε, καταχειροκροτούμενος, ότι, σύμφωνα με τον Πυθαγόρα, «τα θεμέλια μιας πολιτείας είναι η ανατροφή της νεολαίας», τόνισε: «Σας κάνω έκκληση, κύριε πρωθυπουργέ. Προστατέψτε τη νεολαία από τον τζόγο. Βλέπω αυτές τις διαφημίσεις κάθε μέρα στις τηλεοράσεις που έχουν και υποσημειώσεις γεμάτες φαρισαϊσμό όπως: Κίνδυνος εθισμού! Κίνδυνος απώλειας περιουσίας! Και το αποκορύφωμα: “ Παίξτε υπεύθυνα!”».
Εάν αυτό ενόχλησε τον κ. Μητσοτάκη, άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου. Επειδή όμως κάποτε ο πρωθυπουργός δήλωσε σε ανθρώπους της Τέχνης και των Γραμμάτων σε ιδιωτικό δείπνο ότι «φοβάμαι τον πολιτισμό» δεν μπορεί να αποκλείσει κανείς την πιθανότητα να εξέλαβε ήχους, λέξεις, νοήματα, συνθέσεις, εικόνες σαν και αυτά που αποτελούν το μοναδικό αμάλγαμα του Ξαρχάκου ως βασανιστήριο ξένο προς τον ξενόφερτο πολιτισμικό του κώδικα.
Ειδικώς, μάλιστα, που ο πρόεδρος της Βουλής, ο οποίος τίμησε με το μετάλλιό της τον εξέχοντα συνθέτη μας, έδωσε στην άριστα οργανωμένη αφιερωματική συναυλία (συγχαρητήρια στο γραφείο Δημοσίων Σχέσεων της Βουλής) τον τίτλο «Η ψυχή που έγινε μουσική». Να γιατί αγαπάμε τον Νικήτα. Και να γιατί ασκούμε αυστηρή αλλά καλόπιστη κριτική στον κύριο Μητσοτάκη. Ποια ταύτιση μπορεί να έχει ο ζάπλουτος πρωθυπουργός με συνθέσεις που φέρουν τον τίτλο «Δώσ’ μου χέρι να πιαστώ», «Θα έρθει άσπρη μέρα και για εμάς», «Γειτονιά ο δρόμος σου στενός, παγωνιά και γκρίζος ουρανός. Υπομονή!»;
Ο Ξαρχάκος, δεκαετίες τώρα, περιγράφει μια Ελλάδα που ο πρωθυπουργός προσεγγίζει μόνο ως πελάτη-ψηφοφόρο, αλλά δεν ταυτίζεται μαζί της. Ενώ το παιδί του ναυτικού από την Άνδρο, ο Νικήτας Κακλαμάνης, όχι απλώς ταυτίζεται μαζί της αλλά -το κυριότερο- νιώθει άνετα μαζί της. Γι’ αυτό δεν σταμάτησε να τραγουδά Γκάτσο και «μονάχος βρες την άκρη της κλωστής και αν είσαι τυχερός ξεκίνα πάλι!».
Σε κάθε περίπτωση, η εκδήλωση αυτή είχε και ένα άλλο νόημα: να τιμήσει τον πνευματικό άνθρωπο Ξαρχάκο, που ποτέ στη ζωή του δεν ιδιώτευσε. Η γενιά του δεν ιδιώτευσε και -το κυριότερο- δεν σιώπησε. Ο μαέστρος διεύθυνε την ορχήστρα του, τους μουσικούς του, την Ηρώ Σαΐα και τον Δημήτρη Μπάση, τα παιδιά του, Σταύρο τζούνιορ, που έπαιξε πιάνο στο «Σάντα Φε», και την κόρη του Ιζόλδη, κοιτώντας προς τα παράθυρα ενός κτιρίου και ενός θεσμού τον οποίο υπηρέτησε ως βουλευτής.
Κάποτε, το 1989, επί Κωνσταντίνου Μητσοτάκη ήταν μέσα, προχθές το βράδυ ήταν έξω, στο προαύλιο, στο ύψος του Εντευκτηρίου των βουλευτών και του γραφείου προέδρου. Και παρατηρώντας τον κύριο Ξαρχάκο, θυμήθηκα ότι όλοι σχεδόν οι μεγάλοι μας συνθέτες, πλην Χατζηδάκη, που και αυτός όμως πήρε πολιτικό κόστος με το περιοδικό «Τέταρτο», αποκαλύπτοντας την ιδεολογική του ταυτότητα χωρίς να παγιδευτεί ποτέ σε διαχωριστικές γραμμές, υπηρέτησαν το Έθνος ως βουλευτές ή υπουργοί: Και ο Ξαρχάκος, και ο Θεοδωράκης, και ο Μικρούτσικος, και η Άννα Συνοδινού, και η Μελίνα Μερκούρη, και η Νάνα Μούσχουρη, και η Μαρία Φαραντούρη, και η Αιμιλία Υψηλάντη, και ο Κώστας Καζάκος κ.ά.
Γι’ αυτό και μόνον, για το παράδειγμα που μας κληροδότησε ο πνευματικός κόσμος της Μεταπολίτευσης, ο πρωθυπουργός όφειλε να παραμείνει μέχρι τέλους και να πει και μία κουβέντα υπέρ του συνθέτη, ακόμη και αν τον πονούσε η μέση του από γνωστά προβλήματα, που λέει ο λόγος.
Το να φύγει μαζί με τον αντιπρόεδρό του, να μην είναι η υπουργός του επί του Πολιτισμού παρούσα, καθώς απέχει από τις εκδηλώσεις όσων ανθρώπων του πολιτισμού αντιπαθεί (Ξαρχάκος λέγεται, Ντενίση και ντοκιμαντέρ Ακροπόλεως λέγεται) και να μένουν μέχρι τέλους ο Δημήτρης Κουτσούμπας και ο Σωκράτης Φάμμελος δεν περιποιεί τιμή στον ηγέτη της κεντροδεξιάς παράταξης.
Οι άνθρωποι αυτοί αμφισβήτησαν σε χρόνια πέτρινα την ηγεμονία της Αριστεράς και το μονοπώλιό της στον πνευματικό κόσμο, αλλά η Αριστερά τούς αγκάλιασε στο τέλος. Και τους γυρίζει την πλάτη η παράταξή τους, ο αρχηγός της και όλο σχεδόν το υπουργικό συμβούλιο;
Κάτι τελευταίο: Η τελευταία φορά που έγινε πριν από τη συναυλία Ξαρχάκου εκδήλωση στον αύλειο χώρο της Βουλής στο πίσω μέρος αυτής που εφάπτεται με τον Εθνικό Κήπο ήταν το 2018, όταν ο τότε πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε την πρόταση συνταγματικής αναθεώρησης και είχε ντύσει το κτίριο σε βαθύ κόκκινο χρώμα. Παράδειγμα προς αποφυγήν.
Προχθές το Κοινοβούλιο, ως χώρος πολιτισμού και όχι ως ένα αποστειρωμένο κτίριο των θεσμών, ήταν χάρμα οφθαλμού και ακοής. Συγχαίρουμε τον πρόεδρο της Βουλής και τον προτρέπουμε να συνεχίσει έτσι, με Πολιτισμό, μέχρι το τέλος της θητείας του. Θα είναι άξιος της πατρίδας.
ΠΗΓΗ: antinews.gr