Η σκλήρυνση κατά πλάκας, ή αλλιώς πολλαπλή σκλήρυνση, φαίνεται πως δεν είναι μία ενιαία νόσος με προβλέψιμη εξέλιξη, αλλά μια πολύ πιο σύνθετη νευροεκφυλιστική διαταραχή απ’ όσο πίστευαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες. Νέα βρετανική μελέτη αποκαλύπτει ότι μπορεί να υπάρχουν περισσότερες μορφές της νόσου, με διαφορετική βιολογική συμπεριφορά και διαφορετική πορεία στον χρόνο.
Η σημασία αυτής της ανακάλυψης είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς εξηγεί γιατί δύο ασθενείς με την ίδια διάγνωση μπορεί να εμφανίζουν εντελώς διαφορετικά συμπτώματα και ρυθμό επιδείνωσης, αλλά και γιατί η ίδια θεραπεία δεν έχει πάντοτε τα ίδια αποτελέσματα.
Πώς έγινε η μελέτη
Επιστήμονες από τη Βρετανία αξιοποίησαν τεχνητή νοημοσύνη για να αναλύσουν δεδομένα από 634 ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας. Συγκεκριμένα, εξέτασαν:
- μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου
- τα επίπεδα των πρωτεϊνών sNfL στο αίμα
Τα sNfL είναι τα νευροϊνίδια ελαφράς αλύσου (NfL) στον ορό (serum) του αίματος. Πρόκειται για πρωτεΐνες που απελευθερώνονται από τα κύτταρα του εγκεφάλου όταν αυτά υφίστανται βλάβη ή νεκρώνονται, αποτελώντας έτσι έναν αξιόπιστο δείκτη νευρωνικής καταστροφής.
Τι είναι η σκλήρυνση κατά πλάκας
Η σκλήρυνση κατά πλάκας είναι μία νευροεκφυλιστική νόσος που προσβάλλει τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Εκδηλώνεται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται λανθασμένα στο προστατευτικό περίβλημα των νεύρων, τη μυελίνη ουσία.
Η καταστροφή της μυελίνης διαταράσσει τη μετάδοση των νευρικών σημάτων και οδηγεί στα χαρακτηριστικά συμπτώματα της νόσου, όπως κινητικές δυσκολίες, προβλήματα μνήμης και κόπωση.
Οι δύο νέοι βιολογικοί υποτύποι
Ο συνδυασμός των μαγνητικών τομογραφιών και των επιπέδων sNfL οδήγησε τους ερευνητές στην αναγνώριση δύο νέων, «βιολογικώς διακριτών υποτύπων της πολλαπλής σκλήρυνσης».
1. Πολλαπλή σκλήρυνση πρώιμης sNfL
Σε αυτόν τον υποτύπο παρατηρούνται από νωρίς στην πορεία της νόσου υψηλά επίπεδα sNfL στο αίμα. Παράλληλα, εντοπίζονται βλάβες στο μεσολόβιο (corpus callosum), μια κρίσιμη περιοχή του εγκεφάλου που είναι απαραίτητη για:
- τη σκέψη
- τη μνήμη
- τον συντονισμό των κινήσεων
2. Πολλαπλή σκλήρυνση όψιμης sNfL
Σε αυτή τη μορφή, η αύξηση των επιπέδων sNfL εμφανίζεται αργότερα. Ωστόσο, συνοδεύεται από πρώιμη απώλεια όγκου στον εγκεφαλικό φλοιό και στην εν τω βάθει φαιά ουσία, περιοχές ζωτικής σημασίας για την επεξεργασία πληροφοριών και τον έλεγχο της κίνησης.
Γιατί έχει σημασία αυτή η ανακάλυψη
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στην ιατρική επιθεώρηση Brain, προσφέρει μια εξήγηση στο γιατί οι ασθενείς με σκλήρυνση κατά πλάκας εμφανίζουν συχνά τόσο διαφορετική πορεία στην εξέλιξη της νόσου.
Τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για πιο εξατομικευμένη παρακολούθηση και θεραπευτικές παρεμβάσεις, βασισμένες στη βιολογία της νόσου και όχι μόνο στα κλινικά συμπτώματα.
Τι λένε οι ειδικοί
«Η ισχύουσα ταξινόμηση της νόσου ως υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα, δευτεροπαθώς προϊούσα και πρωτοπαθώς προϊούσα δεν δίνει όλη την εικόνα», δήλωσε ο επιβλέπων ερευνητής Dr. Arman Eshaghi, νευροεπιστήμονας στο University College London.
«Η μελέτη μας συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση και ταξινόμηση και, στο εγγύς μέλλον, στην καλύτερη αντιμετώπιση των διαφόρων μορφών της νόσου», πρόσθεσε.
Από την πλευρά της, η Dr. Caitlin Astbury, διευθύντρια Επιστημονικής Επικοινωνίας στην MS Society, επεσήμανε πως η νόσος είναι πολύπλοκη και η ταξινόμηση αυτή δεν αντανακλά με ακρίβεια ό,τι συμβαίνει στο σώμα. «Η ισχύουσα ταξινόμηση της πολλαπλής σκλήρυνσης βασίζεται στα κλινικά συμπτώματα των πασχόντων. Η νόσος όμως είναι πολύπλοκη και η ταξινόμηση αυτή δεν αντανακλά με ακρίβεια ό,τι συμβαίνει στο σώμα. Το γεγονός αυτό μπορεί να δυσχεραίνει την αποτελεσματική αντιμετώπισή της», τόνισε και κατέληξε:
«Όσο περισσότερα μαθαίνουμε γι’ αυτήν, τόσο πιθανότερο είναι να βρούμε τελικά θεραπείες που θα σταματούν την εξέλιξή της».
